Extreme dosis werkzame stof in xtc

De xtc-markt wordt sinds enige tijd overspoeld door pillen met een extreem hoge dosis van de werkzame stof MDMA, merkt het Trimbos Instituut. In Zuid-Limburg stierven afgelopen week twee mensen aan een overdosis. Dat brengt het aantal xtc-doden in die regio op vier in een half jaar tijd. Normaal gesproken kost xtc per jaar vijf tot tien mensenlevens in het hele land.

Van onze verslaggeefster Anneke Stoffelen
De hoge gehaltes van de werkzame stof MDMA in xtc-pillen zijn gevaarlijk, omdat gebruikers niet weten wat ze slikken. Voorheen waren de doses laag, waardoor zij wellicht gewend zijn geraakt meer pillen ineens te gebruiken. © ANP Beeld
De hoge gehaltes van de werkzame stof MDMA in xtc-pillen zijn gevaarlijk, omdat gebruikers niet weten wat ze slikken. Voorheen waren de doses laag, waardoor zij wellicht gewend zijn geraakt meer pillen ineens te gebruiken. © ANP

In de eerste helft van 2009 bevatte de gemiddelde onderzochte xtc-pil 65 milligram MDMA. Dat 'dieptepunt' was volgens het Landelijk Parket te danken aan de sluiting van veel fabrieken in Rusland en China die grondstoffen voor xtc aanleverden.

Maar in 2010 had een kwart van de pillen dat op de testpunten binnenkwam, alweer een dosis van 140 milligram of meer. Dat duidt erop dat de illegale producenten een andere route hebben gevonden om aan de benodigde grondstoffen te komen. Het Landelijk Parket heeft nog geen verklaring voor deze ontwikkeling.

Gevaarlijk

Die hoge MDMA-gehaltes zijn gevaarlijk, omdat gebruikers niet weten wat ze slikken. Enkele jaren terug waren de doses laag en dus zijn jongeren wellicht gewend geraakt grotere hoeveelheden pillen ineens te nemen. 'De slachtoffers in Limburg hadden grote aantallen geslikt', zegt Raymond Niesink, coördinator van het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS). 'Maar het maakt nogal wat uit of je zes pillen met 70 milligram MDMA slikt, of zes keer 180 milligram.' MDMA tast bepaalde gebieden in de hersenen aan die de lichaamstemperatuur regelen. De meeste xtc-doden sterven daarom aan oververhitting.

Bij de 22 testpunten van het DIMS kunnen gebruikers anoniem pillen en andere drugs laten testen op samenstelling. Het Trimbos Instituut gebruikt de gegevens om te ontwaren wat er zoal in omloop is. In november werd een waarschuwing verspreid voor een bepaalde xtc-pil met het logo van een klavertje vier. In die pillen waren hoge doses van de synthetische stof PMMA aangetroffen.

Verschillende vormen

Nu wordt er niet meer gewaarschuwd voor een bepaald type pillen, omdat de xtc met extreme doses MDMA al in vele verschijningsvormen is opgedoken. Bovendien wil het Trimbos Instituut niet de illusie wekken dat een pil veilig is, als die niet op de zwarte lijst voorkomt. Niesink: 'Het werkt ook omgekeerd: sommige gebruikers zoeken juist de pil met de hoogste dosis MDMA. We willen natuurlijk niet dat die gaan shoppen met het boodschappenlijstje van het Trimbos in de hand.'

In elk geval twee van de vier Limburgse xtc-doden hadden pillen geslikt met PMMA. In lage dosis zijn de effecten daarvan vergelijkbaar met MDMA: een energiek, opgewekt en verliefd gevoel. Maar PMMA werkt pas na een uur, terwijl je het effect van MDMA al binnen een kwartier merkt. Ook is het gevoel wat minder 'speedy'. Niesink: 'Gebruikers denken: shit, een slechte pil, ik neem wat extra.' Maar van PMMA heb je snel te veel, met als gevolg dat de lichaamstemperatuur te hoog oploopt en het centraal zenuwstelsel uitvalt.

Grondstoffen

PMMA wordt gebruikt bij gebrek aan de juiste grondstoffen. Niesink: 'Maar soms zijn xtc-producenten gewoon slechte chemici die niet weten wat voor stoffen ze verwerken. Ze denken MDMA te produceren, maar eigenlijk is het PMMA. Een xtc-lab is geen farmaceutisch instituut, eerder gepruts in een varkensschuur.'

Het grootste deel van de in Nederland geconsumeerde xtc wordt vermoedelijk in eigen land geproduceerd, traditioneel vooral beneden de rivieren. Dat er nu vier doden zijn gevallen in Zuid-Limburg, komt waarschijnlijk doordat een plaatselijke producent de pillen met PMMA in omloop heeft gebracht. Extreme doses MDMA duiken in het hele land op. Het xtc-gebruik in Zuid-Limburg ligt niet hoger dan elders.

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden