Opinie

'Generatiedenken ontwricht meer dan het iets oplevert'

Gisteren vond in de Rode Hoed de Volkskrant op zondag plaats. Het thema van het debat was jong tegen oud, sprekers waren Sywert van Lienden, Marcel van Dam, Mei Li Vos en Kees de Lange. Volkskrant-redacteur Tjerk Gualthérie van Weezel sprak voorafgaand aan het debat deze column uit.

© screenshot. Sywert van Lienden bij Buitenhof, vorige maand. Beeld null
© screenshot. Sywert van Lienden bij Buitenhof, vorige maand.

Ik ben Tjerk Gualthérie van Weezel, verslaggever bij de Volkskrant. Morgen word ik 32 en vandaag voel ik mij voor het eerst in mijn leven oud.

En dat heeft alles te maken met de jongeman Sywert van Lienden die hier op de eerste rij zit. Hij doet mij beseffen dat ik al heel wat generaties heb meegemaakt. Toen ik net op de middelbare school zat, de jaren tachtig ijlde nog na, had je de generatie-nix. Een stelletje drugsgebruikende kunstenaars dat met de rest van de wereld maar weinig op had. En al helemaal niet met de generatie X, die zich op zijn beurt weer afzette tegen de babyboomers. Een paar jaar na de 'Nix'ers' kwam de beweging Niet-Nix, een groepje van jonge eager beavers die de Partij van de Arbeid wilde hervormen.

En nu hebben we dus de G500, een 'frisse' club van jongeren tot 35 met vernieuwende ideeën. Voorman Sywert van Lienden heeft zichzelf daarmee gebombardeerd tot de woordvoerder van 'de' jongere generatie in Nederland.

Piepjong
Ik dacht: 'daar heb je ze weer, van die piepjonge intellectuelen die de wereld willen veranderen en de dienst uitmaken'. Het zal ze net zo vergaan als die eerdere groepjes, die levendigheid veroorzaakten maar meer ook niet. De Nix'ers zijn inmiddels allemaal keurige lui, die zich via krantenkolommen tegen de maatschappij aan bemoeien, en soms zelf een kookrubriek hebben. Ronald Giphart. De meeste Niet Nix'ers zijn ingekapseld geraakt, sommige baronnen, binnen de PvdA. Zonder dat er nou veel hervormd is.

Maar belangrijker dan deze oude lullengedachte gedachte, want dat is het natuurlijk, is dat ik niet meer geloof in de generatie als onderscheidend begrip in de samenleving. Generatie is een duidelijke term binnen een familie: dat zijn mijn zusje en ik. Met mijn zoontje onder mij. En onze ouders erboven. Maar te stellen dat een leeftijdscohort in de samenleving één belang heeft, is onzin. Zo'n denkwijze ontwricht meer dan dat het iets oplevert.

Alexander Rinnooy Kan (linksboven © ANP), rechtsboven: Gerrit en Hans © Marcel van den Bergh/ de Volkskrant. linksonder: Sywert van Lienden © ANP, rechtsonder Robin van Hoof en Twan van de Heijden © ANP. Beeld null
Alexander Rinnooy Kan (linksboven © ANP), rechtsboven: Gerrit en Hans © Marcel van den Bergh/ de Volkskrant. linksonder: Sywert van Lienden © ANP, rechtsonder Robin van Hoof en Twan van de Heijden © ANP.

Daarbij verschijnen er zes mensen op mijn netvlies. En omdat mijn netvlies voor u nou eenmaal niet toegankelijk is, beam ik ze even.
Sywert van Lienden, student economie, politicologie en rechten te Amsterdam, lobbyist, columnist en nu dus ook voorman van de G500. Slimme kerel, lult iedereen van tafel. Dat gaan we zo vast ook weer zien. Een mooie toekomstige premier van Nederland.

Dit zijn nog twee kerels die we bij hem in de generatie zouden moeten indelen. Robin van Hoof uit Gemert en Twan van de Heijden uit Hoogeloon. Ook bepaald geen gemiddelde jongelingen. Hier zie je ze na het NK metselen en voegen vorige maand. Robin is winnaar van de Zilveren Troffel en Twan van de Zilveren Voegspijker.

En hier hebben we Gerrit en Hans, de foto is van Marcel van den Bergh. Hun achternaam wilden ze niet geven toen ik ze eind vorig jaar aansprak op een Utrechtse bouwplaats voor een reportage over het pensioenakkoord. Ze verschillen een dag in leeftijd, allebei 54, inmiddels misschien 55. Wonen bij elkaar in de straat. Werken al 34 jaar in de bouw. Allebei waren ze van mening dat doorwerken tot hun 66ste eigenlijk ondoenlijk was. 'Je kijkt hoe lang je het volhoudt en al je kapot gaat ga je de WAO in', was hun antwoord. Het grootste verschil is dat Gerrit lid is van het CNV en Hans van de FNV. En nou, ok. Hans heeft meer tanden en Gerrit meer kilo's.

En dan heb ik nog Alexander Rinnooy Kan, wie kent hem niet. Econometrist, Wiskundige, verdiepte zich op Harvard in het onderhandelen. Was hoogleraar, werkgeversvoorman bankier en de laatste jaren voorzitter van de Nederlandse polder. Hij houdt er nu mee op. Was de invloedrijkste Nederlander volgens onze krant. Het zou een prima premier zijn, werd vaak over hem gezegd.

Tweedeling
Nou vraag ik u: Wie hoort bij wie?

Trekken we de lijn zo, zoals de G500 zou doen, van links naar rechts?
Of doen we het van boven naar beneden?

Ik zou in zeggen dat die laatste tweedeling veel meer hout snijdt. Want de grens tussen hoog- en laagopgeleiden is een serieuze. Lageropgeleiden hebben levensverwachting die volgens het CBS 7 jaar korter dan hoogopgeleiden. Zeven jaar langer leven. Laat het even tot u doordringen. En de kloof in inkomen groeit ook weer, door moordende concurrentie in sectoren als de Bouw en de Schoonmaak. Gerrit, Hans, Twan en Robin zitten in de hoek waar de klappen vallen.
En dan zult u zeggen: ok, je kunt natuurlijk ook een andere indeling maken, maar is er nou zo erg aan om de samenleving in generaties te beschouwen?

Het antwoord is simpel. Valse tegenstellingen wakkeren ook valse conflicten aan. Sociologen hebben dat al lang aangetoond. Trek de ene helft van een groep mensen een rood T-shirt aan en de andere een groen T-shirt. En twee weken later hebben ze ruzie. Noem de ene groep bewaker en de andere gevangene en het experiment loopt totaal uit de hand.

En zo is het ook met 'de jongeren' en 'de ouderen'.

Vakantieoudere
Vorige week stond er in de Volkskrant een stuk over 'de vakantieoudere'. Sywert twitterde er nog over: 'ik denk dat die groep snel uitdunt de komende generaties.' In de tweede alinea werd kort de tegenstelling geschetst: terwijl Nederland zich druk maakt over de verhoging van de AOW-leeftijd, is een gedeelte van de 65-plussers constant op vakantie.

Woedend waren veel oudere lezers. En terecht. Want wat zeggen die paar reislustige ouderen nou over de Hanzen en Gerrits van deze wereld, en over 40 jaar over Twan en Robin? Want dat zijn de mannen om wie het AOW-conflict gaat. Die zullen echt niet naar Antibes vertrekken als vijf jaar voordat ze met pensioen mogen hun knie naar de gallemieze gaat. Gerrit en Hans mogen blij zijn dat ze bij elkaar in de straat wonen, want veel geld voor de bus zullen ze niet hebben.
En wat moet je van zo'n artikel denken als je, zoals tienduizenden in Nederlanders, op je werk met zachte druk de vertrekregeling in gemasseerd bent om plaats te maken voor 'jong talent'. Stank voor dank, denk je dan.

Aan zogenaamde generaties die boos op elkaar zijn, heb je niets op het moment dat je grootse hervormingsplannen hebt, zoals de G500. Tegen Sywert zou ik dus willen zeggen. Bestempel goede ideeën die je met een paar slimme studenten van de grond wil krijgen niet als de ideeën van een nieuwe generatie. Maar leg uit waarom die uiteindelijk het beste antwoord zijn op de grote vragen van deze tijd. Dan heb je de beste kans ze te verwezenlijken.

En tegen Marcel van Dam en de andere iets oudere jongeren die nu aan tafel gaan zitten, zou ik willen zeggen. Luister naar Sywert, zonder te denken 'wat een verwaande snotaap'.

Tjerk Gualthérie van Weezel is redacteur van de Volkskrant, gisteren sprak hij tijdens de Volkskrant op zondag deze column uit in de Rode Hoed. Thema van het debat was jong tegen oud. Gasten waren Sywert van Lienden, Marcel van Dam, Mei Li Vos en Kees de Lange.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden