postuumFrits Niessen (1936-2020)

Frits Niessen (1936-2020): ‘Bevlogen regelneef’ in politiek en letteren

Als Kamerlid voor de PvdA voerde hij een traditie in: er kwam voortaan een gedicht in de nieuwsbrief aan de fractie. Het tekende zijn liefde voor de taal.

Frits Niessen

Tussen 1977 en 1994 was Frits Niessen op twee jaar na een invloedrijk Tweede Kamerlid voor de PvdA. Veel burgemeesters hebben hun benoeming aan hem te danken.

‘Als er een burgemeesterspost vrijkwam, polste hij mogelijke kandidaten en informeerde bij de commissarissen van de koningin of het zinvol was dat ze zouden solliciteren. Dat proces ging heel vertrouwelijk’, zegt zijn vrouw, Willemien van Veghel.

Aan de andere kant is het ook aan hem te danken dat de gemeenteraad veel meer invloed kreeg bij de benoemingen. Ook speelde hij een grote rol bij de herstructurering van het hoger beroepsonderwijs. Frits Niessen was daarnaast vanaf het eerste uur verbonden aan de Vlaams-Nederlandse stichting Ons Erfdeel, die zich richt op de promotie van de Nederlandse taal en cultuur. Liefst zestig jaar was hij daar redacteur en adjunct-hoofdredacteur.

Niessen overleed 23 oktober in het Brabantse Raamsdonksveer. ‘Hij was fysiek op’, aldus Willemien.

Hij werd geboren in Raamsdonk, het dorp twee kilometer verderop, waar zijn vader kolenboer was en zijn moeder een manufacturenzaak had. Het gezin kende tragedies. Zo overleed zijn oudste broer toen hij pas drie maanden oud was. En zijn vader stierf toen Frits 3 jaar was en zijn moeder zwanger was van Frits’ zusje.

Op school blonk Frits uit. Na de mulo ging hij naar de katholieke kweekschool in Dongen. Daarna werd hij onderwijzer in Raamsdonksveer. Tegelijkertijd deed hij een opleiding mo Nederlands aan de Katholieke Leergangen in Tilburg. Toen hij die had voltooid, werd hij leraar Nederlands op dezelfde kweekschool (later pedagogische academie) waar hij was opgeleid.

Hij werd ook politiek actief. In 1977 werd hij na de monsteroverwinning van de PvdA zelfs verkozen tot Tweede Kamerlid. Maar omdat de partij onverwacht niet in de regering kwam (door het akkoord van Van Agt en Wiegel) moest hij plaatsmaken voor de voormalige bewindslieden van het kabinet-Den Uyl. Toen Jan Pronk in 1980 besloot naar de VN-ontwikkelingsorganisatie Unctad te gaan, werd hij alsnog Kamerlid, wat hij bleef tot 1994.

Bekend werd hij van de interpellatie van minister Brinkman van Cultuur in 1985 nadat die had geweigerd de P.C. Hooft-prijs toe te kennen aan Hugo Brandt Corstius. Zijn eerste artikel in Ons Erfdeel – sinds begin dit jaar heet het blad De Lage Landen – verscheen al in het tweede nummer in 1957. Hij werd weldra de tweede man, naast Jozef Deleu. ‘Zijn engagement was groot, hij was vasthoudend, altijd gericht op de zaak zelf en wars van eigenbelang’, schrijft de uitgever van De Lage Landen in een in memoriam. Ook in de politiek stond hij bekend als onbaatzuchtig, iemand die altijd ging voor de zaak, niet voor de persoon. Een van de tradities die hij invoerde bij de PvdA, was het bijvoegen van een gedicht in de vrijdagse nieuwsbrief aan de fractieleden.

Niessen bekleedde na 1994 talrijke andere functies. Zo was hij bestuursvoorzitter van Het Zuidelijk Toneel en de bibliotheek in Raamsdonksveer. Hij was bestuurslid van het Nederlands Letterenfonds en de Commissie Cultureel Verdrag Vlaanderen-Nederland.

In 1997 ontving Frits Niessen de Visser-Neerlandiaprijs van het ­Algemeen-Nederlands Verbond voor veertig jaar ‘persoonlijke verdiensten’ op het gebied van de Nederlandse taal en cultuur. Staatssecretaris Aad Nuis noemde hem in zijn laudatio een ‘bevlogen regelneef’, iemand die een brugfunctie tussen noord en zuid vervult. ‘Voor een Noorderling ben jij een echte Zuiderling, een Brabander.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden