Het eeuwige levenFrits Tellegen

Frits Tellegen (1919-2020), 101-jarige die Lelystad optrok uit Hollandse klei

Hij kwam uit een patriciërsgeslacht, zat in het verzet en mocht een hele stad ontwerpen die hij de rest van zijn leven zou promoten.

Frits Tellegen.

Het had het centrum moeten worden van de nieuwe provincie. Een stad om te wonen, niet om naar te kijken. Minimaal 100 duizend inwoners met een auto. De tuintjes moesten open zijn, zodat met de buren een grote gezamenlijke tuin zou worden gevormd.

Maar Lelystad eindigde uiteindelijk in de periferie, omdat de drooglegging van de Markerwaard niet doorging. ‘En de open tuintjes werden al gauw door wankele Gamma-schuttingen omheind. En op de zonneterrassen van de pianowoningen genoot maar zelden iemand van de namiddagzon. Het waaide er altijd veel te hard’, blikte stedenbouwkundige Frits Tellegen vijftig jaar later in een uitzending van Andere tijden terug op de zijn ontwerp.

Tellegen bleef zijn hele leven verantwoordelijkheid voelen voor de ontwikkeling en promotie van de stad. Hij ging in 1983 al met pensioen. ‘Maar daarna bleef hij bestuursfuncties vervullen. Als er iets moest worden opgericht – van een museum tot een hockeyclub – zat hij erbij’, zegt zijn zoon Jan Willem Tellegen. Frits Tellegen overleed 16 juli op de eerbiedwaardige leeftijd van 101 jaar.

Hij was afkomstig uit een illuster patriciërsgeslacht. Hij werd in 1919 geboren in Amsterdam. Zijn opa Jan Willem Cornelis (JWC) Tellegen was in die tijd burgemeester van Amsterdam. Zijn vader die een jaar later al zou overlijden, was houtvester in Nederlands-Indië geweest. Zijn tante, feministe en verzetsstrijdster Marie Anne Tellegen, was van 1945 tot 1959 directeur van het Kabinet van de Koningin.

‘Oranjehotel’ in Scheveningen

Voor de oorlog studeerde Frits Tellegen weg- en waterbouw aan de TH in Delft. In de oorlog kwam hij in het verzet terecht, nadat hij had geprotesteerd tegen het ontslag van joodse hoogleraren en geweigerd had de loyaliteitsverklaring te tekenen. Na een arrestatie belandde hij in het beruchte ‘Oranjehotel’ in Scheveningen. Na zijn vrijlating bleef hij uit zicht van de Duitsers.

Uiteindelijk studeerde hij in 1948 af als civiel ingenieur. Dat jaar trouwde hij met Louise Maier, Mensendieck-therapeute te Amsterdam. Hij werkte eerst vier jaar voor het Ingenieursbureau van Hasselt en De Koning, voordat hij in 1952 voor de Hollandse Betonmaatschappij werd uitgezonden naar Bagdad. In 1957 kreeg Tellegen een aanstelling tot hoofdingenieur bij de Dienst Gemeentewerken van Zaandam, waar hij opklom tot adjunct-directeur. In 1964 stapte hij over naar de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (RIJP), die tot taak had de IJsselmeerpolders in cultuur te brengen en in te richten.

‘Er was al een ambitieus plan voor een centrale stad ontwikkeld door Cornelis van Eesteren maar dat werd door het rijk al te duur afgeserveerd. ‘Mijn vader mocht het toen doen. Dat was een droom voor een civiel ingenieur – een complete stad optrekken uit de klei’, aldus zijn zoon. Het echtpaar Tellegen verhuisde naar Zwolle, waar de RIJP eerst was gevestigd, en later naar Lelystad – de stad die zijn levenswerk werd.

Tellegen ontwierp in die periode mede het stadspark in Lelystad. In 2009 werd ter zijner ere een bankje geplaatst in het stadspark. Op dat zogenoemde Tellegen-bankje zit een inscriptie met de tekst: ‘Gedachten, arbeid en dankbaarheid’.

Ook was hij betrokken bij het ontwerp van De Meerpaal in Dronten, het symbool van de maakbare samenleving. Frits Tellegen ging in januari 1983 met pensioen. Hij was actief lid van de PvdA in Lelystad. Maandelijks woonde hij een door hem opgerichte gespreksgroep van partijleden bij. Zijn echtgenote overleed tien jaar geleden. Tellegen wordt overleefd door zijn drie kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden