Eurabia: toekomst of hysterie

Newsweek had onlangs de covertekst ‘De mythe van Eurabia – de valse angsten voor een overname door moslims.’ Zo’n kop intrigeert, vooral door de aanname dat angsten echt of vals kunnen zijn....

Nausicaa Marbe

Maar het taaie van angsten is dat ze er hard inhakken. Overal waar angsten onderdrukt, gebagatelliseerd of ongegrond worden verklaard, groeit hun gevreesde kern van waarheid. Op de divan van de therapeut evengoed als in het politieke debat. Inzake Newsweek wil dat niet zeggen dat de Europese Unie van Islamitische Republieken een bijna voldongen feit is. Toekomstscenario’s die de hypothetische voorzichtigheid verlaten, verliezen geloofwaardigheid. Maar beweren, zoals Newsweek doet, dat die angsten ‘all wrong’ zijn, is het andere uiterste. Daarmee is de discussie gesloten voordat die begint. Kunnen we fluiten naar een analyse van verguisde angsten.

Eurabia is nonsens want moslims vormen bij lange na niet de meerderheid in Europa, stelt Newsweek. Maar de geschiedenis leert dat ook kleine groepen grote gebieden kunnen terroriseren en mondiale machtsverhoudingen torpederen. Hoe zou Irak eruit hebben gezien zonder zelfmoordaanslagen? De Palestijns-Israëlische verhoudingen zonder terrorisme? Hiermee vergeleken lijken de Europese problemen muggenbeten. Maar ze houden aan en zo ontstaan scheve machtsverhoudingen. Niet het aantal moslims telt, maar het effect van islamisten op een democratie.

Interessant aan Eurabia is niet zozeer of de ‘overname’ toekomst of hysterie is. Speculeren in hoeverre moslimfundamentalisten die dit ideaal koesteren in staat zijn het te verwerkelijken, grenst ook aan turen in de glazen bol. Belangrijker is wat de verwachting, dat de islam de politieke macht krijgt, over Europa zelf zegt. Over zijn weerbaarheid, zelfredzaamheid en zelfvertrouwen. Welke feiten en trauma’s ondersteunen dergelijke angsten?

Want behalve een apocalyptische genadeslag lijkt Eurabia ook een houvast in een onzekere toekomst. Er gaat iets wrangs aantrekkelijks uit van zo’n waterdicht scenario waarin iedereen z’n plek herkent, hoe beroerd die ook belooft te zijn. Bij gebrek aan beters, biedt juist zo’n worstcasescenario meer grip op de toekomst dan de stuurloosheid van politici die zich amper houding weten te geven tegenover vele maatschappelijke veranderingen. Vooral de machteloosheid tegenover radicalisme en islamisme zaait verwarring. Het gaat om morele codes die worden geschonden, verval van waarden, de multiculturele dubbele moraal waarin van de ene groep iets anders wordt geëist dan van de andere. Dat splijt de maatschappij sneller en dieper dan wat gevit over het geloof.

Wat moeten Europese burgers denken van zo’n Eurocommissaris Frattini die na de Deense cartoonrellen onverzoenlijke moslims tegemoet wilde komen met een ‘mediacode’ ter regulering van de vrijheid van meningsuiting? Hoe moeten zij die verdraagzaamheid met de paplepel binnenkregen zich veilig voelen onder leiders die ineens onverdraagzaamheid belonen door de eigen vrijheden in de uitverkoop te gooien? Wat moeten we denken van staatssecretaris Timmermans, die burgers verwijt overal de islam bij te halen, terwijl legio partijgenoten dat zelf doen als ze beleid maken in seculier Nederland? Wat bezielt minister Ter Horst om ‘het volk’ minachting voor autoriteit te verwijten, terwijl de eigen politie gedrild wordt om met andere culturen ‘in dialoog’ te gaan over wat wel en niet betamelijk is, in plaats van zelf die grens te handhaven? Waarom is het kruis op de mijter van grootstedelijke Sinterklazen verdwenen uit egards voor anti-christelijke gevoelens, maar belandt iemand die aanstoot neemt aan een hoofddoek voor de Commissie Gelijke Behandeling? Klein bier soms, maar evengoed onbegrijpelijk. Met tolerantie heeft zulke zelfverloochening niets van doen. Met angst voor processen die men niet in de hand heeft des te meer. Geen wonder dat burgers deze machteloosheid ruiken, hun kwetsbaarheid incalculeren en de angst overnemen. Wordt de verwarring over hoe vandaag te leven en te deugen nog groter.

Eurabia: laat maar waaien die negatieve utopie, herstel van het heden is urgenter. Niet eens omdat de huidige ondemocratische ontwikkelingen tot een rampentoekomst kunnen leiden, maar omdat ze nu al gevaarlijk en ongewenst zijn.

Nausicaa Marbe is schrijfster.

vk.nl/columnisten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden