ProfielSultan Haitham bin-Said

Ervaren neef moet geliefde sultan van Oman doen vergeten

Golfstaat Oman is in de regio qua omvang bescheiden, maar diplomatiek gezien een grootheid. Vooral dankzij de gerespecteerde sultan Qaboos. Hij stierft vorige week, kinderloos, 79 jaar oud. Zijn neef volgt hem op. Gaat hij het redden?

De nieuwe sultan van Oman, Haitham bin-Said, november 2016.Beeld AP

Na de dood van sultan Qaboos van Oman is zijn neef Haitham bin-Said afgelopen weekeinde ingezworen als troonopvolger. De 79-jarige sultan stierf vrijdag vermoedelijk aan de gevolgen van darmkanker. Hij was met bijna vijftig jaar de langstzittende heerser van het Midden-Oosten.

Qaboos was al langer ziek en liet zich recentelijk in het Belgische Leuven behandelen. Over zijn opvolger werd al langere tijd gespeculeerd. De sultan was ongehuwd en zonder kinderen, tientallen kandidaten konden in zijn voetsporen treden. Uiteindelijk benoemde hij in een brief zijn neef tot troonopvolger.

Qaboos greep in 1970 met hulp van de Britten de macht. In een geweldloze coup nam hij de troon van zijn vader over. Nadat hij een rebellen­opstand in het zuidelijke Dhofar had neergeslagen, begon hij aan een campagne om het land te moderniseren. Hij transformeerde Oman van een arm en primitief land tot een welvarende oliestaat. Qaboos stond bekend om zijn goede betrekkingen met zowel het Westen als met de omliggende Arabische landen. Ook met China, Rusland, Iran en Saoedi-Arabië behield het land goede contacten.

Bescheiden oliereserves

De sultan bekleedt in Oman een ­koninklijke positie met verreikende bevoegdheden. Zo stelt hij het parlement aan en is hij verantwoordelijk voor de belangrijkste beslissingen in het land. Vergeleken met ambtgenoten in Arabische buurlanden regeerde ­Qaboos met zachte hand. Dat maakte hem onder het volk geliefd.

De nieuwe sultan is geen vreemd gezicht voor de bevolking van Oman. Onder zijn neef diende hij in diverse diplomatieke functies. De 65-jarige Haitham bin Tariq al-Said studeerde aan de universiteit van Oxford in Groot-Brittannië. Vanaf de jaren ­negentig was hij minister van Cultuur en voorzitter van de Ontwikkelingsraad. Haitham vertegenwoordigde de sultan geregeld in het buitenland. Zijn uitdagingen als nieuwe sultan zullen vooral op economisch gebied liggen. De economie van Oman is sterk afhankelijk van olie, maar de reserves zijn relatief bescheiden.

Zowel de buurlanden als het Westen zal hopen dat de nieuwe sultan het buitenlands beleid van zijn voorganger doorzet. Op internationaal niveau geniet Oman een goede reputatie als neutraal en bemiddelend land. Gelegen in het hart van een gespannen regio en tussen grootheden Iran en Saoedi-Arabië heeft de Golfstaat zich weten te positioneren als onafhankelijke en betrouwbare partner. Zo speelde Oman destijds een bemiddelende rol in het atoomakkoord tussen Iran en de VS. Tijdens de burgeroorlog in Jemen sprak de Saoedische regering met Jemenitische Houthi-rebellen op Omaans grondgebied. En recentelijk ontving Qaboos de Israëlische premier Netanyahu, een ongewone zet voor een Arabische leider. 

Spanning in de regio

Oman heeft als relatief klein land daarmee een sterke geopolitieke positie. Erwin van Veen van buitenlandinstituut Clingendael ziet daarvoor meerdere redenen. ‘Door zijn rol als regionale mediator bouwt het land diplomatiek kapitaal op. Gelegen in een regio vol spanningen cultiveert het een neutraal imago. Een land als Saoedi-Arabië is velen malen sterker dan Oman, maar zal niet snel iets beginnen vanwege de invloedrijke positie die het land heeft.’

Van Veen vergelijkt Oman met neutrale landen als Zwitserland en Noorwegen. ‘Door steeds te bemiddelen bij grote conflicten creëert het land een groot netwerk en goede relaties met andere staten. Oman draagt een steentje bij en laat zo zien een betrouwbare partner te zijn.’

In hoeverre de nieuwe sultan dat beleid doorzet, is lastig te voorspellen.  ‘Wat hij op diplomatiek niveau de komende tijd zal doen, zal sterk afhangen van zijn persoonlijkheid’, aldus Vanessa Newby, Midden Oosten-expert aan de Universiteit Leiden. De Saoedische kroonprins Bin Salman bijvoorbeeld kwam nog voor zijn aanstelling met grote ingrijpende hervormingen.’ Dat de bevolking van Oman een mix is van zowel soennitische als sjiitische moslims, kan volgens Newby een reden zijn voor sultan Haitham om eerst de bevolking achter zich te krijgen. ‘De nieuwe sultan zal de verschillende belangen van de Omanis op dezelfde manier moeten behartigen als zijn voorganger.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden