Franse kinderen zijn stil als grote mensen praten

Kinderen in het museum Cité de l'architecture et du patrimoine in Parijs. Beeld Hollandse Hoogte

Franse kinderen gooien niet met eten, was de titel van de bestseller van de Amerikaanse journaliste Pamela Druckerman. Als je in Frankrijk woont, merk je dat kinderen anders worden opgevoed. Onze buren namen ooit hun 8-jarige zoon Jean-Pierre mee. Toen het schattige ventje na een kwartier een bescheiden bijdrage aan de conversatie wilde leveren, werd hij tot de orde geroepen door zijn ouders. Stil zijn, de volwassenen zijn aan het praten! Jean-Pierre bleef nog drie kwartier zitten, kaarsrecht en muisstil.

Grofweg zijn er twee manieren om naar de kinderziel te kijken. Nederlanders zien het kind graag als een puur wezen, onbedorven door de verwrongen eisen van een harde samenleving. Anne-Roos mag niet geremd worden in haar creativiteit en al helemaal niet in haar spontaniteit.

Fransen zitten eerder aan de andere kant: bij geboorte is Jean-Pierre een egoïstisch monster dat getemd moet worden tot een sociaal wezen door hem de juiste omgangsvormen bij te brengen. Daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen. Spontaniteit is wanorde. Die houding vind je overal terug. We kregen ooit een rondleiding door het kasteel van Versailles. Er waren een paar kinderen bij van een jaar of 5. Toen ze na een uur een beetje onrustig werden - voor Nederlandse begrippen mocht het geen naam hebben - schoot de gids uit haar slof. 'Het moet nu afgelopen zijn!', beet ze de kindertjes toe. De ouders leken het de normaalste zaak van de wereld te vinden.

Ook op Franse scholen gaat het er vaak weinig zachtmoedig aan toe. Een moeder vertelde me dat de juf haar zoontje voor schut had gezet toen hij een fout antwoord gaf: 'Als je er geen verstand van hebt, kun je beter je mond houden!'

De socialistische minister van Onderwijs Najat Vallaud-Belkacem wil het Franse onderwijs wat kindvriendelijker maken, maar die kans lijkt voorlopig verkeken na de aanslagen van januari. De stemming in het land is autoritair: aan het gezag van de leraar mag op geen enkele wijze worden getornd.

Zelfs als volwassene krijg je met de Franse pedagogiek te maken. Onlangs kregen we een rondleiding door Lyon. Nederlands als we zijn, verkeerden we in de naïeve veronderstelling dat de gids het wel op prijs zou stellen als we vragen stelden. 'Ja, ja, daar kom ik straks wel op', reageerde ze korzelig, om vervolgens onverstoorbaar haar verhaal af te draaien. Je moet je plaats kennen, ook als je wordt rondgeleid. Vragen stellen doe je thuis maar.

Er schuilt iets aantrekkelijks in de Franse pedagogiek, zeker voor Nederlanders die zich ergeren aan luidruchtige, baldadige en onhandelbare kinderen. Maar de meeste Nederlanders voelen zich helemaal niet thuis bij deze aanpak. De kinderen van anderen moeten een Franse opvoedbeurt krijgen, maar Anne-Roos is er te bijzonder voor.

Dat laat onverlet dat Franse kinderen opvallend rustig en gedisciplineerd zijn. Toch stond laatst een meisje irritant voor mijn neus te springen in een Parijse stadsbus, terwijl haar voetjes luidruchtig op de vloer bonkten. Vreemd, dacht ik, dat doen Franse kinderen nooit. Toen begon haar moeder Engels tegen haar te praten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden