Frankrijk verliest zijn onschuld in Irak-schandaal

Dat prominente Fransen bij het 'olie-voor-voedsel'-schandaal in Irak betrokken zijn, geloofden de Fransen lange tijd niet. De arrestatie van een topdiplomaat maakt daar een eind aan....

Met de arrestatie dinsdag van topdiplomaat Jean-Bernard Mérinée staanplots de schijnwerpers op de Franse rol in het'olie-voor-voedsel'-schandaal. Dat raakte tot dusver vooral de VerenigdeNaties. Maar Frankrijk blijkt er tot over zijn nek in te zijn verwikkeld,wat pijnlijk is voor een land dat in 2002 fel pleitte tegen de invasievan Irak.

De 68-jarige Mérinée, inmiddels vrij op borgtocht, geldt als een vande belangrijkste diplomaten van zijn land: hij vertegenwoordigde Frankrijkbij de VN van 1992 tot 1995, was ambassadeur in Londen en Rome en behoorttot het selecte gezelschap dat levenslang de titel 'ambassadeur vanFrankrijk' mag voeren. Van 1999 tot 2002 was hij ook nog 'bijzonderadviseur' van VN-secretaris-generaal Kofi Annan.

In 2001 heeft Mérinée zich verrijkt aan de handel in Iraakse olie,meent de Franse onderzoeksrechter Philippe Courroye. Hij borduurt voort ophet eerdere spitwerk van de Amerikaanse onderzoekscommissie-Volcker. Diestelde vast dat Saddam Hussein tien miljard dollar heeft verdiend aan het'olie-voor-voedsel'-programma, dat was bedoeld om arme Irakezen van voedselen medicijnen te voorzien. De Fransman haalt dat bedrag niet, maar hijwordt ervan verdacht als tussenhandelaar 30 dollarcent per vat olie tehebben geïnd op twee miljoen vaten.

Mérinée is de tweede Franse diplomaat die in het schandaal in opspraakis geraakt. Vorige maand werd nog zo'n zwaargewicht, de 77-jarige SergeBoidevaix, tot verdachte bestempeld. Deze voormalige secretaris-generaalvan het ministerie van Buitenlandse Zaken bemiddelde in de jaren zeventigtijdens drie ontmoetingen van Chirac, destijds premier, en Saddam Hussein.Na zijn pensionering vestigde Boidevaix zich als adviseur. Via hem zoudentussen 1998 en 2003, toen Saddam Hussein ten val kwam, maar liefst 32miljoen vaten zijn verhandeld. De 'vriend van Irak' zal in 2002ongetwijfeld vurig hebben gehoopt op succes van president Chiracs pogingde inval van Irak te voorkomen.

Ook politici en zakenlieden hadden er belang bij dat de waarheid overhet 'olie-voor-voedsel'-programma binnenskamers bleef. Zo heeft deAmerikaanse Senaat in mei al oud-minister van Binnenlandse Zaken CharlesPasqua aangewezen als de voornaamste Franse politicus die zich persoonlijkheeft verrijkt. Wat het bedrijfsleven betreft, trekt vooral het olieconcernTotal de aandacht. Die mocht van het 'olie-voor-voedsel'-programma oliekopen in Irak, maar vond zijn aandeel te gering. Dus betaalde Total via eengeheime Zwitserse vennootschap vijf miljoen euro aan stromannen om meerolievaten te kunnen kopen.

Nu ook topdiplomaten bij het schandaal betrokken blijken te zijn, groeitin Frankrijk de interesse voor de eigen rol daarin. Tot nu toe werden debeschuldigingen door Amerikaanse onderzoekers vooral afgedaan als eenreactie op het Franse verzet tegen de inval in Irak. Nu eenonderzoeksrechter van eigen bodem de arrestatie van topdiplomaten gebiedt,is dat niet meer vol te houden. Het ministerie van Buitenlandse Zaken wilnu dat 'eventuele malversaties tot op de bodem worden uitgezocht'.

De media beginnen zich eindelijk ook te roeren. Le Monde spreekt overeen 'verschrikkelijke verdenking', die de reputatie van de vaderlandsediplomatie in de wereld schaadt. De linkse krant Libération vraagt zichaf of 'de top van de Staat' (lees: president Chirac) van de malversatiesop de hoogte was. Volgens de krant zet de nauwe samenwerking tussentopdiplomaten en 'een dictator die binnenkort voor misdaden tegen demensheid wordt berecht' de pro-Arabische politiek van Frankrijk in eenkwaad daglicht. Die maakt immers mogelijk dat met dubieuze leiders inArabische landen te nauwe banden ontstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden