Reportage

Ex-dakloze en de fotograaf

In 2007 maakte Boudewijn Bollmann een foto van de toen nog dakloze Cor Hoeks. Inmiddels zijn ze vrienden. Boudewijn: 'Je kunt je afvragen of deze vriendschap gelijkwaardig is. Het antwoord daarop is volmondig: ja.'

In het café waar hij als tiener uitging, in zijn geboortedorp Borkel en Schaft, viert Cor carnaval, 2012.Beeld Boudewijn Bollmann

In de gang hangen met WordArt versierde A4'tjes. 'I love Cor, want hij is jarig' staat erop. 'Cor, proficiat.' Cor is Cor Hoeks, vanaf vandaag 61 jaar. Op verjaardagsvisite is fotograaf Boudewijn Bollmann uit Rotterdam, die zes novemberdagen later 31 wordt. Hij noemt Cor 'een van mijn allerbeste vrienden'.

'Heb je een cadeau?', vraagt Cor. 'Waar is het cadeau?' Boudewijn heeft een verzamelalbum met jarenzestig-muziek meegenomen en een zak shag van het verkeerde merk. Cor rolt per dag tegen de honderd Javaanse Jongens, die hij rookt in en rond zijn kamer op het terrein van ggz-instelling De Grote Beek in Eindhoven. Hij verblijft op een afdeling voor mensen met psychotische stoornissen. In 2009 liet hij zich hier vrijwillig opnemen.

Het is 2007 als Boudewijn en Cor elkaar op het Eindhovense Stationsplein ontmoeten. De fotograaf kent Cor dan al van gezicht - Cor zwerft in die tijd door de stad en staat vaak bij het station te bedelen om zijn drugsverslaving te bekostigen. Als je geen euro op zak hebt, vraagt hij je te gaan pinnen. Boudewijn, op dat moment bezig met een serie over daklozen en verslaafden, vraagt of hij een foto van Cor mag maken. Het antwoord: 'Nu niet, om zes uur wel.'

Boudewijn komt terug, neemt een foto en schrijft zijn nummer in de agenda van Cor, 'zomaar, eigenlijk'. Een paar weken later belt Cor, ook zomaar. Na dat telefoontje blijft Boudewijn hem opzoeken, uit nieuwsgierigheid naar zijn manier van leven. Eerst op straat, later op De Grote Beek.

Ze vieren samen hun verjaardagen, Boudewijn komt langs op Tweede Kerstdag en ze vieren elk jaar een middag carnaval. 'Dat is altijd een hele onderneming', zegt Boudewijn. 'Voor Cor is het als een wereldreis. Hij is slecht ter been en komt haast nooit van het terrein af. Er moet een taxibusje worden gebeld. In de taxi weigert hij zijn gordel om te doen en wil hij roken. Taxichauffeurs zien mij als een verpleger, maar ik ben niet gewend die leidende rol te nemen.'

In de fitnessruimte van De Grote Beek, 2009.Beeld Boudewijn Bollmann
Cor wordt gefeliciteerd met zijn verjaardag, 2009.Beeld Boudewijn Bollmann

Vrienden

Wat Cor precies mankeert, weet Boudewijn niet. Hij doet ook geen moeite de exacte diagnose te weten te komen - hij wil voorkomen dat hij zijn vriend met andere ogen gaat bekijken. Wat hij wel weet, is dat Cor van muziek houdt. In de rokerige kamer staat een stereotoren. Trijntje Oosterhuis, altijd Trijntje Oosterhuis. En Dean Martin. Sitting On The Dock Of The Bay van Otis Redding is zijn lievelingsnummer.

Goede fotografie staat of valt bij de bereidheid van de fotograaf zich in zijn subject te verliezen, vindt Boudewijn. Toch draait het bij Cor al lang niet meer om mooie foto's. 'Ik ging steeds meer als vriend bij hem langs. Tegenwoordig neem ik mijn camera vaker niet mee dan wel.'

Fotograaf Boudewijn Bollman (links) samen met Cor.Beeld Boudewijn Bollmann

Oumar Berete

Cor Hoeks is niet de enige met wie fotograaf Boudewijn Bollmann (foto links, samen met Cor, 2008) door zijn camera bevriend is geraakt. Hij werkt al een paar jaar aan de serie Oumars reis, over de Afrikaanse vluchteling Oumar Berete die hij ontmoette in de Vluchtkerk in Amsterdam. Boudewijn legde zijn dagelijks leven vast en volgde hem tijdens zijn zwerftocht door Nederland. Inmiddels heeft Oumar een verblijfsvergunning en woont hij in Den Bosch. Onlangs werd hij na vijf jaar herenigd met zijn kinderen, die vlak voor de ebola-uitbraak in Guinee naar Nederland kwamen.

Cor ondervindt er constant last van dat hij er lichamelijk en geestelijk slecht aan toe is. Recentelijk is hij sterk vermagerd, iets waarvoor hij in het ziekenhuis is onderzocht. Een oorzaak is niet gevonden. 'Soms belt Cor me drie maanden lang elke dag, net zolang tot ik opneem, maar er zijn ook tijden dat hij weken niks van zich laat horen. En net als ik me begin af te vragen of het wel goed met hem gaat, belt hij weer. Er zijn een paar dingen waarvan ik weet dat hij er goed over kan praten. Dingen die hij meemaakt op De Grote Beek. Wat daarbuiten allemaal gebeurt, krijgt hij niet mee. Hoe is het met je been, hoe is het met roken, hoe is het met eten, slaap je goed? Cor heeft het altijd over geld, bedragen, over hoe duur iets was.'

Een aantal anekdotes keert steeds terug. Die keer dat hij in de trein in slaap was gevallen en in Maastricht wakker werd. En het verhaal over een overdosis cocaïne in 1977, waarvan Boudewijn de details niet kent. Iets met een wc en een val op zijn hoofd, waardoor er nu volgens Cor een steekje bij hem los zit.

Als hij vrolijk is, vertelt Cor simpele verhalen, bijvoorbeeld over vrienden met wie hij vroeger omging. 'Met niemand kan ik zo goed over de kleine dingen praten als met hem. Het blijft bij constateringen, dingen die we op dat moment allebei zien. Het uitzicht van zijn kamer, het weer. Hij is snel aan het lachen te maken en hij maakt mij ook snel aan het lachen.'

Gedeelde interesses zijn er niet veel. Cor heeft nooit dat ene artikel gelezen, nooit die film gezien. 'Je kunt je natuurlijk afvragen of deze vriendschap gelijkwaardig is, of ik er wat aan heb. Het antwoord daarop is volmondig: ja. Hij brengt voor mij terug waar het om draait in het leven. En dat is niet wat je hebt gepresteerd, maar je karakter. Ik herken mezelf ook in Cor. Net als hij ben ik op mezelf, een eenling.'

Cor in zijn woning op De Grote Beek in 2008.Beeld Boudewijn Bollmann

Een steekje los

De laatste tijd begint Cor vaak over een kaart die Boudewijn hem stuurde voor zijn vorige verjaardag. 'Cor, ik vind je de beste vriend' staat erop. 'Twee weken geleden pakte hij die kaart en zag ik dat hij even moest lachen bij de woorden 'beste vriend'. Mán, denk ik dan, wat ben ik blij dat ik deze man ken.'

Dat Boudewijn niet de man kent die Cor eens moet zijn geweest, doet er niet toe. 'We zijn een keer samen bij zijn zus thuis geweest, op de boerderij waar hij is opgegroeid. Ik weet dat hij vroeger gevoetbald heeft - volgens mij was hij keeper - en hij heeft bij de radio gewerkt.'

Cor is slecht verstaanbaar, onrustig, soms vergeetachtig en heeft angstaanjagende hoestbuien. 'Ik ga hem niet zeggen dat hij fruit moet eten of minder moet roken. Ik heb er ook altijd een hekel aan als mensen geld geven aan een junk en erbij zeggen dat hij het niet aan drugs mag besteden. Laat die junk dat zelf beslissen, zoals jij ook zelf kunt besluiten of je geld of geen geld geeft.'

Beeld Boudewijn Bollmann

Misschien ligt daarin de basis van hun vriendschap besloten, denkt Boudewijn. 'We veroordelen elkaar niet. Mensen gaan hun eigen weg, ook al kiezen ze niet altijd voor het pad dat ze inslaan. Van Cor leer ik door te zetten. In zijn leven wisselen pieken en diepe dalen elkaar af, net als in mijn eigen leven. Ik maak hem vrolijk mee, maar ook heel somber. Daar lijdt zijn karakter niet onder. Cor is geen zure man.'

De laatste keer dat Boudewijn bij Cor op bezoek ging, nam hij een nieuwe agenda voor hem mee. Hij liep jaren rond met een exemplaar uit 2010, een agenda die leeg is gebleven, op 6 november na: 'Ik word vandaag 57. Boudewijn Bollmann komt langs.'

Omdat een zorginstelling instaat voor de privacy van haar cliënten heeft Cor voor deze publicatie een toestemmingsverklaring ondertekend. De tekst is hem voorgelezen. Veel passages deden hem glimlachen, zegt een medewerker van De Grote Beek. Eén detail in het verhaal klopt niet, gaf Cor aan. Hij was geen keeper, maar rechtsbuiten.

Beeld Boudewijn Bollmann

Teddy Dura

In het najaar van 2008 wordt Boudewijn Bollmann gebeld door een arts van het Eindhovense Catharina Ziekenhuis. 'Kent u meneer Teddy Dura?' klinkt het. 'Meneer Dura is overleden. Kunt u naar het ziekenhuis komen?' Teddy, een straatmuzikant, is op straat in elkaar gezakt en gestorven aan een herseninfarct. 'Teddy had altijd het diploma van zijn zoon bij zich, om te bewijzen dat hij uit een goed milieu kwam. Het geld dat hij met klarinet spelen verdiende, stuurde hij op naar zijn familie in Roemenië', zegt Boudewijn, die als een van de weinigen contact onderhield met Teddy. Op de gemeentebegrafenis nodigt Boudewijn een paar van zijn vrienden uit. Hij vraagt een andere straatmuzikant om te spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden