Gary hoopt op zijn beroemde zoon

Gary, de geboortegrond van Michael Jackson, is doortrokken van armoede en misdaad. Zou de stad nog van de King of Pop kunnen profiteren?...

John en Vanessa rijden langs. Ze parkeren hun witte Dodge aan de overkant, en steken de straat over terwijl ze allebei fotograferen met hun mobiele telefoons.‘Wow’, zegt John.‘Can you believe it?’, zegt Vanessa.

Eric en Latisha rijden langs, in hun rode Chevrolet, en doen hetzelfde. Als Latisha voorlangs het huis loopt, slaat ze een hand voor haar mond.

‘Yes, baby’, zegt Eric.

‘This is were it all began’, zegt Latisha.

De hele dag rijden auto’s langs. Uit Chicago, uit New York, uit Arkansas, uit Massachussetts. Tot uit Noorwegen komen ze kijken naar het huis waar het allemaal begon – de bewoners van de straat vragen zich al weken af waar dat ligt, Noorwegen.

Het begon op 2300 Jackson Street in Gary, Indiana. Het begon in een vierkant, vrijstaand, witgeschilderd houten huis, niet veel groter dan twee garages. Twee keer zong Michael Jackson een liedje over dit huis, deze straat, deze stad, zijn geboortegrond. Wat er binnen is gebeurd, moet hem weerhouden hebben er vaker over te zingen, of om vaker langs te komen.

‘Hij háátte Indiana’, zegt Gordon Keith, zijn eerste manager, die liever ook ergens anders was gaan wonen, maar verstrikt raakte in zijn eigen armoede. ‘Iedereen in Gary wil liever ergens anders wonen.’

In dit huis werd Michael Jackson de showbizz in gedrild, samen met zijn acht broers en zussen, door een vader die met een riem sloeg als het hem uitkwam. Die zijn kinderen zes dagen per week, vijf sets per avond als Jackson 5 liet optreden in Mr. Lucky’s Lounge aan 1100 Grant Street, waar Michael geld kreeg toegeworpen als hij onder de tafels dook en de rokken optilde van de vrouwen die naar hem kwamen kijken.

Hij was toen 8.

Mr. Lucky’s Lounge bestaat nog – het is een afbraakpand tussen afbraakpanden, en de nieuwe eigenaar, Andy Young, verkoopt de bakstenen uit de gevel. ‘Mensen willen altijd historische bakstenen hebben’, zegt hij. Maar tot duverre was niemand geïnteresseerd.

Zo hoopt iedereen dat de King of Pop voorspoed zal brengen in het onfortuinlijke Gary, toonbeeld van arm Amerika. Maar tot dusver, een jaar na Michaels dood, gaat het er alleen maar slechter. De tourbus met fans die de stad doorkruiste, in de eerste weken na zijn dood, heeft niemand meer gezien.

Het huis wordt opgeknapt. Het huis van de Jacksons is zo klein, dat het een stoomketel moet zijn geweest met die elf mensen erin, dansend en zingend, zichzelf pijnigend onderweg naar succes. Een pandemonium dat vader Joe kende uit de hoogovens van U.S. Steel, waar hij werkte, waar iedereen in Gary werkte, en waaruit hij met zijn gezin wilde ontsnappen – via de muziek.

‘Ik herinner me mijn jeugd vooral als werk’, schreef Michael Jackson in zijn autobiografie Moonwalk. ‘Ik herinner me hoe ik vanuit de studio kinderen zag spelen. Ik kon ze alleen maar verbaasd aanstaren – ik kon me zulke vrijheid niet voorstellen, zo’n zorgeloos leven.’

Een zorgeloos leven zou hem al zijn vijftig jaren niet gegund zijn. Een zorgeloos leven zou ook de stad Gary niet gegund zijn, sinds Michael er vertrok toen hij 11 was, in 1969, en bij Diana Ross ging wonen in Los Angeles.

Gary was een trotse stad aan het eindeloze Lake Michigan, met een trotse, zwarte geschiedenis. De stad met de meeste zwarte bewoners van alle Amerikaanse steden. De eerste met een zwarte burgemeester. Opgericht in 1906 door U.S. Steel, dat ruimte en mensen nodig had, en de nieuwe stad naar de baas van het staalbedrijf noemde: Elbert H. Gary.

Sindsdien lopen de geschiedenissen van stad en staal gelijk. Tot de jaren zestig was Gary een arbeidersparadijs met vier, nee, vijf bioscopen, waarvan het Palace Theatre het mooiste was, zegt burgemeester Rudy Clay. ‘Gary was bustlin’, zegt hij, ‘het was thrivin. Man o man – overal muziek.’

Maar toen de hoogovens begonnen met reorganiseren en de helft van hun personeel ontsloegen, brokkelde Gary langzaam af. En nu is Rudy Clay de opmerkelijke 78-jarige burgemeester van een stad waarvan al wordt gezegd dat ie binnenkort zal worden opgeheven. De enige reden om Gary niet failliet te verklaren, zei de gouverneur van Indiana tegen lokaal verslaggever Jon Seidel van de Post-Tribune, ‘is dat het wettelijk niet mogelijk is een stad failliet te verklaren’.

Het is, zegt Jon Seidel, alsof mislukking hier in de grond zit. ‘De stad heeft alles. De stranden van Lake Michigan. Industrie. Chicago om de hoek. Drie snelwegen. Snelle treinverbindingen. Internationaal vliegveld. Maar nobody can’t do anything good anymore. Iedereen hier is gefrustreerd.’

Iedereen, behalve de burgemeester, die zijn naam draagt op de manchetten van zijn overhemden, op maat gemaakt in Hongkong. Hij ontvangt in zijn met gigantische witlederen stoelen gemeubileerde burgemeesterskamer. Uit zijn pc komt permanent muziek: I want you back, ABC, Beat it, Man in the mirror – ‘iedereen kende de Jackson Brothers vroeger, dus ik ook’, zegt hij. ‘Iedereen wist dat Michael bijzonder was. Ze reden rond in zo’n flatbed truck. En nu is Gary de stad van de grootste popster ooit – dat is toch machtig.’

Michael Jackson helpt Gary er weer bovenop. Dat is zeker, zegt Rudy Clay. Hij grijpt een stapel tekeningen uit zijn tas, en laat het Michael Jackson Center zien ‘Kost 300 miljoen dollar, brengt anderhalf miljoen toeristen per jaar. Ja – we got it goin’!’

Grote man achter het MJ Center – met een museum, een podium, winkels, hotels – is Joe Jackson. De vader met wie Michael nooit in het reine kwam, en die zich nu CEO noemt van de Jackson Development And Marketing Corporation. Joe wordt geholpen door vastgoedmensen uit Las Vegas. Die zullen vooral een casino willen in Gary – maar maakt het de burgemeester wat uit?

‘Wist je dat Michael Jackson een fanclub heeft van 10 miljoen mensen? Alleen in de VS? Als die allemaal komen! Dit is onze kans. Gary krijgt betere mensen, een mooiere stad, meer banen. En meer banen betekent minder geweld. I wanna see Gary shine!’

Jon Seidel, de lokale verslaggever, zegt maar even niks op de vraag of het Michael Jackson Center er ooit komt. Wel heeft hij het Michael Jackson Estate gebeld, de beheerder van de nalatenschap, en daar willen ze helemaal geen Michael Jackson Center in Gary. Ze willen zelfs niet dat vader Joe de naam van zijn zoon gebruikt. ‘Dat wordt dus in elk geval een lange reeks van rechtszaken’, zegt hij.

Hij begrijpt het wel. ‘Een burgemeester moet optimistisch blijven hier. Dat is zijn taak.’

Maar hij kent ook de lange, lange geschiedenis van politieke corruptie in dit deel van Indiana. En hij ziet ook hoe de straten van de stad langzaam vergaan, omdat er geen belastinggeld is om ze te onderhouden.

Naast het trotse gemeentehuis van Gary staat het Sheraton Hotel, waar bomen groeien uit de balkons. Bovenop staat een roestige stalen toren, het hoogste punt van de stad, waaraan een satellietschotel bungelt in de wind.

Werkloosheid, drugs en bendes overwoekeren de stad, en het ziet er niet naar uit dat ze zullen verdwijnen. Alles wat van waarde was in Gary, lijkt gebombardeerd. Van het Palace Theatre, het mooiste gebouw van de stad sinds 1925, resteert een karkas. Zelfs de houten platen waarmee de ramen werden dichtgespijkerd, zijn kapot. Het is een standbeeld van verval geworden, met een spandoek erop: Jackson 5 Forever.

Michael Jackson is de laatste kans voor Gary. Voor dit weekend is alvast een grootse herdenking gepland bij 2300 Jackson Street, en Keith Jackson, een volle neef, heeft er de tuin onder handen genomen. Er ligt een nieuw bitumen dak op het pand. Er staat een hek omheen. Katherine Jackson, de zachtaardige moeder, heeft vijf dagen doorgebracht in haar oude huis.

Joe Jackson was er, stralend naast de burgemeester. ‘Ik ben hier om voort te zetten wat hij heeft achtergelaten’, zei Joe. ‘Going back to Indiana.’

Gordon Keith, de oude manager, moet erom lachen. ‘Joe heeft me verraden destijds’, zegt hij. ‘Joe! Veertig jaar liet hij niks van zich horen, heeft hij met al zijn geld niks gedaan om Gary te helpen, en nu is hij zogenaamd ineens terug om zijn stad te redden. Mensen zijn geïnteresseerd in geld’, zegt hij ook. ‘Niemand is geïnteresseerd in Gary.’

John en Vanessa stappen in hun witte Dodge als ze klaar zijn met fotograferen. Eric en Latisha stappen in hun rode Chevrolet. Ze zwaaien naar het huis waar het allemaal begon, en rijden naar Chicago.

Daar gaan ze winkelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden