Gesprek met progressieve katholieken gaat te snel R.k. episcopaat twist over koers van kerk

Er heerst grote onderlinge verdeeldheid onder de Nederlandse rooms-katholieke bisschoppen over de koers van de kerkprovincie. De meesten, onder wie de behoudende Ter Schure van Den Bosch en Bomers van Haarlem, vinden dat de dialoog met vooruitstrevende katholieken te snel gaat....

Van onze verslaggever

Henk Müller

AMSTERDAM

Over de koers van de kerk en de rol van het zogeheten dialoogproces bestaat zoveel onenigheid, dat de bisschoppen zelf hoognodig onderling met elkaar in gesprek moeten, aldus woensdag het eindverslag van een commissie die de r.k. dialoog begeleidt. De dialoog, extern én intern, wordt daarom met een jaar verlengd.

Ook onder ultra-conservatieve katholieken, verenigd in het Contact Rooms Katholieken (CRK), is een strijd losgebarsten over de rol van deze Vaticaan-getrouwe groepering in de kerk. Secretaris dr. L. Schulte van het CRK is inmiddels opgestapt uit onvrede over het besluit van het CRK mee te doen aan het dialoogproces.

Het CRK maakte het besluit deze week bekend. Eerder verklaarde de organisatie nooit aan een dialoog te zullen meedoen. 'Het streven naar eenheid gaat ten koste van de waarheid', aldus het CRK. Druk van de bisschoppen heeft het CRK van mening doen veranderen.

Aanleiding voor de problemen onder de bisschoppen en in het CRK is het dialoogproces. De Nederlandse kerkprovincie wordt sinds jaar en dag geteisterd door sterke polarisatie tussen behoudende en vooruitstrevende stromingen.

Sommige bisschoppen proberen sinds twee jaar een dialoog te voeren met alle geledingen om de polarisatie te doorbreken. Ze doen dat in opdracht van het Vaticaan, dat meent dat de onderlinge ruzies sterk bijdragen aan het teruglopende ledental van de kerk.

Om de impasse te doorbreken, poogt het dagelijks bestuur van de bisschoppen, dat bestaat uit kardinaal Simonis en de bisschoppen Van Luyn van Rotterdam en Muskens van Breda, groeperingen die vaak decennia lang geen contact met elkaar hebben gehad, bij elkaar te brengen.

Maar gezien de slechte verhoudingen leek het de bisschoppen wijs een commissie in te stellen die dit delicate proces moest gaan begeleiden. Zij riepen twee jaar geleden de 'Begeleidingscommissie Dialoog Nederlandse Kerkprovincie' in het leven.

Begin dit jaar vond een eerste 'dialoogbijeenkomst' plaats in Amersfoort. Het CRK meldde zich af.

'Wij staan in het midden van de kerk. Wij zijn niet rechts. Als het midden naar rechts wordt geschoven, gaat links naar het midden', redeneerde voorzitter dr. N. Stienstra van het CRK. Wie de bisschoppen volgt, heeft geen dialoog nodig. Maar sinds kort ligt dat anders.

De Permanente Raad van de bisschoppenconferentie, zoals het dagelijks bestuur officieel heet, heeft het CRK volgens Stienstra plechtig beloofd dat 'niets van de geloofs- en zedenleer ter discussie zal staan tijdens het dialoogproces'. 'Dan let ons weinig om mee te doen', aldus de voorzitter.

'In ons gesprek met de raad heeft mgr. Muskens gezegd dat wij helemaal niet rechts zijn. Wij staan midden in de kerk; de bisschoppen beamen dat volledig', aldus Stienstra. Zij ontkent dat de bisschoppen grote druk hebben uitgeoefend om aan de dialoog mee te doen. 'Wel hebben we voorafgaande aan het gesprek op 9 juli ons comité van aanbeveling geraadpleegd. Daarin zitten de kardinaal en de bisschoppen Bomers en Punt. Zij vinden dat wij mee moeten doen.'

Behalve de opgestapte secretaris is ook het vorige bestuur van het CRK, bestaande uit de hoogleraren Groot-Wassink, Menting en Witteman, hoogst ongelukkig met de stap van het CRK. In een open brief schrijven zij niets voor dialoog te voelen.

'Het zal tijd worden dat trouw en gehoorzaamheid in verbondenheid met paus en bisschoppen op zijn minst net zoveel aandacht krijgt als revolte, eigentijdse overschatting en zelfexpressie', aldus de hoogleraren.

De bisschoppen zelf krijgen scherpe kritiek van de begeleidingscommissie. Deze schrijft dat de bisschoppen als college te weinig doen om de dialoog van de grond te krijgen. Zij verschuilen zich te veel achter de commissie. Aan de andere kant loopt het dagelijks bestuur zo hard van stapel, dat andere bisschoppen zich gepasseerd en geschoffeerd voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.