Grootste kans op een 'meltdown': Pakistan

amsterdam Nergens ter wereld is het gevaar dat een kernwapen of nucleair materiaal in verkeerde handen valt of doelwit wordt van een aanval groter dan in Pakistan, zo menen deskundigen....

‘Pakistans bescheiden nucleaire arsenaal wekt wereldwijd bezorgdheid, omdat Pakistan het hoofdkwartier is van Al Qaida. Zijn arsenaal wordt meer dan dat van enig ander land bedreigd door islamitische extremisten die kernwapens in handen proberen te krijgen’, aldus het onlangs verschenen rapport Securing the bomb 2010 van het Belfer Center.

Ook anderen slaan alarm over de Pakistaanse kernwapens. ‘Er is een grotere kans op een meltdown in Pakistan dan waar ook ter de wereld’, stelt voormalig CIA-onderzoeker Rolf Mowatt-Larssen tegenover de BBC. Hij wijst erop dat in deze regio een aantal gevaren samenkomt: er zijn veel gewelddadige extremisten, Pakistan is een instabiel land en zijn nucleair arsenaal breidt zich uit.

Volgens het Belfer Center bestaat de mogelijkheid dat werknemers in sectoren die te maken hebben met het kernarsenaal en die gevoelig zijn voor de roep van het islamitisch extremisme, meehelpen aan de diefstal van nucleair materiaal. Ook zouden gewapende extremisten een slimme aanval op een nucleaire installatie kunnen uitvoeren. Niet waarschijnlijk, maar niet geheel uit te sluiten is de mogelijkheid dat islamitische strijders – van Al Qaida of de Taliban – in Pakistan de macht overnemen of dat het staatsbestel het begeeft.

Islamabad vindt de westerse bezorgdheid overdreven. De beveiliging van de Pakistaanse kernwapens is optimaal, zei premier Yusuf Raza Gilani deze week in Washington, waar hij de topconferentie over nucleaire veiligheid bijwoonde. Hij onderstreepte dat zijn land zich houdt aan de regels van het VN-atoomagentschap IAEA.

Pakistaanse generaals zijn meer bevreesd voor een aanval van buurland India of voor nucleaire diefstal door de Amerikanen, dan voor de dreiging van jihadi’s. Hoewel Pakistan en de VS in naam bondgenoten zijn, is het wantrouwen tussen de landen niet gering. Amerikaanse deskundigen mogen Pakistaanse nucleaire faciliteiten niet bezoeken; zelfs de locaties worden voor hen geheim gehouden. Anti-Amerikaanse sentimenten zijn sterk onder de Pakistanen.

Aangenomen wordt dat Pakistan tussen de 70 en 90 kernwapens heeft. Het beschikt tevens over fabrieken voor de productie en bewerking van hoog verrijkt uranium en plutonium. Er zijn twee reactoren voor de productie van plutonium in aanbouw.

Pakistan heeft de afgelopen jaren, mede onder druk van de VS, stappen genomen ter verbetering van de veiligheidsmaatregelen, die met grote geheimzinnigheid worden omgeven. Het Belfer Center gaat ervan uit dat het kernarsenaal wordt bewaakt door een uit duizend bewapende bewakers bestaande eenheid die op haar beurt deel uitmaakt van een ongeveer tienduizend manschappen tellende speciale divisie. Personeel van deze eenheden wordt aan grondige screening onderworpen.

Maar westerse landen houden hun twijfels over de degelijkheid van de Pakistaanse beveiliging. Ze denken met weinig genoegen terug aan de tijd dat de Pakistaanse kerngeleerde Abdul Agha Khan, die geheimen had gestolen in Nederland, een illegaal netwerk voor nucleaire technologie bestierde. Toen bleek dat personen die werkten aan Pakistans kernprogramma, bereid waren kennis en materiaal aan landen als Noord-Korea en Iran te leveren.

Dat loyaliteit allerminst vanzelfsprekend is in Pakistan, bleek ook toen leden van de elite-eenheid die toenmalig president Pervez Musharaf bewaakte, enige jaren geleden met Al Qaida samenspanden om twee aanslagen op hun baas te plegen.

‘Als de militairen die de president bewaken niet vertrouwd kunnen worden, hoeveel vertrouwen kan de wereld dan hebben in de militairen die de kernwapens van Pakistan bewaken?’, zo vraagt het Belfer Center zich af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.