'Er zitten een hoop leuke kanten aan opnieuw beginnen'

Bij ziekte, liefdesverdriet of als je gezin in scherven uit elkaar valt - een goeie aardappelgratin helpt, weet culischrijver Janneke Vreugdenhil uit ervaring.

'Hebben we het wel genoeg over eten gehad?' vraagt Janneke Vreugdenhil een tikje bezorgd als het interview ten einde loopt. 'Het is voor het feestnummer, toch? Het is niet zo feestelijk als het alleen maar over mijn scheiding gaat.'

Het was de bedoeling, ja, om het over eten te hebben en koken, over kerstmenu's en lievelingsgerechten en voedselhypes en het ongekende succes van een programma als Heel Holland Bakt. Als iemand daarvan verstand heeft, is het Janneke Vreugdenhil (48) wel, culinair journalist voor NRC Handelsblad en tal van bladen. Ze maakte kookfilmpjes voor NRC, bedenkt wekelijks nieuwe recepten voor de krant, ze zat in de jury van een kookprogramma en ze schrijft kookboeken: Eten enzo, I love groente en Comfort Food onder meer. Je zou haar de Nederlandse Nigella Lawson kunnen noemen, met haar nadruk op troostrijk, hartverwarmend, niet-te-moeilijk-doenerig eten. 'Eten zoals eten bedoeld is', schrijft ze in het voorwoord van Comfort Food. 'Om het leven te vieren - ook als het eventjes tegenzit. Over de geur van versgebakken spek in de ochtend, de troost van roeren in een pan risotto en het verband tussen chocolade en geluk.'

Haar nieuwste kookboek heet Solo Food. Ook daarin staan gerechten - kippesoep, troostpasteitjes, aardappelgratin 'met een shitload kaas' - met een opbeurend karakter. Om in je eentje op te eten, onder een dekentje op de bank voor de tv. Als je man je verlaten heeft bijvoorbeeld, je gezin uit elkaar is gevallen en 'je het gevoel hebt dat je leven een totale mislukking is', zoals Vreugdenhil schrijft - ze spreekt uit ervaring. Maar er staat ook steak bearnaise in, eenpersoonskaasfondue, oesters met champagne, ook bedoeld om alleen te verorberen, maar dan nadat het ergste leed is geleden, aan een mooi gedekte tafel met een goede fles wijn. 'Hoe ging dat gezegde ook alweer?', schrijft ze. 'Iets met het leven en iets met zelf de slingers ophangen, toch?'

Wanneer heb je voor het laatst in je eentje gekaasfondued?

'Ha, ja, dat is een goeie. Voor het boek, moet ik bekennen. Voor de foto.'

Bestaan ze, mensen die in hun eentje gezellig gaan zitten kaasfonduen?


'Ik heb het wel eens gedaan hoor, met een camembertje zo uit het spanen doosje. Op de bank voor Netflix, en dan dopen maar. Kijk, het hele ding met in je eentje eten is dat je moet leren er een beetje lol in te krijgen. Op het dieptepunt van mijn verdriet at ik een zak chips in bed of een tosti als avondeten. Ik ben toen heel veel afgevallen en ik heb al niet een zo gezond lichaam, ik ben twee keer ziek geweest, dus ik dacht: ik moet beter voor mezelf gaan zorgen. Ik ga een solokookboek maken, dan moet ik wel eten als ik de recepten uitprobeer. Het werkte haast therapeutisch. Ik merkte al snel dat als ik al die moeite had gedaan om te koken, ik ook zin kreeg om de tafel weer gezellig te dekken met een kaarsje, een muziekje en een wijntje erbij. Maar ik heb ook een hoofdstuk opgenomen dat 'Netflix dinners' heet. Ik keek altijd een beetje neer op eten voor de televisie, dat was hier in huis verboden. We voerden gesprekken aan tafel met de jongens over hoe de dag was geweest, over school, over het werk. Maar laten we eerlijk zijn: in je eentje is het heerlijk om je eten naar binnen te hakken terwijl je naar een serie kijkt.'

Ze loopt naar de open keuken in haar Haagse huis, haalt van ergens naast de espressomachine een pakje sigaretten tevoorschijn. 'Zeg, als ik ga roken, komt dat dan meteen in de krant? Nou ja, toe maar. Kijk' - ze wijst op een foto in haar kookboek waarop ze aan tafel zit met een biefstuk voor zich, friet en een glas rode wijn - 'we hadden deze foto ook waarop ik met een sigaret zit. We hebben er een enorme discussie over gehad bij de uitgeverij of die er wel in moest. Ik was er eigenlijk wel vóór: dit hele boek gaat erover dat je gewoon moet doen waar je zin in hebt. Maar ik ga weer stoppen, hoor. Ik ben jarenlang gestopt geweest, maar het eerst wat ik deed nadat vorig jaar de hel was losgebroken, was een pakje sigaretten kopen.'

CV Janneke Vreugdenhil

25 september 1968 geboren in Maasland
1981-1988 vwo in Vlaardingen
1988-1989 au pair in Brussel
1989-1994 studie Rechten in Leiden
2000-heden schrijft over eten voor diverse bladen: Sla, Allerhande, Elle Eten, Delicious, Elsevier, Vrij Nederland
2006-heden schrijft kookcolumns en culinaire stukken voor nrc.next en NRC Handelsblad
2008-2010 wekelijkse kookvideo voor nrc.tv
2000-heden publiceert diverse kookboeken, waaronder kookboeken voor Albert Heijn en haar eigen kookboeken, onder meer: Hoge Hakken in de Keuken, Eten enzo, Carnivoria, Comfort Food, I love groente

Janneke Vreugdenhil is gescheiden, heeft twee zonen van 16 en 13 en woont in Den Haag.

Haar nieuwe kookboek Solo Food is net verschenen bij uitgeverij Podium.

Net als Comfort Food, dat je schreef nadat je lang uit de running was geweest door ziekte, komt Solo Food voort uit je persoonlijke situatie.

'Ja, al heb ik in Comfort Food niet geschreven over de ziekte van Lyme die ik toen had. In de zomer van 2010 ging het mis. Ik werd opeens onwijs duizelig, van het een op het andere moment draaide de hele wereld rond. Ik dacht: ik ben overspannen. Dat zou niet zo gek zijn geweest, want ik schreef toen door de week vijf columns voor de krant, op zaterdag een groot stuk en we maakten nog kookfilmpjes hier in de keuken. Ik vond het allemaal leuk, maar af en toe dacht ik wel: shit, ik moet wat ruimte hebben, ik heb niet eens tijd om naar de markt te fietsen om te kijken wat er in het seizoen is. Maar het bleek de ziekte van Lyme dus, door een tekenbeet. Ik heb een halfjaar niet kunnen werken. Ik kon alleen maar achterover op bed liggen en naar het plafond kijken met het gevoel dat ik acht wodka op had en net uit de draaimolen was gestapt. Lopen ging niet, dat heb ik echt opnieuw moeten leren.'

Je was je dagelijkse column kwijt.

'Ja, je realiseert je dan wel hoe kwetsbaar je bent als freelancer, zowel qua geld als positie. Na een halfjaar was ik zodanig opgeknapt dat ik weer aan de slag wilde, maar toen was mijn kookrubriek inmiddels ingevuld door vijf andere schrijvers. En dat beviel ze wel bij de krant, dus dat wilden ze zo houden. Maar inmiddels ben ik weer helemaal terug, hoor. Het is weer superhectisch.'

In Solo Food schrijf je openhartig over wat je is overkomen.

'Misschien omdat je in zo'n periode van een scheiding overal schijt aan krijgt. Jullie mogen alles weten, dacht ik, ik hoef me nergens voor te schamen. Het moest natuurlijk niet een larmoyant verhaal worden, maar er zijn 3,3 miljoen eenpersoonhuishoudens in Nederland en voor velen is het herkenbaar. Ik hoor heel vaak: het gaat allemaal prima, maar alleen eten vind ik echt niet leuk.'

En jij? 'Ik inmiddels wel. Maar ik hoef het niet elke avond te doen. De helft van de week ben ik in mijn appartement in Amsterdam en de andere helft ben ik hier, in ons gezinshuis, met de kinderen. Mijn man, mijn ex moet ik zeggen, is dan bij zijn nieuwe vriendin. Zij krijgen nu een baby.'

Hoe is dat voor jou?

'Dat was natuurlijk schrikken, maar inmiddels voelt het oké. Ik verheug me stiekem wel een beetje op de baby. Het wordt dan wel niks van mij, maar wel het zusje van mijn zoons en ik mag haar vast wel vasthouden of eens oppassen straks. Als het aan mij ligt, worden we gewoon één extended happy family.'

Is de vriendin van je ex-man een stuk jonger dan jij?

'Nee, ze is 46.'

En dan nog een baby.

'Ja, dat was zeer onverwacht. Het is haar eerste. En mijn ex is 50. Ja, het is nogal wat.'

Je klinkt opgewekt. Ik kan me voorstellen dat dit niet je eerste reactie was toen je het nieuws hoorde.

'Ik was woedend in het begin. Het is hartverscheurend om je gezin uit elkaar te zien vallen en het blijft ongelooflijk pijnlijk om de kinderen de helft van de week niet te zien. Hij had een ander, na 22 jaar samen, binnen een maand biechtte hij het op. Een vriendin van een vriendin, ze is hier wel over de vloer geweest. Ik heb haar in een van de eerste nachten nadat ik het gehoord had via de telefoon van mijn man een appje gestuurd: zeg takketrut, blijf jij eens even met je tengels van mijn man af. Het was alsof de grond onder mijn voeten wegzakte. Mijn hele leven stond op de helling, ik dacht: dit komt nooit meer goed. En mijn man was ook niet gelukkig, want hij was dan wel verliefd, maar hij zag ook wat hij mij en de kinderen aandeed en hij wist niet wat hij wilde. Ik heb een jaar in een vacuüm gebungeld, want hij wilde ons allebei. Ik vond dat hij het huis uit moest gaan om erover na te de denken, maar dat wilde hij niet, hij zei: het is ook mijn huis. Toen dacht ik: dan ga ík wel. Ik heb een appartement in Amsterdam gehuurd omdat ik niet 24 uur per dag tegen hem aan wilde kijken. En als ik dan af en toe weer thuis was, hier in Den Haag, en zag hoe ook hij was afgevallen, ging ik risotto voor hem maken, iets wat makkelijk naar binnen glijdt. Ik ging voor hem zorgen, dat kon ik goed.'

Was het een poging om hem bij je te houden?

'Ja, misschien was het dat wel. Ik wil hem terug, dacht ik in het begin steeds, ik wil hem terug.'

En ondertussen moest je vrolijke columns over eten schrijven.

'Ik heb al die tijd doorgewerkt. Huilend achter mijn bureau heb ik stukken geschreven, tot ik vorig jaar september niet meer kon. Ik heb twee maanden vrij genomen en toen viel ik natuurlijk helemáál in een gat. Ik was behoorlijk depressief. Misschien moet je dat niet opschrijven, want er zijn mensen met een echte depressie, maar ik voelde me miserabel.'

Je schrijft in Solo Food hoe je in Amsterdam bij storm op je dakterras staat en denkt: als ik nu naar beneden val, ben ik ervan af.

'Ja, dat klinkt toch wel depressief. Ik wil er niet mee koketteren, maar het schoot wel door mijn hoofd. De hele situatie was gewoon kut. En dan heb ik nog niet eens beschreven dat beneden in de gang mijn matras stond dat ik met geen mogelijkheid omhoog gesjouwd kreeg én dat het mijn trouwdag was. Ik heb twee maanden in een diep dal gezeten. Zo dat je 's ochtends huilend wakker wordt en 's avonds huilend gaat slapen en denkt: mijn leven wordt nooit meer leuk.'

Wat was het ergst?

'De kinderen verdelen, dat vond ik het ergst, maar ik merkte dat ik ook het afgewezen worden heel pijnlijk vond. Het doet iets met je eigenwaarde. Ik werd onzeker, dacht steeds na over wat ik fout had gedaan, ik ging aan alles twijfelen, ook aan mijn werk. Toen ik begon, was het vakgebied nog redelijk afgebakend, maar nu heb je zo veel mensen die over eten schrijven en die bloggen en vloggen, dat doe ik allemaal niet. Ik heb wel eens een blog gehad, maar sinds het huwelijksdebacle staat het stil. Het past ook niet bij mij om met zakjes en pakjes te koken die ik krijg opgestuurd en daar dan een leuke foto van op Instagram te zetten waarvoor je betaald krijgt. Tegelijkertijd willen de kranten steeds minder betalen voor kwaliteitsjournalistiek. Ik begon me af te vragen: is er nog plaats voor mij, wat is mijn stem? Het was echt een soort existentiële crisis.'

Hoe kwam je eruit?

'Eind vorig jaar heb ik mijn man meegesleept naar een relatietherapeut en hem daar onder druk gezet: wil je met mij verder of met haar? Twee sessies heeft het geduurd van 'ik weet het niet' tot 'ik kies voor haar'. Toen ging bij mij de knop om: dan gaan we het ook allemaal goed regelen, voor de kinderen en voor onszelf. We hebben een mediator bezocht en afspraken gemaakt over co-ouderschap, want Roel is een geweldige vader en het is niet in me opgekomen het anders te doen. De Kerst kwam eraan en ik heb gezegd: Eerste Kerstdag wil ik het huis en de kinderen, ik heb toen voor de hele familie gekookt. Tweede Kerstdag is Roel komen ontbijten en daarna ben ik naar vriendinnen gegaan. We hebben ongelooflijk gezellig wijn gedronken bij de open haard en gegeten. Sindsdien is het met vallen en opstaan steeds beter gegaan. Nu ben ik helemaal oké met de scheiding.'

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Janneke Vreugdenhil: 'Ik ben best trots op mezelf als ik een nieuwe lamp sta in te draaien.' Beeld Oof Verschuren

Geen vertwijfeld terugblikken: hoe heeft het kunnen gebeuren?

'Ik denk inmiddels dat het een natuurlijk proces was. Mijn ouders zijn nog steeds gelukkig samen, het voorbeeld van een stel dat een leven lang verliefd op elkaar blijft. Maar wees realistisch: hoeveel mensen gaan er niet scheiden of zijn doodongelukkig met elkaar? We hebben het meer dan twintig jaar hartstikke fijn gehad, maar ik denk dat we waren uitgetrouwd. Ik had de scheiding zelf nooit in gang gezet, ik was niet ongelukkig. Maar ik was ook niet meer honderd procent gelukkig. We waren elkaar een beetje kwijtgeraakt. Misschien waren we te veel een bedrijf geworden met het gezin.'

Verwijt je jezelf dingen? Of hem?

'Ik had gehoopt dat hij eerder gezegd had dat hij niet meer gelukkig was, dan had ik nog een tweede kans gehad. Maar mijn therapeute heeft gezegd: dat moet je loslaten, anders wordt je zo'n zure vrouw. En dat is het laatste wat ik wil, een zure vrouw worden. Hij kon het blijkbaar niet, en het is goed zo. Ik voel me vrij en blij nu, er zitten ook een hoop leuke kanten aan opnieuw beginnen. Ik ben best trots op mezelf als ik een nieuwe lamp sta in te draaien.

'Ik ben sowieso maar kort boos op hem geweest. Ik zie het niet als zijn schuld, we hebben allebei steken laten vallen. Ik vind hem nog steeds een lieve, leuke man en we kunnen nog een goed nahuwelijk hebben samen. Op een gegeven moment dacht ik: het moet maar eens klaar zijn. Ik heb zijn vriendin uitgenodigd om te gaan lunchen, ik heb haar gefeliciteerd met de baby en ik heb haar zelfs aangeboden het wiegje van de jongens te gebruiken. Ik hoop oprecht dat ze samen heel gelukkig worden met de nieuwe baby.'

En jij, ben je aan het daten?

Ze grijnst. 'Minnaars prima, maar vaste verkering, nee, dat wil ik voorlopig niet. Het bevalt me eigenlijk uitstekend in mijn eentje. Je hebt nul irritaties, hè, en ik hou een heleboel energie over om in mezelf te steken.'

En qua werk, heb je ook op dat gebied je zelfvertrouwen terug?

'Eigenlijk ook wel, ja. Op een gegeven moment kon ik tegen mezelf zeggen: kijk eens wat je allemaal gedaan hebt tot nu toe, zo slecht is dat toch niet? Ja, het klinkt simpel, maar het kwartje viel gewoon. Ik hoef niet te gaan bloggen uit commercieel oogpunt. Ik kan heus wel wat en dat blijf ik gewoon lekker doen.'

Culinair schrijver Jacques Hermus, met wie je bevriend bent, zegt: het begint bij Janneke langzaam door te dringen dat ze een merk is geworden.

'Ja, zo is dat tegenwoordig, als auteur ben je een merk. In de afgelopen weken heb ik veel getwitterd en gefacebookt over mijn nieuwe boek en dat doe ik echt met moeite. Het voelt als zelfpromotie. Na de zevende tweet ben ik mezelf spuugzat.'

Hij zegt ook: Janneke mag zichzelf wel wat meer profileren, duidelijker maken waarvoor ze staat.

'Ja, dat snap ik wel. Rens Kroes is van de groene sapjes, collega Joël Broeckaert is van de van-kop-tot-staartkeuken, ik heb niet zo'n niche. Misschien ben ik daarvoor wel te breed geïnteresseerd. Ik houd er niet van mezelf vast te leggen. Ja, the voice of reason, eet alles met mate, dat is waar ik voor sta.'

In het Green Happinessrelletje bij je eigen krant heb je je niet gemengd. Twee foodbloggers gaven adviezen als: spoel elke ochtend 20 minuten je mond met kokoswater om afvalstoffen af te voeren, eet geen zuivel en geen ei, want dat is de menstruatie van de kip.

'De ovulatie van de kip dan toch, of hoe zit dat? Gatver, ik heb niet eens zin om erover na te denken. Nee, dat interview stond in de krant in het weekend waarin ik met mijn man de laatste onderhandelingen voerde over het scheidingsconvenant, daar werd ik zo door in beslag genomen dat ik niet kon reageren. Wat jammer was, want ik had het graag gedaan. Ik volg met stijgende verbazing die hype rond gezond eten. Kijk in de boekwinkel; allemaal kookboeken voor je gezondheid: geen suiker, geen brood. Mind you, ik heb ooit ook zo'n kookboek geschreven, maar dat was voor een specifieke aandoening. Als je niks mankeert, heb je geen dieet nodig, behalve het alles-met-matedieet. De boekwinkel ligt aan de ene kant vol boeken met groene smoothies en daarnaast liggen de bakboeken met zoet, zoeter, zoetst. Het zijn twee zulke extremen. Ik denk niet dat het goed is om jezelf door de week van alles te ontzeggen en dan in het weekend los te gaan. Beter elke dag een of twee glazen wijn dan de hele week spa rood en in het weekend drie flessen.

'Voedsel is de nieuwe religie geworden en ik heb het niet zo op religies. Geef tegenwoordig eens een etentje voor vrienden. Gegarandeerd dat er een veganist is, de ander heeft een glutenintolerantie - die heb ik zelf ook, maar al lang voordat het in de mode kwam - iemand is allergisch voor noten en de vierde wil per se geen koolhydraten eten. Hoe kun je dan nog grote schalen eten op tafel zetten waarvan iedereen kan genieten? In plaats van dat eten mensen bindt, wat de essentie ervan is, verdeelt het mensen juist.'

Je eerste kookboek was Vechten met gerechten tegen ME en candida, met recepten zonder suiker, schimmels en gisten.

'Ja, een vreselijke titel, ik krijg hem bijna mijn bek niet uit, maar het was een enorme bestseller. Ik had zelf die vermoeidheidsziekte toen en ik ben er erg van opgeknapt door zo te eten.'

ME en candida worden nu modeziekten genoemd. En de dames van Green Happiness zeggen ook: mensen knappen enorm op van ons dieet.

'Ik zou nooit het woord modeziekte in de mond nemen, maar het is inderdaad lastig, ik weet ook niet zeker of ME niet een clustering van symptomen is, zowel lichamelijk als psychisch. Ik knapte op toen ik geen suiker at, maar of het daaraan lag, weet ik niet. Want ik begon tegelijkertijd glutenvrij te eten en dat hielp zéker, omdat ik dus coeliakie bleek te hebben. Ik ben wel voorzichtiger geworden met voedingsadviezen. De waarheid is: we weten nog te weinig over wat voeding doet met je lichaam om er keiharde uitspraken over te doen.'

Eet je nu wel weer suiker?

'Behalve gluten eet ik alles. Het leven is te kort om jezelf allerlei lekkere dingen te ontzeggen. Nou ja, behalve sigaretten dan. Ik zweer bij deze dat ik weer gestopt ben voordat dit interview verschijnt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden