Godvruchtige ziel heeft veel te biechten

Een familiebedrijf is Parmalat in zijn grond nog steeds - ook onder Calisto Tanzi junior werden de lopende kosten met een greep uit de kas gedekt....

Afgelopen zondagmorgen, nadat Calisto Tanzi voor het eerst van zijn leven wakker is geworden op een gevangenisbrits en ontbeten heeft met biscotti en een glaasje melk die nog geleverd zijn door zijn eigen onderneming, Parmalat, meldde de nieuwe gevangene zich voor deelname aan de Heilige Mis. Mag dat eerste, ontbijten met producten van Parmalat, in Italië bijkans onontkoombaar zijn, dat tweede is een keuze - en het is een karakteristieke keuze.

In de kapel van de San Vittore-gevangenis in Milaan wordt iedere zondagmorgen en op christelijke feestdagen voor gevangenen de mis gecelebreerd. Wie wil, mag erheen. Tanzi had te kennen gegeven ook op deze bijzondere zondag ter kerke te willen, zoals hij al zijn hele leven gewoon is te doen.

Hij ging, zo meldde het parket van Milaan, zelfs ter communie.

Of hij en passant meteen een afspraak heeft gemaakt voor een biecht, wist het bureau van de persofficier niet te vertellen, laat staan of de kerk binnen de gevangenismuren voldoende personeel beschikbaar heeft om te luisteren naar alles wat hij op zijn ziel heeft en te begroten wat daar, absolutie-gewijs, aan te verhapstukken valt.

Calisto Tanzi werd op 17 november 1938 geboren in Collechio, het dorpje twintig kilometer bezuiden Parma dat sinds enkele decennia wereldwijd bekendheid geniet en sinds een paar weken zelfs faam als de hoofdvestiging van Parmalat. In 1961 brak Tanzi zijn studie af, omdat zijn vader, eigenaar en voornaamste werknemer van 'Calisto Tanzi & Zonen', stierf. Samen met zijn zuster nam hij de zaak, die zich toelegde op het maken van worstjes en conserven, over. Dat bedrijfje stelde op dat moment nog niet veel voor: het was het typische Italiaanse familie-bedrijf, waarin iedereen meehielp, de kas openstond voor de dagelijkse benodigdheden en uren niet telden.

Zoveel omvangrijker en ingewikkelder als het bedrijf van Tanzi veertig jaar later is, in de grondstructuur is niet vreselijk veel veranderd. Nog altijd is Parmalat bij uitstek een familie-bedrijf - en nog altijd werden de lopende kosten er met een greep uit de kas gedekt, zij het dat het bedrijf inmiddels 36 duizend werknemers telt in dertig landen en de greep uit de kas, naar Tanzi inmiddels heeft toegegeven, de afgelopen tien jaar zo'n vijfhonderd miljoen in euro heeft belopen.

Maar een familie-bedrijf is het onveranderd, een bedrijf waarin de Tanzi's tot voor enkele weken alle sleutelposten bezetten. Behalve Calisto Tanzi zijn dat in de voorste gelederen zijn broer Giovanni, zijn zoon Stefano, zijn dochter Francesca en zijn nichtje Paola Visconti-Tanzi. Ook na de beursgang van vijftien jaar geleden bleef de familie Tanzi met 51 procent van de aandelen in haar bezit grootaandeelhouder. Wat dat betreft is Parmalat een karakteristiek Italiaans bedrijf, net als Fiat van de Agnelli's of Fininvest/Mediaset van de Berlusconi's. Ook bij Fiat staat een dynastie aan het roer en de kinderen Berlusconi runnen de bedrijven nu vader het druk heeft met staatszaken.

Italië is een land van familiebedrijven, kleine familiebedrijven veelal. Vandaar ook dat zo velen zich spiegelen aan het weergaloze succes van enkelen: dat had hun kunnen overkomen. En vandaar ook dat de klap van Parmalats spectaculaire ondergang en Tanzi's robuuste zelfvernietiging er zo hard aankomen.

Het is bovendien het land waarin ondernemen en politiek naadloos met elkaar verweven zijn. Tanzi heeft, gedurende de decennia van opbouw van Parmalat, steevast in de kringen van de christen-democratische partij verkeerd en toen die begin jaren negentig implodeerde was de stap naar die van collega Berlusconi's Forza Italia een kleine.

Zo onzichtbaar als Tanzi zelf al die jaren bleef - dezer weken is zijn naam voor het eerst in zijn lange loopbaan voorpagina-nieuws - zo goed en doelmatig is zijn netwerk al die tijd geweest. Iedereen die er bestuurlijk of politiek toe doet kent hem en hij kent iedereen; zijn verhouding met Berlusconi heet zelfs een vriendschappelijk karakter te dragen. Ook dat kenmerkt de schok: de bestuurlijke, ondernemende en politieke elite zien een vriend opgebracht worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden