Excuses aan 'vergeten Australiërs'

Achtergrond..

SYDNEY Het parlementsgebouw in de Australische hoofdstad Canberra was gisteren het toneel van intense emoties toen premier Kevin Rudd en oppositieleider Malcolm Turnbull excuses uitspraken voor de behandeling in de 20ste eeuw van een half miljoen ‘vergeten Australiërs’. Een duizendtal van hen was naar de hoofdstad gekomen om de spijtbetuiging te horen en hun gevoelens te uiten.

Als kind zijn de vergeten Australiërs uit de ouderlijke macht gezet en in tehuizen terechtgekomen, vaak tegen de zin van de ouders. Ze kwamen uit gezinnen met problemen of uit arme gezinnen. Ook alleenstaande moeders raakten hun kinderen vaak kwijt. ‘Voor hun eigen bestwil’ gingen deze naar een tehuis van de staat of van een kerkelijke organisatie.

De Britse premier Brown zal begin volgend jaar eveneens verontschuldigingen uitspreken, voor de kinderen – naar schatting ruim 130 duizend – die vanuit Groot-Brittannië naar Australië zijn gestuurd voor ‘een beter leven’ aan de andere kant van de wereld. Hun ouders wisten veelal van niets. Ongeveer 7.000 van hen wonen nog in Australië.

Voor veel, zo niet alle kinderen was het leven in die huizen een hel. ‘Ik was een van de kinderen voor wie goed gezorgd zou worden in de instelling’, vertelde een man die in een jongenshuis heeft gewoond. ‘Ik ben niet de enige die uit het tehuis is gekomen vol haat voor de zusters van Nazareth. Deze nonnen waren sadistisch. Ze ranselden je af, met een stok op je blote huid, tot ze moe waren.’

Zo luidde een van de vele verklaringen die een regeringscommissie enkele jaren geleden heeft verzameld. Een van de honderd aanbevelingen luidde dat de regering excuses zou moeten aanbieden. Maandag was het zover: ‘Het spijt ons dat kinderen als jullie zijn weggehaald bij je familie en naar instellingen gingen waar jullie zo vaak zijn misbruikt. Sorry voor het lijden, voor de afwezigheid van liefde en zorg, en voor het tragische gemis aan kinderjaren’, zei premier Rudd.

‘Ik ben erg opgelucht’, zei Rayleene O’Hehir die de verontschuldigingen via de tv volgde. ‘Ik kan verder met mijn leven, omdat ik weet dat er mensen zijn die weten wat er is gebeurd en vinden dat dit niet had mogen gebeuren.’

O’Hehir werd als 9-jarige met haar twee zussen bij haar moeder weggehaald en in een streng tehuis geplaatst. ‘We mochten niet praten, niet lachen. Mijn mond werd met zeep gewassen als ik niet luisterde.’

Aan de kille praktijken in de tehuizen kwam rond de jaren zeventig een einde. De verhalen van de slachtoffers werden lang niet geloofd. Het waren immers kinderen die klaagden. Pas toen de media verhalen publiceerden over misstanden begon de regering na lang aarzelen een onderzoek. De slechte zorg werd toegeschreven aan de slechte opleiding van het personeel en de slechte controle op de instellingen.

De excuses lijken op die welke ruim anderhalf jaar geleden door Rudd zijn uitgesproken voor de ‘gestolen Generatie’. Dat zijn kinderen die bij Aboriginalouders zijn weggehaald en bij blanke gezinnen geplaatst, ‘voor een betere toekomst’. Dat eerste excuus van de sociaal-democratische premier beoogde de relatie tussen wit en Aboriginal Australië te verbeteren.

Rudd benadrukt met zijn ‘sorry’ de breuk met elf jaar conservatief beleid. Oud-premier John Howard wilde van geen verzoening met Aborigines weten, noch van het toegeven van fouten uit het verleden. De jongere Rudd (52) vindt dit wel belangrijk en oogst er veel lof voor. De conservatieven scharen zich nu, via Howards opvolger Turnbull, achter Rudds zienswijze.

Voor velen onder de vergeten Australiërs zijn de excuses belangrijk, maar ze willen ook graag een financiële tegemoetkoming voor het doorstane leed. De Australische regering heeft al laten weten dat daarvan geen sprake kan zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden