Het Eeuwige LevenAlbert Zweep (1957-2021))

Gekweld kunstenaar van brullende leeuwen en zwoegende bootwerkers

De met zichzelf worstelende kunstenaar Albert Zweep maakte expressieve plastieken in brons. Met een ervan betaalde hij een drankrekening van 2.400 gulden. Een worsteling kwam het kunstwerk ten goede, vond hij.

null Beeld

De goede verstaander kan in het laatste grote kunstwerk van Albert Zweep diens eigen strijd zien, de beeldhouwer die worstelde met zijn vakmanschap en het leven. Het beeld stelt twee zwoegende bootwerkers voor die een schip binnenhalen. Het staat aan de haven in Delfzijl.

Met man en macht trekken de bootwerkers aan de trossen, vechtend tegen de kou, de snijdende wind en met het gewicht van het schip. Houden ze het vol? Die worsteling, doorgaan of opgeven, putte Zweep geregeld uit. ‘Dan verlam ik. Mijn handen kunnen niets meer en mijn werk stagneert’, zei hij in een nooit gepubliceerd interview met psycholoog en journalist Deirdre Enthoven, met wie hij bevriend was.

Groot was zijn angst om te falen. Zweep was een perfectionist, legde de lat steeds hoger en moest zichzelf almaar overtreffen. ‘De worsteling zorgt voor een gelaagdheid en doorleefdheid. Die angst hoort er ook bij en is kennelijk nodig om tot een goed werk te komen.’

Zweep, geboren in Zuidhorn, groeide op in Delfzijl en volgde de beeldendekunst-richting van de lerarenopleiding Ubbo Emmius in Groningen. Zijn vader was verzekeringsinspecteur, zijn moeder huisvrouw. Hij had een zus, de vijf jaar oudere Alied.

Als kind zat hij altijd al te kleien. Op aandringen van zijn ouders ging hij naar de lerarenopleiding, maar lesgeven was niets voor hem. Mensen dwingen iets te doen waar ze geen zin in hebben, daar zag hij het nut niet van in. Zeer tegen de zin van zijn ouders koos hij voor het kunstenaarschap.’ Die zaten helemaal niet te wachten op een zoon die kunstenaar wilde worden en ook nog eens op mannen viel’, zegt Alied.

Alied: ‘Hun afwijzende houding was voor hem erg moeilijk en verdrietig. Het heeft veel impact gehad op zijn leven. Gelukkig hadden ze er gaandeweg vrede mee en waren ze trots op hem.’

Zweep maakt expressieve plastieken in brons. De Vaste Klant, een man op een bankje die een kat aait, is zijn bekendste werk. Het staat voor eetcafé Festina Lente in Amsterdam en is een ode aan stadchroniqueur Simon Carmiggelt, op wie hij dol was. Met het beeld vereffende hij een drankschuld van 2.400 gulden.

Het werk van Zweep wordt geroemd om zijn harmonieuze samenspel van kracht en drama. Zweep: ‘Als ik mensen weet te ontroeren met wat ik maak, is het al die inspanning en frustratie waard geweest. Dat is me telkens gelukt, ik heb veel mensen geraakt.’ Voor de KNVB maakte hij een brullende leeuw, die zich op zijn achterste poten verheft in de voortuin van de voetbalbond in Zeist. Kleinere leeuwen zijn als oeuvreprijs uitgereikt aan Rinus Michels en Johan Cruijff.

Van zijn interne worstelingen merkte je niks, zegt Alied, haar broer was charismatisch, humoristisch en een charmante causeur. Als kenner van antiek, klassieke muziek, theater, bloemen en lekker eten had hij stof genoeg.

Op 2 september overleed Zweep, 64 jaar oud, aan de gevolgen van kanker. Hij stierf in het pas geopende Hospice Zuider Amstel in Ouderkerk aan de Amstel, waarvan hij de eerste bewoner was. Ook met de dood in zicht ging Zweep zijn eigen weg. Geregeld werd hij ‘s nachts bezocht door zijn overleden ouders. ‘Ze zien er tevreden uit’, zei hij tegen zijn zus.

Zweep wilde het hospice iets nalaten en begon er aan zijn laatste werk: een veulen. ‘Iedereen gaat hier dood en dan maak ik iets over het begin van het leven’, zei hij. Verder dan de constructie van de basisvorm is hij niet gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden