Gabber is dood: met een kaal hoofd geen baan

'Vroeger had ik een hekel aan mellow-meiden, nu ben ik zelf zo geworden', schreeuwt ex-gabberin Chantal (16) boven de dreunende muziek uit....

Van onze verslaggeefster

Wil Thijssen

LEIDSCHENDAM

Waar Chantal 'vroeger' zegt, bedoelt ze waarschijnlijk nog geen drie jaar geleden, want de gabberscene is in rap tempo vanuit het niets naar een hoogtepunt geklommen. Het is pas vijf jaar geleden dat de eerste grote legale megafestatie buiten Rotterdam werd gehouden, en het legendarische discjockey-Dreamteam werd opgericht.

Gabber stond voor unisex, verbroedering en een 'wij-gevoel'. Het begon als reactie op het ik-tijdperk, als sociaal vangnet voor onzekere scholieren. De subcultuur nam massale vormen aan.

Maar de muziek verkoopt nu slecht en veel party-organisatoren zijn inmiddels failliet. Een kaal hoofd wordt niet meer aantrekkelijk gevonden, met te veel piercings door je neus kun je een representatieve baan wel shaken en een trainingspak is 'hartstikke uit'. Gewezen groepsgabbers vallen ten prooi aan de behoefte zich te onderscheiden, er aantrekkelijk uit te zien en de kansen op een partner of een baan te vergroten.

'Meissies vallen niet op kaal', zegt ex-gabber Jesse Koijmans (17), die met veel gel, lak en brillantine zijn stekelige haardos heeft gemodelleerd. Wijzend met zijn hand op ellebooghoogte: 'Tot zo lang laat ik het groeien'. Waar tien jaar geleden kortgeknipt stekeltjeshaar in de mode was, is het nu onbedoeld de trend bij jongeren die niet langer kaal willen zijn.

Ook Chantal 'was het zat' om er altijd hetzelfde bij te lopen en koos om die reden voor het mildere mellow. Maar uiterlijk is niet de enige reden waarom jongeren massaal gabber-af worden. Volgens veel ex-gabbers is de muziek te hard en te snel geworden. Speedcore van bijna driehonderd beats per minute kan zelfs de hakker die de beste xtc heeft geslikt, niet meer aan. Vooral meisjes klaagden over vermoeidheid, die vonden het niet meer leuk. Dus werd de veel tragere 'old school' van stal gehaald, en wordt de markt kapotgeconcurreerd door gemakkelijk geproduceerde compilaties. Voor marktleider ID & T is het aantal hardcorelabels gereduceerd van vijftien naar vijf. Muziekstijlen als techno en trance nemen de leiding over, en aartsvijand mellow wint gestaag terrein.

Rommel en eenheidsworst van de nieuwe generatie producers is de oorzaak van de slecht verkopende muziek, stelt dj Ruffneck, een van de meest toonaangevende discjockeys in de hardcore-scene. Hij noemt de tanende belangstelling een waardevolle 'zuivering' binnen de gabbercultuur. 'Een party is geen gezellig dansfeestje. Wie de muziek niet kan bijhouden, moet maar thuisblijven. Voor de echte gabber is hardcore net zo puur als de laatste cd van Eric Clapton, of de nieuwe uitvoering van Dvoráks muziek. Trendvolgers die alleen maar komen socioën en thuis naar Sky Radio luisteren, gaan maar naar een Rythm & Blues-feestje toe. Als je afhaakt omdat het met gabber even wat minder gaat, heb je er nooit echt bijgehoord.'

De uniforme eenheid onder gabbers bestaat alleen nog op incidentele raves als Thunderdome en Mysteryland. Maar op school, op straat en in de gewone uitgaansscene zijn de kale koppen nagenoeg verdwenen. 'De politie heeft gewonnen', zegt Nicos Kraan (17). 'Eerst hingen we in groepjes op straat. Radiootje aan, blowtje draaien. Dat pikken omwonenden niet. Overal waar we kwamen werd de politie gebeld. Ik ben verschillende keren opgepakt. Zelfs zónder groepje werden gabbers al verdacht van verstoring van de openbare orde.'

Ook het graffiti-spuiten, wat hand in hand met het gabberdom gaat, wordt hard aangepakt, en op veel scholen en party's zijn voetbalshirtjes en bomberjacks verboden. Nicos heeft zestien uur gezeten, achttien uur werkstraf vervuld en vijfenzeventig gulden boete betaald voor graffiti-spuiten in Leidschendam, Voorburg en Den Haag. Voor hem hoeft het gabber-zijn niet meer.

Om dezelfde reden laten zijn vrienden Kenneth Hoegen (14) en Arthur Haas (15) hun haar groeien. De jongens dragen spijkerbroeken in plaats van een trainingspak. 'Gabber bloedt dood', zeggen ze gelaten. Wat erna komt, weten ze niet. 'Ik heb geen trend nodig om iemand te zijn', zegt Kenneth stoer.

Zijn zus Malou gaat komend weekend 'voor de laatste keer' naar Mysteryland, haar vriendin Chantal vindt de examens belangrijker. Bovendien spaart ze liever voor een vakantie of nieuwe schoenen. 'De party's zijn te duur geworden', zegt Chantal. 'Op zo'n avond geef je al gauw twee-, driehonderd gulden uit. Als je dan een keer op een tegenvallend feest bent geweest, bedenk je je de volgende keer wel twee keer.'

Volgens die-hard Jessica de Geus heeft de opkomst en ondergang van de gabbercultuur alles met de aandacht van de media te maken. 'Toen de media zich erop stortten, wilde ineens iedereen erbij horen. Nu niemand er meer over schrijft, haken jongeren massaal af. Ik laat mijn haar groeien, maar ik zal altijd van gabber blijven houden. Mij zul je nooit zoiets achterlijks horen roepen als 'let's go back to the sixties. Dan ben je pas echt ver heen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.