Genocide-aanklacht tegen Servië dient vooral politiek doel

Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag buigt zich vanaf vandaag over de netelige vraag of Servië begin jaren negentig genocide heeft gepleegd in Bosnië....

Ruim vijftig Bosnische weduwen en moeders van mannen, die zijn vermoordin 1995 in Srebrenica, zijn dit weekend in Den Haag gearriveerd. Daarbegint maandag voor het Internationaal Gerechtshof de behandeling van deklacht van Bosnië, dat Servië genocide heeft gepleegd. Het is de eerstekeer dat een staat een andere staat daagt met als juridische basis deGenocideconventie, het internationale verdrag uit 1948 met het doel eenherhaling van de holocaust te voorkomen. Volkenmoord is de zwaarstmogelijke aanklacht.

Bosnië diende de klacht in maart 1993 in met het doel de etnischezuivering door de Serviërs een halt toe te roepen; de hoofdstad Sarajevo werd belegerd door Bosnisch-Servische troepen, die in delen van het landBosnische Moslims verjaagden of vermoordden. De oorlog is ruim tien jaarvoorbij, maar Bosnië hecht veel waarde aan dit genocideproces, oppolitieke gronden.

Veteranenorgansaties kregen vrijdag in Sarajevo en andere Bosnischesteden duizenden demonstranten op de been die hun steun betuigden. 'Hetallerbelangrijkste is dat voor eens en voor altijd wordt beslist waar hetom ging: dat in Bosnië volkenmoord is gepleegd en dat Belgrado daarvoorverantwoordelijk was. Zodat Servië er niet langer een andere versie vande geschiedenis op na kan houden', zegt advocaat Phon van den Biesen. DeAmsterdamse pleiter werd in 1993 gevraagd door de toenmalige BosnischeVN-ambassadeur Mohammed Sacirbey de behandeling van de zaak op zich tenemen en een internationaal juristenteam samen te stellen.

Het gaat voor Bosnië om een principieel punt, aangezien de twee landenruim tien jaar na dato een tegenstrijdige versie van de oorlog in de eerstehelft van de jaren negentig vertellen. Wat veel Serviërs als eenburgeroorlog omschrijven, beschouwen Bosnische Moslims als een volkenmoord.Doel van deze zaak is volgens Van den Biesen dat 'de gehele planmatigeetnische zuiveringscampagne in opdracht van Belgrado als genocide wordtbeoordeeld'.

Volgens advocaat Radoslav Stojanovic van het Servische juristenteam iser geen enkel bewijs voor de Bosnische stelling. Hij sluit niet uit datindividuen de intentie hadden tot volkenmoord, maar zeker niet de Servischestaat en de Servische bevolking.

Onafhankelijke onderzoekers zeggen dat bij dit conflict ongeveer 65duizend Moslims, 25 duizend Serviërs en vijfduizend Kroaten om het levenzijn gekomen. In het Joegoslavië-Tribunaal, dat individuele verdachten vanoorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië berecht, is in uitsprakenreeds beslist dat in Srebrenica sprake was van volkenmoord. Dit Tribunaalberecht ook Moslims en Kroaten, die zich evenmin vredelievend hebbenbetoond.

De schriftelijke fase van de zaak heeft bijna dertien jaar geduurd.Servië heeft een reeks van bezwaren ingediend, met als strekking dat hetHof niet bevoegd is zich over de zaak te buigen. Het VN-Hof verwierp deServische argumenten, waaronder de laatste uit 2002 dat de nieuwe regeringeen nieuwe wind door het land zou doen waaien.

Het Bosnische en Servische advocatenteam krijgen beide dertig uur voorhun pleidooi, daarna worden getuigen en deskundigen gehoord, en volgt eentweede ronde pleidooien tot 9 mei. Naar verwachting doen de rechters aanhet eind van het jaar uitspraak.

Luidt de uitspraak: er was sprake van genocide, dan zal Bosnië een hogeschadevergoeding eisen, die volgens deskundigen in de miljarden kan lopen.Van den Biesen benadrukt dat er geen concreet bedrag op tafel ligt. Pas alsBosnië in het gelijk wordt gesteld, volgt een inventarisatie van de tevergoeden schade.

Het argument dat Servië een verarmd land is dat geen astronomischebedragen kan ophoesten, is volgens hem niet relevant, evenals de stellingdat een hoge schadeclaim nationalistische sentimenten in Servië zalaanwakkeren. 'Als de buren de ruiten ingooien, moeten ze daar gewoon voorbetalen, ook als ze bijna failliet zijn.'Pagina 7: Commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden