Het Eeuwige Leven Erik Hummels (1949-2019)

Erik Hummels: verdediger van de weg van de geweldloosheid

Erik Hummels was de advocaat van de dienstweigeraars. Zijn hele leven bleef hij een overtuigd pacifist en actief lid van het Tribunaal voor de Vrede.

Erik Hummels. Beeld RV

Weinig Nederlanders hebben in hun gewone en hun werkzame leven hun principes zo kunnen combineren. Erik Hummels was overtuigd vredesactivist en deed nooit concessies aan zijn opvattingen. Vele jaren was hij lid van de PSP, maar toen die partij opging in GroenLinks en Paul ­Rosenmöller instemde met de bombardementen op Servië, zegde hij meteen het lidmaatschap op.

In de jaren tachtig schreef hij ­samen met zijn medeadvocaten Jurjen Pen en Theo Roos een wetsvoorstel, om het mogelijk te maken dat belastingbetalers niet meer verplicht hoefden bij te dragen aan defensie. Dat deel van hun inkomstenbelasting, btw of accijnzen zou in een speciaal vredes- en ontwikkelfonds worden gestopt.

Kamerlid Ria Beckers van de toenmalige PPR – een andere voorganger van GroenLinks – diende de wet zelfs in, maar er was geen meerderheid voor. ‘Mijn vader was ervan overtuigd dat de mens goed was, maar ook dat goede mensen verkeerde keuzes konden maken’, zegt zijn zoon Peter Hummels.

Hij verdedigde de activisten die de plaatsing van de kruisraketten in de jaren tachtig in Woensdrecht probeerden te voorkomen. Gerrit van der Ent, die in de jaren tachtig in het Vredes Aktie Kamp (VAK) in Woensdrecht verbleef, zegt dat Hummels bij nacht en ontij kwam opdraven als er weer iemand in een cel van de politie of de Koninklijke Marechaussee was beland.

Overheidsgeweld

Nadat de Koude Oorlog ten einde was gekomen en de dienstplicht was afgeschaft, verdedigde hij krakers, milieu-activisten en vluchtelingen. In 2012 hing hij zijn toga aan de wilgen. Hij was van plan nog een boek te schrijven waarin bewezen moest worden dat volgens het natuurrecht overheidsgeweld te allen tijde afgewezen moest worden. Maar opkomende alzheimer bemoeilijkte dit werk. Uiteindelijk overleed hij 26 januari aan een hersenbloeding – juist nu door het opzeggen van het IND-verdrag de bewapeningswedloop terug dreigt te keren.

Drie jaar geleden overleed, ook op 69-jarige leeftijd, zijn echtgenote Tiny Wiertz, met wie hij zijn principes deelde, zo vaak samenwerkte en ook twee kinderen (de journalist Franka Hummels en ­Peter) kreeg.

Erik Hummels werd geboren in een katholiek gezin met twee kinderen in Zwolle. In de jaren zestig ging hij rechten studeren in Utrecht, waar hij ook bestuurslid werd van Veritas Atletiek Gezelschap (VAG).

Hij werkte enige tijd voor een advocatenkantoor in Bilthoven, voordat hij in 1977 in Utrecht met zijn vrouw Tiny en Willem Potasso een advocatencollectief oprichtte. Een jaar later trad ook Bernard Tomlow toe.

Koningin Juliana

Het collectief concentreerde zich op de sociale advocatuur. Tiny deed vooral arbeidsrecht, Erik werd advocaat van dienstweigeraars. Een van de anekdotes die hij graag vertelde, was dat koningin Juliana in 1974 minister Vredeling van Defensie had gelast Jehova’s getuigen, die niet in dienst wilden, niet langer te vervolgen. Hummels was lid van de Quakers, een religieus genootschap van vrienden die geloven dat er in ieder mens iets schuilt van een god en die streven naar verzoening, gerechtigheid en geweldloosheid. Ook deed hij mee aan het Tribunaal voor de Vrede, dat via een procedure kernwapens wilde verbieden. Die zouden in strijd zijn met het internationaal recht.

Vredesadvocaat Meindert Stelling sprak op de uitvaart van Hummels. ‘Erik nam van mij de verdediging over van soldaten die geweigerd hadden om kernbommen te bewaken. Na mijn ontslag als officier was ik niet langer gerechtigd hun rechtsbijstand te verlenen voor de militaire rechtbanken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.