GOED GESPREK ?

Kinderen moeten al vanaf hun 8ste jaar door de rechter gehoord worden in zaken over pleegzorg, en niet pas vanaf hun 12de, vindt scheidend hoogleraar R....

Miek de Langen, oud-hoogleraar jeugdrecht aan de UvA en oprichter van de Kinderrechtswinkels: 'Tegen die absolute scheiding in de wet bij 12 jaar heb ik me altijd verzet. Ik zou de leeftijd zelfs verlagen naar 6 jaar en de kwestie verbreden naar echtscheiding. Dat heeft op veel meer kinderen betrekking. Van de Kinderrechtswinkel weten we dat ze juist op jonge leeftijd veel te vertellen hebben en graag en vrij praten. Het is van het grootste belang om daarnaar te luisteren. Als je zegt dat een kind mag kiezen, is dat een groot misverstand, wel kan het een beeld geven van de verhouding met zijn ouders. In de puberteit, op hun 12de, 13de, krijgen ze loyaliteitsproblemen en uiten ze zich minder vrij.'

W. Koops, hoogleraar ontwikkelingspsychologie, in de Diesrede ter gelegenheid van de herdenking van de 119de stichtingsdag van de Vrije Universiteit: 'Uit hedendaags onderzoek is duidelijk geworden dat jonge kinderen in principe beschikken over een naïeve psychologische theorie, waarmee zij medemenselijk gedrag kunnen begrijpen en die ze maakt tot toegankelijke, volwaardige gesprekspartners. De structuur van het denken over gedrag van medemensen is bij kinderen van meet af aan niet principieel verschillend van die van volwassenen.'

R. Hoksbergen, tijdens zijn afscheidsrede als hoogleraar adoptie: 'De plicht van de rechter om kinderen te horen, vermindert de macht van de instellingen voor Jeugdzorg. Rechterlijke toetsing van deze instellingen voor jeugdbescherming bestaat sinds 1995 niet meer. Hopelijk geeft dit aan kinderen meer kansen om aan te geven wat zij willen. Het zou bijvoorbeeld een mij goed bekend pleegkind van acht jaar, dat vorig jaar door de biologische familie aan het bevoegd gezag werd onttrokken en in feite naar een ander land is ontvoerd, misschien wat beter hebben kunnen helpen. Nu werd het plotseling gescheiden van pleegouders die het kind naar alle tevredenheid zeven jaar hadden verzorgd en opgevoed.'

Daphne van Berkom (24), medewerkster Kinderen- en Jongerenrechtswinkel Breda: 'Wij krijgen de laatste tijd toevallig veel jongeren onder de 12 over de vloer, afgelopen maand wel een stuk of vijf. Het gaat vaak om echtscheidingszaken. Voor 12-minners, zo noemen we ze, kunnen we weinig concreets regelen. Eigenlijk is het de bedoeling dat de jongere een brief schrijft, en in eigen woorden in zijn eigen handschrift vertelt wat hij wil en waarom. Die brief gaat naar de rechter, en die weegt dan af of de jongere in staat is tot een redelijke waardering van zijn of haar belangen. Daarvan afhankelijk kan ook iemand die jonger is dan 12 jaar worden gehoord.

Als een jongere een brief wil schrijven, leggen we uit hoe dat kan. Maar het is niet de bedoeling dat ze onze woorden of mening overnemen. Er mag best 'Hallo rechter' of 'Beste rechter' boven staan. Het is belangrijk dat ze zelf hun verhaal schrijven, met spelfouten en al. Want als ze gehoord worden, moeten ze ook uit hun woorden kunnen komen.'

Hennie Lutters, van de Stichting Kinderen en Poëzie: 'Je kunt goed zien dat kinderen van een jaar of 8 geen gêne kennen. Ze praten makkelijk over allerlei onderwerpen en hebben nog geen blos op de wangen als het over verliefdheid gaat. Elk jaar organiseren wij een wedstrijd. Dit jaar luidde de opdracht Met kroontjespen of toetsenbord. Je hebt kinderen die dat onderwerp heel letterlijk nemen, maar er zijn er ook genoeg die daar heel vrij mee omgaan.'

Mevr. mr. J. Ginhoven, kinderrechter in Utrecht: 'Het is de vraag of alleen voor de pleegzorg de leeftijdsgrens omlaag moet. Die kinderen zijn niet zo speciaal dat ze vroeg rijp zijn. Voor alle kinderen moet een duidelijke lijn gelden. De mogelijkheid bestaat om jongere kinderen te horen. Maar een verplichting vind ik niet wenselijk. Bovendien gaat bij 8 jaar de sociaal-wenselijkheid meespelen. Een jonger kind wil graag aan de vraag voldoen en de ander tevreden stellen. Ik zie jaarlijks misschien twee, drie kinderen onder de twaalf. Ze zijn nooit veel jonger dan elf. Soms is er een jonger broertje of zusje mee. Of ik daarmee praat, verschilt per geval. Soms is het goed. Soms speelt er een heel speciaal probleem, waar een snotaap van 8 niks mee te maken heeft.'

Daphne van Berkom: 'Je merkt wel het verschil tussen jongeren die 8 of 9 zijn, en 12. Je moet ze meer helpen en ze zijn sneller afgeleid. Maar ze kunnen heel duidelijk zeggen waar het op staat. De een heeft wat meer moeite het op papier te zetten dan de ander. Een kind hóren kan geen kwaad. Er is een klein risico dat het wordt opgestookt door een ouder. Maar als een kind aangeeft dat het graag wil, en het zegt in meerdere gesprekken hetzelfde, dan kan het in mijn ogen geen kwaad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.