Het eeuwige leven Frieda Menco-Brommet (1925-2019)

Frieda Menco-Brommet was voor veel jongeren de ‘levende Anne Frank’

Frieda Menco-Brommet overleefde het concentratiekamp Auschwitz, waar ze in dezelfde barak lag als de zusjes Frank. Na de oorlog werd ze een strijdvaardig activist.

Frieda Menco-Brommet Beeld Hollandse Hoogte / Karel Zwaneve

Als woordvoerder van de Joodse gemeenschap hield ze in 1972 in de ­Tweede Kamer een pleidooi tegen de vrijlating van de Drie van Breda. Tot het einde van haar leven bleef Frieda Menco-Brommet strijdvaardig. In 2007 spande ze een rechtszaak aan tegen de overheid, omdat ze wilde dat ook vrouwen van boven de 75 jaar aan het bevolkingsonderzoek voor borstkanker mochten meedoen. ‘Ze verloor, maar het tekende haar strijdbaarheid’, zegt Chelly Overdijkink-Abram van het Auschwitz Comité.

Zij kende Frieda Menco-Brommet nog als de eerste vrouwelijke voorzitter van de Liberaal Joodse Gemeente in Nederland. Haar laatste wapenfeit was een onderzoek naar de houding van het Nederlandse Rode Kruis tijdens de oorlog. De hulporganisatie had zich toen nauwelijks bekommerd om het lot van de Joden. Frieda Menco-Brommet overleed 22 februari, op 93-jarige leeftijd.

Voor haar zoon Joël Menco was ze ‘de levende Anne Frank’. Ze kwam zelf niet uit een religieus gezin. Ze werd pas Joods, zo zei ze, toen in mei 1940 de oorlog uitbrak. In de oorlog dook ze onder in Warmond, maar het gezin werd, net als de Franks, verraden.

Frieda Brommet zat met haar ouders en grootouders in dezelfde trein waarmee op 3 september 1944 de familie Frank naar Auschwitz werd gebracht en kwam daar in dezelfde barak terecht als Anne en Margot Frank. Terwijl haar moeder Rebecca de laatste stukjes brood onder de wand van de barak naar haar toeschoof, deed Edith Frank datzelfde voor haar dochters. ‘Het is een beeld dat je niet meer loslaat: moeders, die als leeuwen vechten voor het leven van hun dochters, daarvoor op rooftocht gaan, en alle normen overschrijden die ze in het normale ­leven strikt in acht namen. Frieda zelf weet nog dat die twee moeders tegen elkaar altijd de etiquette volhielden: ze tutoyeerden elkaar niet, het was mevrouw Frank en mevrouw Brommet’, schreef Ad van Liempt in Frieda, verslag van een gelijmd leven, waarvan in 2007 een voorpublicatie in de Volkskrant stond.

De zusjes Frank werden later naar Bergen-Belsen gebracht, waar ze stierven. Frieda verbleef op dat moment in de ziekenbarak. Ze werd op 27 januari door de Russen bevrijd. Op dat moment was ze 19 jaar oud en woog ze nog maar 33 kilo. Ze leed aan tyfus, pleuritis en had diarree, maar haar geest was sterk ondanks dat ze haar ­vader en grootouders in het kamp had verloren. Met haar moeder keerde ze terug naar Nederland.

Ze ging werken bij een import­bedrijf van galanterieën en ontmoette Herman Menco die ook het kamp had overleefd. Ze trouwden in 1951 (het huwelijk eindigde in 1976 met een scheiding) en kregen twee zonen. Vanaf 1968 ging ze haar oorlogservaringen delen, nadat ze in Israël in contact was gekomen met haar grote inspirator Eli Wiesel. Ze deed dat zelfs met humor. Toen ze met Benno Premsela naar de Wannsee in Duitsland reisde en plat water bestelde, waarop de serveerster zei ‘wir ­haben nur mit Gas’, was Frieda’s antwoord: ‘Natürlich.’

In 2005 werd de Frieda Menco Foundation opgericht tegen antisemitisme en islamofobie in ­Nederland. De onthulling van een struikelsteen voor haar vader Joël Brommet aan de Rooseveltlaan 74, waar vandaan zij naar het onderduikadres in Warmond gingen, was voor Frieda een tastbare herinnering. Na aankomst in Auschwitz heeft zij haar vader nooit meer gezien.

Tot het eind van haar leven bleef ze lezingen geven. ‘Een geschiedenisboek kan de jeugd feiten vertellen. Maar het gevoel en de emotie die erbij komt, dat kan ik alleen overbrengen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.