postuumhubert fermina (1948-2022)

‘Feestend Kamerlid’ was liever onder de mensen dan in Den Haag – niet voor de pret, maar om te horen wat hun problemen waren

Toen de 21-jarige Hubert Fermina in 1969 zijn geboorte-eiland ­Curaçao verliet voor Nederland, had hij maar één doel: ooit terugkeren naar de Antillen als eerste zwarte bisschop. Maar Fermina keerde niet terug en werd ook geen bisschop.

Hassan Bahara
Hubert Fermina Beeld Werry Crone
Hubert FerminaBeeld Werry Crone

Hij werd gehandicaptenverzorger, wethouder, Tweede Kamerlid, racismebestrijder, en hij leefde – na een tragisch kort huwelijk met een vrouw – tot aan zijn dood afgelopen mei met een man.

Hij had een veelkantig leven, dat in het teken stond van dienen en verzorgen, zegt zijn partner, Izaak de Bruijne.

Fermina werd geboren in een gezin met vijf kinderen. De sterkste band had hij met zijn diepgelovige moeder. Om haar te plezieren, ging Fermina naar het seminarie, met het doel ooit katholiek priester te worden.

Maar in het vrijgevochten Nederland ­begon hij te twijfelen. ‘Alles kon en mocht’ hier, zei Fermina in een interview met NRC Handelsblad, terwijl in de kerk nog werd gediscussieerd over het celibaat. Hij stopte met de priesteropleiding, zonder van zijn geloof te vallen, en ging de gehandicaptenzorg in.

In de zorg leerde hij Ria van ’t Hoenderdal kennen, ‘een lief, non-verbaal iemand: aanwezig zonder breedsprakig te zijn.’ Ze trouwden, maar in 1981 raakte Ria in coma na een frontale autobotsing. Fermina moest toen de beslissing nemen om zijn vrouw van de beademing te halen.

Fermina was een jaar weduwnaar toen hij Izaak de Bruijne ontmoette, zijn nieuwe grote liefde. De Bruijne: ‘Ik leerde hem op een bruiloft kennen, maar de vonk sloeg pas over bij een vervolgafspraak.’

‘Geheime relatie’

Daaruit volgde een ‘soort geheime’ relatie, vertelt De Bruijne. Fermina was nooit eerder iets met een man begonnen. Hij vond het in het begin maar verwarrend. Toen hij in 1990 namens D66 wethouder werd in Dordrecht, wist bijna niemand van hun relatie.

Het duurde nog jaren voordat Fermina uit de kast was en een fervent voorvechter werd van homorechten. Later, in zijn autobiografie Mijn waarheid, erkende Fermina dat hij zijn relatie met De Bruijne enigszins tekort had gedaan door die in het begin verborgen te houden.

Fermina wilde altijd op zijn nut als mens beoordeeld worden, niet op zijn huidskleur of seksualiteit. Daarom vond hij het ongemakkelijk dat hij in 1994 bekend kwam te staan als het eerste Tweede Kamerlid van ­Antilliaanse komaf. Fermina was vooral bezig met zijn functie als volksvertegenwoordiger. Dat deed hij met zoveel overgave dat hij het ‘feestende Kamerlid’ werd genoemd – hij was vaker buiten dan in Den Haag te vinden.

De Bruijne: ‘Dat had niks met feesten te maken. Hij was veel liever in het land, onder de mensen, om te horen wat hun problemen waren. Uiteindelijk heeft hem dat een tweede termijn gekost. Maar dat begreep hij ook wel. De hele dag achter een microfoon staan was niets voor hem.’

Milde figuur

Na het Kamerlidschap werd hij directeur van het Landelijk Bureau Racismebestrijding. Ook in die rol was hij een milde figuur, meer een verbinder dan iemand die activistisch voor de troepen uit liep. Natuurlijk had Fermina als zwarte man zijn portie aan racistische ervaringen. Maar daardoor wilde hij zich niet laten definiëren.

De Bruijne: ‘Hubert had altijd zoiets van: als jij mij aankijkt op mijn kleur of mijn ­homoseksualiteit, dan is dat jouw probleem, niet het mijne.’

Waar Fermina op het laatst nog wel met enige spijt op terugkeek, was zijn besluit om niet terug te keren naar Curaçao. Op zijn geboorte-eiland, dat minder ‘af’ is dan Nederland, hadden ze zijn talenten misschien harder nodig, zei hij drie jaar geleden in Trouw. ‘Hier lopen genoeg andere Hubertjes rond, op Curaçao te weinig.’

Hubert Fermina Beeld .
Hubert FerminaBeeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden