Review

Er zit nostalgie in de schepping van Groot Speijck

Natuurmonumenten opende een bezoekerscentrum nieuwe stijl in Oisterwijk. Onverbloemde horeca in architectuur die toch ook de bossen eert. Van de uitspanning die hier ooit stond, bleef geen steen overeind. Wel rest een vleugje nostalgie.

Groot Speijck. Beeld Cigdem Yuksel

Diepbruine reeënogen kijken je aan vanaf de buitenkant van de wc-deur. Op het tafeltje, vol consumpties, staat uitgelegd dat alle plafondlampen zijn geïnspireerd op waterplanten. Het zijn handreikingen naar de ouderwetse natuurvorser, maar die kunnen niet verbloemen dat Natuurmonumenten met zijn nieuwste bezoekerscentrum Groot Speijck in Oisterwijk een nieuwe koers vaart. Alles draait hier om de horeca, al is er in een hoek een winkeltje met gidsen, spelletjes en kaarten over de natuur.

Rond 1905 behoedde een van de oprichters van Natuurmonumenten, Pieter van Tienhoven, dit natuurgebied bij Oisterwijk voor de kap - er zou een villawijk komen. De bossen zijn sindsdien zorgvuldig beheerd, maar bestaande uitspanningen hielden hun vrijheid, waaronder Bosrestaurant Groot Speijck, in 1901 gebouwd en sindsdien voortdurend uitgebreid. Er kwam een veranda bij, plus aanbouwen voor feesten, partijen en opslag, en naast het restaurant een enorme parkeerplaats.

Bezoekerscentrum

Natuurmonumenten had sinds 1985 tegenover Groot Speijck een eigen bezoekerscentrum. Met lede ogen zag men daar hoe de horeca aan de overkant steeds groeide, terwijl de eigen bezoekersaantallen daalden. Dus toen in 2007 dit bezoekerscentrum afbrandde terwijl het restaurant te koop stond, was de keuze snel gemaakt. Natuurmonumenten kocht Groot Speijck.

De opdracht was het oude pand, geliefd tot in de verre omtrek, te sparen, maar dat bleek financieel niet haalbaar en architectonisch onhandig. Dus bleef geen steen overeind.

Toch zit er een vleugje nostalgie in de schepping van Belinda van Buiten (FBW Architecten) en TLU Landschapsarchitecten. Het markante dak van Groot Speijck is terug: een reusachtige kap, waaronder ooit, op eenhoog, het kinderrijke gezin van uitbater Michels woonde. Nu is de kap tot de nok toe opengemaakt.

Het interieur van Groot Speijck. Beeld Cigdem Yuksel

Echo

Het knapste van het ontwerp is dit: dat grote dak is aan de buitenkant niet meer beeldbepalend. Dat zijn de uitgestrekte veranda's die het middenstuk omringen: veel glas, gevat in stoere eikenhouten kozijnen. Zij echoën de bossen rondom.

De omgeving is sterk veranderd. Het parkeerterrein is verhuisd. Waar ooit die zee van auto's stond, is nu een zonovergoten open veld. Het nieuwe Groot Speijck staat op een groot plateau van flagstones (tegels van natuursteen met wisselende vormen), te bereiken via een houten plankier tussen de bomen - een mooie route.

Vroeger stonden in bezoekerscentra opgezette dieren met knopjes, zodat je kon horen welk geluid ze bij leven maakten. 'Eerst binnen kijken om daarna buiten meer te zien', was de mantra. Die is verdrongen door een uitspraak van de dichter Willem Kloos (1859-1938): 'Ik houd erg van een mooi uitzicht buiten, maar ik moet er iets bij te drinken hebben.' Tegelijkertijd maakt deze bouwkunst het godsonmogelijk hier niet de schoonheid van die bossen te ervaren.

Groot Speijck, Oisterwijk, bezoekerscentrum Natuurmonumenten. Ontwerp: Belinda van Buiten (FBW Architecten) en TLU Land-schapsarchitecten. Interieur: Overtreders W. Geopend: 6/2015

Beeld Cigdem Yuksel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden