Getuige 48 werd verkracht om Servische baby's te baren Van onze verslaggeefster

'Getuige 48', een Bosnische Moslim-vrouw, werd op 13 juli 1992 in Foca verkracht door Dragoljub Kunarac en Zoran Vukovic. Nu zou ze Servische baby's ter wereld brengen, kreeg ze te horen....

Aanklager D. Ryneveld voerde deze getuigenis gisteren op als bewijs tegen drie Bosnische-Serviërs voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag. Kunarac, Vukovic en Radomir Kovac worden beschuldigd van het systematisch verkrachten en martelen van moslimvrouwen en -meisjes die soms niet ouder dan twaalf jaar waren.

Het is de eerste keer dat massaverkrachtingen die tijdens de oorlog in Bosnië-Herzegovina zijn begaan, voor het VN-Hof worden behandeld. De aanklagers willen dat verkrachting als oorlogsinstrument zwaar wordt bestraft en proberen aan de hand van deze zaak een precedent te scheppen. De aanklagers hebben de drie mannen misdaden tegen de menselijkheid, oorlogsmisdaden en schendingen van de Geneefse conventies ten laste gelegd.

Ryneveld zei dat de rechters de komende weken zullen horen welke gruweldaden de drie in de gemeente Foca, in het zuidoosten van Bosnië-Herzegovina, tussen het voorjaar van 1992 en 1993 begingen. Hoe vrouwen 'vaginaal, anaal en oraal' werden verkracht, hoe ze werden gedwongen naakt te dansen onder bedreiging van een geweer en hoe ze tot seksslavinnen werden gemaakt. Veel vrouwen hebben niet alleen zware trauma's opgelopen, maar ook blijvende gynaecologische schade.

Hoewel de aangeklaagden - alle drie van middelbare leeftijd en in donker pak gestoken - volgens Ryneveld geen architecten zijn van het 'duivelse beleid dat uitmondde in de dood van duizenden personen', doet dat niets af aan hun schuld. Want er zou geen 'etnische zuivering' hebben plaatsgevonden zonder mannen als Kunarac, Kovac en Vukovic.

Zij hebben volgens de aanklacht deelgenomen aan de scheiding van mannen en vrouwen onder de Moslims in de gemeente Foca. Dat heeft ertoe geleid dat Foca (inmiddels omgedoopt tot Srbinje) aan het eind van de oorlog was 'gezuiverd' van de Moslims die ruim de helft van de 40 duizend inwoners uitmaakten. De mannen werden in april 1992 opgesloten in gevangenissen, de vrouwen in scholen, een sporthal en andere locaties.

Zo zou Vukovic, een voormalige kelner en chauffeur, onder meer in een apart klaslokaal zijn geselecteerde seksslavinnen hebben verkracht. In tegenstelling tot het publiek, hoorde hij de beschuldigingen onbewogen aan. Zelfs een van de anders zo professioneel ijzige bewakers draaide zijn hoofd naar Vukovic, alsof hij niet kon geloven dat de man die deze misdaden zou hebben gepleegd nog geen halve meter naast hem zat.

Kunarac tikte gedurende het openingspleidooi driftig op zijn lap top-computer. Als commandant van een speciale paramilitaire eenheid wordt hij gezien als hoofdverantwoordelijke. Onder zijn bevel verkrachtten soldaten vrouwen en kinderen .

Kovac verkocht als ondercommandant op eerste kerstdag 1992 na weken van seksueel misbruik slachtoffer A.B. voor tweehonderd Duitse Mark aan een soldaat. A.B. was volgens de aanklacht op dat moment twaalf jaar. Ze wordt nog steeds vermist.

'Getuige 48' zal zelf nog een verklaring afleggen, maar het nummer krijgt geen gezicht. Net als andere vrouwelijke getuigen zal haar identiteit door middel van schermen en stemverandering verborgen blijven. Want niet alle beschuldigden in de Foca-zaak zijn gearresteerd. Daarom behoeven de vrouwen en hun familie nog steeds bescherming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden