Portretserie Gouda Oost

Fotograaf Bram Tackenberg laat zien dat krachtwijk Oosterwei in Gouda Oost niet meer is wat het was: ‘Mijn portretten openen deuren’

Fotograaf Bram Tackenberg komt graag in Hollandse huiskamers. Zeker in deze krachtwijk in Gouda, waar de afgelopen jaren nogal wat is gebeurd.

Joke Luijten Beeld Bram Tackenberg

Wordt een wijk ‘krachtwijk’ genoemd, nou, dan weet je het doorgaans wel: ellende troef. Maar voor het multiculturele Oosterwei in Gouda lijkt de term welhaast uitgevonden, zo veel veerkracht heeft de voormalige probleembuurt in tien jaar tijd laten zien. In 2008 kwam de wijk ­negatief in het nieuws nadat busmaatschappij Connexxion besloot om drie haltes in Oosterwei te omzeilen. Buschauffeurs hadden genoeg van de agressie; ze werden ­bespuugd, bedreigd en bussen werden beschadigd. De buurt werd een no-goarea.

De negatieve media-aandacht kreeg een tegengeluid. Het busincident zou niet in Oosterwei hebben plaatsgevonden – de bussen meden de wijk enkel vanwege een lastige verkeerssituatie – en de problemen zouden door de media flink zijn opgeklopt. Hoe dan ook, feit was dat Oosterwei er niet florissant bijlag. Een groep reljongeren zorgde voor overlast en er heerste veel werkloosheid. De welvarende bewoners bij wie de wijk ooit zo in trek was vanwege de ruime opzet en het vele groen, waren er al lang weg.

Maar er is veel ten goede gekeerd sinds de gemeente Gouda actief beleid is gaan voeren. De slechtste straten werden gesloopt en er kwamen nieuwe, duurdere woningen voor in de plaats. ‘De wijk trekt weer mensen uit verschillende sociale lagen van de samenleving aan. Het is nu een gemengde wijk geworden en dat is prettig’, zegt wethouder Rogier Tetteroo. Ook de aanleg van het Anne Frankplantsoen en de bouw van een sociaal-maatschappelijk centrum bleken van belang. Het buurthuis Nelson Mandela Centrum is sinds 2011 een verbindende schakel tussen verschillende bewonersgroepen.

Fotograaf Bram Tackenberg (44) woont sinds negen jaar in Gouda, grenzend aan Oosterwei. Hij zag de wijk in transitie van dichtbij en kreeg een idee. Tackenberg was al eerder begonnen aan een langlopende fotoserie die hij ‘de woonkamers’ noemt: portretten van gezinnen in hun eigen huis. Dat wilde hij nu ook, nee, júist in Oosterwei doen. Hij sprak de bewoners van Oosterwei op straat aan en presenteerde zijn plan in het buurthuis. Het resultaat is een fototentoonstelling die daar en in Museum Gouda is te zien.

Tackenberg: ‘Mijn portretten openen deuren. Ik vind het dapper dat de bewoners van Oosterwei hun luiken heben opengegooid, de portretten worden immers in hun eigen wijk geëxposeerd. De serie werkt verbindend, mensen gaan met elkaar in gesprek over elkaars huis, familie en ­gewoonten. En dan blijkt dat angst voor het onbekende niet nodig is: de meeste mensen willen gewoon goed leven, daarin lijkt iedereen op elkaar.’

‘De portretten laten ook zien wat een ongelooflijk diverse wijk Oosterwei is, in zowel sociaal als cultureel opzicht. Zodoende is de serie een portret van ons allemaal. Omdat ik mensen op identieke wijze portretteer, vallen de verschillen weg en krijgt iedereen dezelfde waardigheid.’

‘De woonkamers van Gouda Oost’ is tot en met 23 juni te zien in Museum Gouda en het Nelson Mandela Centrum in Gouda.

Joke Luijten (59), ‘bezige bij en papierartiest’, voormalig eigenaar van een sigarenwinkel. Woont alleen, staat op de foto met hond Sjaak, die inmiddels niet meer leeft.

’Ik heb mooie herinneringen aan Sjaak, dus ik vind het fijn dat hij op de poster van de tentoonstelling staat, ik zie hem nu door heel de stad.

Ik woon hier nu bijna een jaar. Ik wilde graag een nieuwbouw­appartement huren en zo kwam ik, door een leuke aanbieding, in Oost. Ik vind het heerlijk hier. Met de buufjes van de binnentuin doen we vaak leuke dingen samen. Ook heb ik me aangemeld bij het Nelson Mandela Centrum om mee te helpen bij thema-avonden. Laatst was er bijvoorbeeld een hamburgeravond, het was stampvol en hartstikke gezellig. Als je vroeger vertelde dat je in Gouda Oost ging wonen, kreeg je negatieve reacties; vooral ouderen zien het als een probleemwijk met enkel buitenlanders. Het duurt wel even voor dat imago is weggepoetst.’ 

Wil Florijn en man Jasper Beeld Bram Tackenberg

Wil Florijn (71), gepensioneerd, op de foto met haar man Jasper die eigenaar was van een pottenbakkerij. Wil deed daar de boekhouding en de schoonmaak. Ze wonen 47 jaar in de wijk.

‘Sinds twee jaar wonen we in dit appartement. Toen we uit ons vorige huis moesten omdat het werd gesloopt, zijn we in het vernieuwde deel van de buurt terechtgekomen. We hebben het erg naar onze zin. Vroeger leek een deel van de wijk op een getto waar alleen maar Marokkanen woonden. Dat deel is gesloopt, waardoor de bewoners verdeeld zijn over de rest van Gouda Oost. Dat is beter, maar ‘wij’ en ‘zij’ blijft nog wel een beetje, het lukt nog niet helemaal om te mengen. Mijn man en ik hebben laatst in de hal van het flatgebouw een kennismakingmiddag georganiseerd en voor hapjes gezorgd, ook halal. Dan komen vooral de Nederlanders, dat vind ik wel jammer. Mijn man maakt wekelijks de liften schoon, waardoor hij veel contacten heeft hier. Je hoeft niet bij iedereen in en uit te lopen, maar het is wel fijn om te weten wie je buren zijn. Je hebt elkaar toch nodig.’

Shafika Aldabei (44), huisvrouw, met man Mamduoh en hun kinderen: Mahmoed, de oudste, zoon Moeayad, dochter Soaad en Amro, de jongste. Beeld Bram Tackenberg

Shafika Aldabei (44), huisvrouw, met man Mamduoh en hun kinderen: Mahmoed, de oudste, zoon Moeayad, dochter Soaad en Amro, de jongste.

‘We komen uit Syrië en we zijn drie jaar en 8 maanden in ­Nederland. We hebben sinds kort allemaal ons Nederlandse taaldiploma.’

‘We zijn blij met dit huis. Het is een beetje oud, maar goed voor ons. Er zijn veel verschillende culturen in deze buurt, we hebben Algerijnse, Afrikaanse en Nederlandse buren, dat is leuk. Ik werk niet, ik blijf thuis met de kinderen of breng en haal ze van school. Mijn oudste zoon doet een mbo-opleiding in Rotterdam en werkt en studeert tegelijkertijd. Mijn man werkt drie dagen per week als vrijwilliger en coach bij de voetbalvereniging van Gouda Oost, de Jodan Boys. Hij is eigenlijk chef-kok. We hebben voor de opening van de fototentoonstelling samen met andere mensen uit de buurt Arabische hapjes gemaakt.’

Mark Zanen, Carina, Vincent, Stefan, Bryan en hond Rocky. Beeld Bram Tackenberg

Mark Zanen (47), telefonisch verkoper, met zijn vrouw Carina, apothekersassistent, en hun zonen Vincent, Stefan en Bryan en hond Rocky. Mark is opgegroeid in Oosterwei: ‘Ik woon hier al 48 jaar, waarvan 15 jaar in dit huis.’

‘Een wijk kent altijd wel zijn dieptepunten, maar ik heb daar zelf weinig last van gehad. Door de extra aandacht voor de wijk is er meer politie op straat gekomen en er wordt flink opgeknapt. Oosterwei was de eerste nieuwbouwwijk van Gouda. Op straat was het een stuk rustiger vroeger. Er waren veel minder auto’s, dus toen wij kind waren, speelde je veel meer op straat. We bouwden hele kampen op de grasvelden en er waren altijd andere kinderen om mee te voetballen. Als het mooi weer was, bleven de voor- en achterdeur gewoon openstaan de hele dag. Dat soort dingen kunnen nu niet meer, tijden veranderen. Nu, op vrijdag als de week om is, kijken we met zijn allen lekker tv.’

Marco van de Bunt en vrouw Roos Beeld Bram Tackenberg

Marco van de Bunt (46), hovenier, met zijn vrouw Roos en hun papegaaien Eva en Lex en ­kaketoe Mika. Marco woont 25 jaar in Oosterwei.

‘Er is veel gezelligheid in de wijk, er is altijd iets te beleven. We lopen de deur niet bij elkaar plat, maar als er iets is, is er altijd iemand die voor je klaarstaat. Mensen kennen ons ook door de vogels, hè, omdat we naar buiten gaan met de papegaaien. We hebben ook een Facebookgroep opgericht voor de papegaaienwandelingen die we organiseren. Het is fijn dat dit een groene buurt is. Maar ik ben ook graag op mijn volkstuin net buiten de stad, daar zit ik al sinds ik een kleine jongen was. Mijn vrouw is chronisch ziek, haar gezondheid gaat achteruit en ze heeft veel rust nodig. Daar hebben de papegaaien thuis geluk mee, die komen niks tekort.’

Hans-Jurgen Plomp Beeld Bram Tackenberg

Hans-Jurgen Plomp (39), werkt in de gehandicaptenzorg, en woont veertien jaar in dit appartement. Hij staat op de foto met zijn twee hondjes. ‘De zwarte is Spijker en de bruine heet Gerrit. Mijn vriendin staat niet op de foto. Ze is onlangs bij me ingetrokken.’

‘Ik ben hier gelukkig. Ik heb er niks van gemerkt dat het een probleemwijk zou zijn, dat is misschien een beetje opgeklopt toentertijd. En doordat ze delen van de wijk aan het renoveren zijn, wordt het steeds beter. Het is leuk om te zien hoe multicultureel en verschillend we zijn. Ik doe aan drag en travestie en kom soms verkleed als mijn alter ego de deur uit. Mensen uit de buurt weten dat en reageren er goed op. In de flat hiertegenover wonen veel Marokkanen en als ik verkleed op mijn fiets spring, moedigen ze me soms aan, er wordt geklapt en gejuicht. De overbuurman, die wat ouder is, moest wennen, maar vindt het ook goed dat dit nu, in deze tijd, kan. De onderburen vinden het zo leuk dat ze soms met me meegaan.’

Kifah en Sahar Abdelaziz Beeld Bram Tackenberg

Kifah Abdelaziz (30), ­momenteel zonder werk, staat op de foto met zijn vrouw Sahar. Inmiddels is zoontje Kevin geboren. Drie jaar geleden zijn Kifah en Sahar uit Irak naar Nederland gevlucht. Ze wonen anderhalf jaar in dit huis.

‘Het is heel fijn in Nederland, mensen zijn behulpzaam en warm. Er is wel wat lawaai in de wijk, het is druk en tot laat spelen kinderen op straat. Ik werkte in een restaurant, maar door een probleem met mijn hand kan ik tijdelijk niet werken. Door de taalbarrière is het een beetje moeilijk om mensen te leren kennen. Met de buurman oefenen we de Nederlandse taal en we gaan naar school om Nederlands te leren. In Nederland kan alles naast elkaar bestaan: moslims, christenen, het maakt niet uit. In Irak is dat anders. ­Mijn vrouw is christen en ik was moslim in Irak, maar ik ben ook christen geworden. In Irak is het heel moeilijk voor christenen. Hier is alles vrijer en iedereen is welkom, dat is fijn.’

Rasta Abderrahim Hachimi Beeld Bram Tackenberg

Rasta Abderrahim ­Hachimi (44), grafittikunstenaar, woont sinds zeven maanden in deze flat in Oosterwei. ‘Ik woon hier alleen. Hiervoor woonde ik ook al in Gouda. Op deze flat heb ik zeven jaar ­gewacht.’

‘Ik woon hier fijn, alleen is het wel een beetje gehorig omdat het een oude flat is. Ik vind het een toffe, prettige buurt, het is hier normaal en rustig. Vergeleken met tien jaar geleden is het vele malen relaxter geworden. Er was toen, volgens de media dan, een andere sfeer in de buurt dan de sfeer die ik nu beleef. Dat het hier klein Marokko werd genoemd, vind ik eigenlijk niet zo raar. De meeste bewoners in de wijk zijn van Marokkaanse afkomst, denk ik, ik ben zelf ook Marokkaans. Mijn vader was gastarbeider en ik kwam hiernaartoe toen ik 7 jaar was, ik ben dus grotendeels in Gouda opgegroeid. Nederland is mijn thuisland, zeker weten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden