Glutenpatiënt mag eindelijk ook een biertje

Gek worden patiënten met een allergie voor gluten. Niets mogen ze. Een Delfts enzym belooft een uitgebreider menu.Door Martijn van Calmthout..

Alles met eiwitten uit tarwe, haver, rogge, gerst, dus bijna alle koekjes, brood, pasta, vlees, sauzen, soepen en veel snoep: de lijst van wat ze niet zomaar mogen eten is ontmoedigend lang. Coeliakie-patiënten hebben een dunne darm die het eiwit gluten niet verdraagt, wat kan leiden tot diarree, verstoppingen, en groeistoornissen bij kinderen. In Nederland zijn er 12 duizend geregistreerde patiënten. En er is geen kruid tegen gewassen, behalve echt geen gluten binnenkrijgen.

Althans, zo wás het. Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben een bij DSM in Delft ontwikkeld enzym bestudeerd, codenaam AN-PEP, dat gluten efficiënt blijkt af te breken.

Het enzym is in Delft ontdekt in een industriële schimmel, die wordt bestudeerd in het kader van het Nationale Genomics-programma. In die onderneming werken bedrijven en instellingen met aardgasgelden samen aan slimme toepassingen van nieuwe inzichten in de menselijke genen.

Gluten is in technische termen de eiwitfractie uit een groot aantal granen, die oplosbaar is in alcohol. De Leidse onderzoekers bekeken met nieuw ontwikkelde detectietechnieken in het lab wat er van dat gluten overblijft als het enzym AN-PEP erop inwerkt. Het enzym knipt de verkeerde eiwitten in stukken.

De eiwitrestanten blijken volgens de Leidse tests zo klein dat ze geen probleem meer vormen voor coeliakiepatiënten, stellen de onderzoekers in een artikel in het vakblad American Journal of Physiology, Gastrointestinal and Liver Physiology.

Belangrijk voor patiënten is dat verteringssappen, anders dan eerder uitgeprobeerde enzymen, het AN-PEP-enzym niet afbreken. Het enzym bereikt onbeschadigd de dunne darm, de plaats van de problemen bij coeliakie. Daarmee komt voor het eerst een glutendrankje in beeld, zegt Walter Zuijderduin van het Coeliakie-project in Leiden.

Let wel, waarschuwt hij voor al te hoog gespannen verwachtingen, het idee is niet dat zo’n middel een glutenvrij dieet helemaal overbodig maakt. Het is een hulpmiddel. ‘Je neemt het als je uitgaat en even je aandoening wilt vergeten.’

Het AN-PEP-enzym is toxicologisch al toegelaten in voedsel. Maar medisch gebruik vergt nog jaren klinisch onderzoek. In Leiden worden daartoe nu plannen gemaakt. ‘Direct met patiënten, dat moet wel’, zegt Zuijderduin. ‘Voor coeliakie is namelijk geen goed diermodel beschikbaar.’

Woordvoerster Connie Eli van de Nederlandse Coeliakie Vereniging tempert de verwachtingen liever ook nog even. ‘Het is interessant, maar wat het voor patiënten kan betekenen, moet nog blijken. Misschien wordt het straks wat makkelijker om ook eens een biertje te gaan drinken. Maar een bord brinta krijgt dat enzym echt niet weg.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden