Profiel Farid Azarkan

Farid Azarkan versus de pers: hoe een medialieveling een mediahater wordt

Nog niet zo gek lang geleden stond Farid Azarkan (46) bekend als lievelingetje van de Nederlandse media. Als Tweede Kamerlid voert hij, zoals heel Denk, juist een loopgravenoorlog tegen de pers. ‘Ik wil niet zeggen dat hij radicaliseert, maar hij zoekt erg de scherpe randjes op.’

Farid Azarkan. Foto Hollandse Hoogte

De Amsterdamse rechtbank, twee weken geleden. Op de rol staat de rechtszaak Denk vs. BNNVara. In de wachtruimte voor de Rölingzaal, waar de rechter over een kwartier zijn deuren zal openen, hangt de spanning in de lucht. 

Farid Azarkan, in een zwart T-shirtje, houdt zijn ogen strak op zijn telefoon. Naast hem alleen zijn advocaat, die met de kraag van zijn toga stoeit. Tien meter verderop staan de aangeklaagde journalisten te kletsen met de rest van de media. Van enige toenadering is geen sprake.

De vraag die zich in Amsterdam aandiende, en waar de rechter woensdag antwoord op geeft: mochten de journalisten van BNNVara heimelijk een gesprek met Azarkan opnemen, waarin hij toegaf dat Denk met nepadvertenties wilde suggereren dat Geert Wilders Nederland ging ‘zuiveren’

De zaak Denk vs. BNNVara

In juni onthulde De Nieuws BV, het Radio 1-programma van BNNVara, dat Denk van plan was om de PVV voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 in een kwaad daglicht te stellen. Onder leiding van campagneleider Farid Azarkan bedacht de partij een Facebook-advertentie waarin PVV-leider Geert Wilders zogenaamd beloofde om Nederland na 15 maart, de dag van de verkiezingen, te gaan zuiveren. Uiteindelijk gebruikte Denk de advertentie niet, al stond deze wel korte tijd online bij wijze van test.

Azarkan gaf het bedenken van de advertenties toe in een gesprek dat door De Nieuws BV heimelijk werd opgenomen. De journalisten besloten daartoe uit angst dat Azarkan de kwestie zou ontkennen. Toen het Kamerlid dat later inderdaad deed, besloot De Nieuws BV om het gesprek uit te zenden. Azarkan, die zich belazerd voelde, spande daarop een kort geding aan tegen BNNVara. Daarin eist hij dat de omroep de opname van het internet verwijdert. Woensdag blijkt of de rechter hem gelijk geeft.

Nee, vindt het Kamerlid, dat de omroep een kort geding aandeed. ‘Mijn vertrouwen is fundamenteel geschaad’, sprak Azarkan, die liet weten dat hij overweegt geen pers meer toe te laten tot de gangen van Denk.

Lieveling van de pers

De rechtszaak tegen BNNVara staat niet op zichzelf. Als Tweede Kamerlid voert Farid Azarkan (46), zoals heel Denk, een loopgravenoorlog tegen de parlementaire pers. De gevestigde media, dat zijn ‘de poortwachters van de gevestigde orde’, verklaarde de partij al eerder in de bekende trap-er-niet-invideo waarin Azarkan een rol vertolkte. 

Journalisten maken Denk ‘monddood’, stelde de Culemborger. Eerst laden ze de verdenking op je, dan klagen ze je aan, en vervolgens spelen ze voor eigen rechter.

Met die permanent gespannen verhouding met de pers sluit Denk naadloos aan bij de trend die in Nederland jaren geleden al door Geert Wilders’ PVV werd ingezet en die sindsdien doorsijpelt in vooral nieuwe politieke partijen: de media, dat zijn de vijanden. En net als bij Wilders lijkt dat bij Azarkan het gevolg van een bewuste politieke ommezwaai. Hij heeft immers ook heel andere tijden gekend.

Nog niet zo lang geleden stond Azarkan bekend als lievelingetje van de Nederlandse media. Als directeur, voorzitter en woordvoerder van het Samenwerkingsverband Marokkaanse Nederlanders (SMN) wierp hij zich vanaf 2008 op als spreekbuis van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland. 

De in Marokko geboren ambtenaar viel op als scherp debater die zijn eigen achterban niet spaarde. Onvermoeibaar waarschuwde hij voor het gevaarlijke wij-zijdenken dat Wilders met zich meebracht. In korte tijd groeide Azarkan uit tot het aanspreekpunt bij ‘Marokkanenkwesties’ op televisie, op de radio en in kranten. ‘Toen Farid net bij SMN kwam, was hij nog helemaal niet zo bezig met integratie’, zegt Fouad Sidali. 

Het was Sidali, een voormalig lid van het PvdA-bestuur en wethouder voor die partij, die Azarkan voor het Samenwerkingsverband vroeg. ‘Wij wilden SMN meer in de etalage zetten. In Farid zag ik een goede woordvoerder en een sterk strateeg. Na zijn komst ging het opeens heel hard.’

In zijn optredens toonde Azarkan zich wars van de lange arm van Rabat toen Marokko imams naar Nederlandse moskeeën wilde sturen. Ook stelde hij een avondklok voor die alle kinderen na 8 uur ’s avonds van de straat moest houden, in een reactie op een rapport waaruit bleek dat bovengemiddeld veel jonge Marokkaanse Nederlanders met justitie in aanraking kwamen.

Farid Azarkan in 2008, als spreekbuis van het Samenwerkingsverband van Marokkanen in Nederland (SMN), dat later Samenwerkingsverband van Marokkaanse Nederlanders ging heten. Foto Guus Dubbelman

In ruil eiste Azarkan volwaardige acceptatie als Nederlander. ‘We zijn nu bezig met de derde generatie allochtonen’, zei hij in 2009 in het AD. ‘Hoe lang blijf je hen nog Marokkaan of Turk noemen?’

Van PvdA naar Denk

Zijn werk voor het SMN weerhield de tomeloze Azarkan er niet van carrière te maken. Tussen 2010 en 2015 werkte hij als topambtenaar bij de Rijksgebouwendienst. De mening over hem waren bij het Rijk buitengewoon verdeeld, zegt Johan van der Harst, die tweeënhalf jaar nauw met hem samenwerkte.

 ‘Hij is heel confronterend, zoekt altijd de grenzen op.  Omdat hij het best mogelijke resultaat nastreeft. Niet iedereen kon daar goed mee uit de voeten. Zelf kon ik erg goed met hem overweg. Farid professionaliseerde de organisatie, dat gaf hem status. Bij de dienst keek men enorm tegen hem op.’

Een politieke loopbaan lonkte. In 2010 werd Azarkan lid van de PvdA – hij noemde partijleider Job Cohen in één adem met Wim Kok en Joop den Uyl. In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen wist hij zelfs een plek op de kieslijst te bemachtigen. 

Azarkan trok zich op het laatste moment terug uit onvrede over de lage positie die de partijleiding hem toebedeelde. Wél voor de PvdA in de Kamer kwamen Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Twee jaar later zou het duo zich afsplitsen en Denk vormen.

Critici zien Azarkans overstap naar Denk in april 2016 op z’n slechtst als een daad van rancune richting de PvdA en op z’n best als een opportunistische beslissing. Hij kan heel ongeduldig zijn, zegt Sidali, die Azarkan een vriend noemt. ‘Farid is iemand die graag een belangrijke rol speelt.’ 

Oud-collega Van der Harst kan zich voorstellen dat Azarkans keuze voor Denk werd ingegeven door een brandende ambitie om Kamerlid te worden. ‘Mogelijk schatte hij zijn kansen bij Denk hoger in dan bij de PvdA.’

Natteschetenjournalistiek

Zijn gang naar Denk markeert ook zijn snelle transformatie van polderaar tot fanatiek zoeker naar de controverse. Het debat kan hem niet scherp genoeg meer zijn, er zijn weinig middelen die hij schuwt.

Begin 2017 onthulde NRC dat Denk andere politici met zogeheten trollen op sociale media bestookte. Azarkan deed gretig mee. In een Whatsapp-groepsgesprek vroeg hij om een reactie van zo’n nepaccount op PvdA-politicus Ahmed Marcouch, die fel uithaalde naar de onkritische houding van Denk ten opzichte van het repressieve beleid van de Turkse president Erdogan. ‘Erg doorzichtig en heel hypocriet’, dicteerde Azarkan wat zijn trol moest zeggen.

In juni dit jaar volgde de onthulling van BNNVara-radioprogramma De Nieuws BV over de advertenties die Denk namens de PVV had willen inzetten. Het idee voor de nepadvertenties kwam tot stand onder campagneleider Azarkan, die pas van publicatie afzag toen Kuzu en Öztürk daarop aandrongen. 

Zelf sprak hij van ‘natteschetenjournalistiek’: hij had het plan toch niet doorgezet? Juist de journalisten van De Nieuws BV zaten volgens hem fout. Zij hadden hem zijn bekentenis immers stiekem ontfutseld.

‘Met dit soort acties trekt Azarkan stemmen voor Denk’, meent Sidali. ‘Genuanceerde partijen waren er al genoeg. In zijn periode bij het SMN sprak hij zich steevast uit tegen polarisatie, maar dat vindt geen weerklank bij de achterban van zijn partij.’

 Volgens Bouchaib Saadane, de huidige voorzitter van het SMN, is Azarkans karakter ongewijzigd. ‘Zijn toon is misschien anders’, aldus Saadane, die jaren met hem in het bestuur van het Samenwerkingsverband zat, ‘maar daar vraagt het politieke spel om.’

Azarkan weerspreekt dat zijn toon feller is dan in zijn tijd bij het SMN. ‘Ik was toen net zo fel’, zei hij vorig jaar in NRC. Alleen is nu de politiek de hoofdzaak. Bij het SMN reageerde hij op incidenten, als politicus probeert hij de maatschappij te veranderen. ‘Ik wil echt impact hebben. Het moet maar eens duidelijk worden dat wij niet meer door al die bedachte hoepels van integratie hoeven te springen.’

Sidali, die de afgelopen jaren goed contact hield met Azarkan, heeft zijn voormalig protegé bij het SMN wel degelijk zien veranderen. ‘Ik heb hem gezegd dat hij… nou ja, radicaliseert wil ik niet zeggen, maar dat hij bij Denk erg de scherpe randjes aan het opzoeken is. Hij keert niet terug naar de redelijkheid. In een discussie is het goed om de grenzen op te zoeken, zelfs om daar af en toe overheen te gaan. Maar je moet ook weer terugkomen naar het redelijke midden. Anders verlies je je geloofwaardigheid.’

Hij hoopt dat Azarkan bij Denk de nuance kan hervinden. ‘Farid heeft veel mooie dingen bereikt in de landelijke discussie rond Marokkaanse Nederlanders, maar als Kamerlid voor Denk zie ik hem een beetje afglijden. Hij komt bozig over. Dat is jammer, want het is een ongelooflijk intelligent persoon.’

Waarom Denk zich van PVV-methoden bedient

De Volkskrant is onlangs weer in genade aangenomen bij Denk. Een goed moment om Kamerlid Öztürk te vragen waarom zijn partij zich van PVV-methoden bedient.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.