Reportage

Eten tegen eenzaamheid

Succesrecept: een driegangenmenu met buurtgenoten voor 7 euro. Nu al in 22 steden te vinden. Je leert je medemens nog eens kennen. Couscous? 'Kippenvoer.'

Beeld Boudewijn Bollman

In de keuken in dit Rotterdamse buurthuis lijkt de integratie voltooid. De Surinaamse Hellen vertelt geestdriftig over haar recepten voor zowel zuurkool als pom. Joke roert in een pan groenten voor de couscous. Khaled weet hoe hij 'endavie' moet klaarmaken: klein snijden en stampen met aardappels.

Boven een pan dampende soep vertelt de 35-jarige docent uit Syrië over zijn vorderingen in de Nederlandse taal en cultuur. Nederlanders willen een 'zoet toetsja' na de hoofdmaaltijd. Heeft hij hier geleerd, tijdens zijn vrijwilligerswerk als keukenhulp. Anderhalf jaar geleden arriveerde hij in Rotterdam, gevlucht voor het geweld in zijn woonplaats Homs.

Beeld Boudewijn Bollman

Onopvallend buurthuis

Resto VanHarte in de Rotterdamse wijk Oude Noorden wordt twee keer per week georganiseerd in een onopvallend buurthuis dat Mozaïek heet. Arbeiderswoningen bepalen hier het straatbeeld. Her en der een kleine Turkse of Surinaamse winkel. 7 euro, 4 met een stadspas - meer kost een maaltijd niet in het buurthuis waar vrijwilligers als Hellen, Joke en Khaled in de pannen roeren onder leiding van een professionele kok. Altijd halal, altijd een menu van drie gangen, zo gevarieerd als de bevolking.

Eten verbroedert, is de gedachte achter Resto VanHarte; samen aan tafel doorbreekt de eenzaamheid en je leert je buren een beetje kennen. Tien jaar geleden opende de eerste Resto in Den Haag, een particulier initiatief in de 'strijd voor leefbare buurten en het tegengaan van sociaal isolement'. Inmiddels worden jaarlijks 120 duizend maaltijden geserveerd in 22 steden. Vanavond (25 november) schuift staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan voor een jubileumdiner in Den Haag met de pioniers van de Resto-formule die werd bedacht door Fred Beekers, voormalig medewerker van Artsen zonder Grenzen.

'Met de restaurantavonden willen we behalve de cohesie ook de dialoog in de buurt bevorderen', zegt Jet Dijkshoorn, pr-medewerkster van de stichting Resto VanHarte. 'Door samen te eten, leer je elkaar kennen en ga je op straat makkelijker met elkaar om.'

In het Oude Noorden melden de eerste gasten zich gewoontegetrouw ruim voor zessen in 'hun' Resto. Vrijwilligers hebben inmiddels de tafels gedekt met even praktische als frisse roodgeblokte zeiltjes. Een flatscreen met een haardvuur verbeeldt enige huiselijkheid. 'We komen met blijdschap hier, en we gaan met blijdschap naar huis', zegt Soraya, een montere Surinaamse van 'in de vijftig', terwijl ze met haar Nederlandse man hun vaste tafel opzoekt. 'Lekker eten, leuk praatje. Gezellig.' Een groepje bejaarde Rotterdammers betrekt een tafel bij de muur. In het midden van het zaaltje strijkt een Marokkaanse moeder neer met drie jonge meiden.

Tekst loopt door onder de foto

Beeld Boudewijn Bollman
Beeld Boudewijn Bollman

Ras-Rotterdammers

Er staat couscous op het menu, kondigt een vrijwilliger even na zessen aan. Een man of veertig zijn inmiddels aangeschoven. 'Lekkerrr', zegt Soraya. 'Dat lussik helemaal niet', klinkt het van de tafel met ras-Rotterdammers.

Na het voorgerecht (Marokkaanse harirasoep) vertelt Abdelkader Salhi van de plaatselijke welzijnsorganisatie Noord Plus wat het thema van de avond zal zijn: vluchtelingen. De Resto-formule voorziet in maaltijden-mèt. Met informatie over bijvoorbeeld zorg of gezondheid, lichaamsbeweging of geldzaken. Er zijn theateravonden, muziekavonden en klaagavonden met de buurtregisseur. Vandaag is het dialoog-in-de-wijkavond. 'Dat kan nog gezellig worden', zegt Soraya. Ze geeft een knikje in de richting van de tafel Rotterdammers.

Daar blijft de couscous onaangeroerd: 'Kippenvoer.' Het vluchtelingenprobleem wordt al even kernachtig behandeld. 'Het is vol in Nederland. We hebben zelf niet eens meer werk en huizen.' Marokkaanse jongeren in de wijk, de aanslagen in Parijs, vluchtelingen - de onderwerpen worden handzaam op één hoop geveegd. 'Wij hebben hier óók oorlog gehad', zegt Wil, een struise vrouw van in de zeventig. 'Toen zijn wij toch ook niet naar een ander werelddeel gevlucht? Naar Afrika ofzo? Nou dan!'

'Ze behandelen ons als een stuk vuil', zegt haar buurvrouw, die doelt op Marokkaanse pubers in de wijk. 'Turken doen dat niet. Vraag maar aan Sjaan. Die is met een Turkse man getrouwd.' 'Mij moet je niks vragen. Ik ben veels te radicaal', kaatst Sjaan terug over tafel. Naast haar eet een stille Turkse man een bord couscous.

Beeld Boudewijn Bollman

Eigen gelijk

De Marokkaanse Chaimae Yakhlef (17) probeert tevergeefs wat in te brengen, maar niemand luistert. Elke tafel heeft zijn eigen gelijk. Meningen worden verkondigd, niet gedeeld. Bij het nagerecht van muntthee met Marokkaans gebak zegt Chaimae: 'Ze luisteren nooit naar ons. Ik ben hier geboren, mijn moeder is hier geboren en wij moeten blijkbaar toch verantwoording afleggen. Alsof wij niet erg vinden wat er gebeurt in Syrië.'

Het is tegen achten als Abdelkader Salhi de avond afsluit. Khaled, de Syrische vluchteling, is de keuken niet uit geweest. Per tafel staan de gasten op om naar huis te gaan. Sjaan-met-de-Turkse-man schiet Salhi nog even aan. 'Als mijn kleinkinderen zich misdragen, krijgen ze van mij persoonlijk een pak slaag - je moet het probleem bij de kiem aanpakken!'

'Dat laatste ben ik met u eens', antwoordt Salhi. De avond is geslaagd, zegt hij als de meeste gasten zijn vertrokken. 'Iedereen is uit zijn schulp gekomen en ze zijn eerlijk geweest. Op avonden over bijvoorbeeld zorg of poëzie is er meer verbroedering. Maar dit is af en toe echt nodig.' Iemand zet het nummer Buona sera signorina op. De paar overgebleven gasten en de vrijwilligers ruimen swingend de tafels af. 'Bovendien', zegt Salhi, 'komen de mensen hier in eerste instantie voor het eten en de gezelligheid.'

Tekst loopt door onder de foto

Winkeliers en supermarkten surinaamse bami

Resto VanHarte wordt twee keer per week georganiseerd op 34 locaties in buurthuizen, scholen en andere gebouwen met een geschikte keuken. Vrijwilligers koken onder leiding van een betaalde kok en een betaalde horecamanager. Op sommige plaatsen geeft de gemeente wat subsidie, maar het meeste geld komt van particulieren en fondsen als de Postcodeloterij en het Oranjefonds. Ingrediënten worden zo veel mogelijk gekocht bij lokale winkeliers. Soms dragen supermarkten bij.

Beeld Boudewijn Bollman

Surinaamse bami

Surinaamse 'bami' van Hellen van Rabenswaay, een populaire klassieker in Resto VanHarte Oude Noorden, te Rotterdam.

Ingrediënten

4 stukken kip

1 kg spaghetti

bos selderij, gesneden

een paar preitjes, gesneden

2 uien, gesnipperd

2 teentjes knoflook

1 stukje laos

1 stukje gemberwortel

2 takjes salamblad (te koop in de toko)

5 el gekruide ketjap (merk Shehado pikant)

1 tl witte of zwarte peper

snufje zout

olie

Bereiding

Marineer de kip in de ketjap, met een ui en een teentje fijngehakte knoflook. In een wokpan op hoog vuur even bakken en dan laten sudderen tot het gaar is.

Kook de spaghetti in water tot hij gaar is. Spoel de pasta af met koud water en laat staan. Verhit olie in een pan en roerbak daarin een gesnipperde ui, een teentje fijngehakte knoflook, laos, gember en salam. Als de geuren vrijkomen een scheutje ketjap erbij gieten en verder roerbakken. Doe daarna de spaghetti in de pan en flink omscheppen. Naar smaak nog een snufje zout toevoegen en op het allerlaatst de gesneden selderij en fijngesneden prei toevoegen. Voeg de kip toe aan de spaghetti.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden