Interview

'Er zijn momenten dat ik denk: nu lig ik weer alleen in mijn bed'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een nieuwe reeks interviews stelt Daniela Hooghiemstra die kwestie aan de orde. Hoofdredacteur Esther Voet: 'Een heftige vrouw is nog geen boze vrouw.'

Esther Voet: `Woekeren, de ander overheersen, die neiging heb ik wel.' Beeld Imke Panhuijzen

Esther Voet (1963) heeft altijd alles zelf gedaan. 'Alles wat je hier ziet', zegt ze tijdens het gesprek in haar stijlvolle appartement in de Amsterdamse Jordaan, 'heb ik zelf opgebouwd.'

Ze is fel pro-Israël, maar vóór een twee-statenoplossing, te conservatief voor links, te liberaal voor rechts. Niet 'in een hokje te plaatsen', zoals ze zelf zegt. Ze werkte voor Henk van der Meijden, was balletlerares en mengt zich als publicist, twitteraar en activist in het publieke debat over Jodendom en (buitenlandse) politiek. Bij het CIDI, waar ze tot 2015 directeur was, kwam ze in botsing met het bestuur, dat haar te controversieel vond. Tegenwoordig is ze hoofdredacteur van het Nieuw Israëlitisch Weekblad (NIW). Een 'felle donder' noemt ze zichzelf.

Ze had een overheersende vader, die schoolhoofd was in de Zaanstreek en een zich opofferende moeder die 'thuis zat met de speculaasjes'. Een voorbeeldige oudste dochter was ze. Als een docent ziek was, zette haar vader haar voor de klas. Rond haar 16de brak ze door zijn linies. Ze eiste het recht 'een individu' te zijn. Met een paar vuilniszakken stond ze op straat. Drie maanden later vertrok haar moeder ook.

Esther Voet

1963 Geboren in Wassenaar vanaf
1971 Nel Roos Balletacademie en pabo
1980-1990 Medewerker Privépagina van De Telegraaf, verslaggever bij Story
1993 Freelancejournalist voor RTL 4, Talkies, Vivenda en Foster Parents Plan
2003-2009 Hoofdredacteur Vivenda
2009-2011 Hoofdredacteur Nieuw Israëlitisch Weekblad (NIW)
2012-2015 Adjunct-directeur en directeur (v.a. 2013) van het CIDI
2015-nu Hoofdredacteur NIW.

Je moeder en jij kwamen samen in opstand tegen het gezag?

'We vochten allebei tegen een dominante man, maar voerden ieder onze eigen strijd. Voor mij kwam het breekpunt toen ik vriendjes kreeg. Dat ik van een andere man kon houden buiten mijn paps, vond hij moeilijk verteerbaar. Mijn moeder ontdekte op de moedermavo dat ze niet zo achterlijk was als ze dacht. Ze kon mij niet helpen. Ik was op mezelf aangewezen.'

In het gezin Voet speelde Israël een centrale rol. Esthers ouders, van hervormde en katholieke komaf, waren zionist. Als het gesprek op die wortels komt, raakt ze geïrriteerd. Ze wijst me op het feit dat dit interview over vrouwzijn zou gaan, niet over joodszijn. Kern van de zaak is dat ze joods leeft - 'op vrijdag gaan hier de kaarsen aan' - en dat ze sinds haar uitkomen als orthodox jood, op haar 21ste, ook joods is. Dat was geen besluit, maar een bestemming. 'Het zit gewoon in mij. Mijn tantes zijn in de oorlog regelmatig opgepakt omdat men dacht dat ze joods waren. Ik heb gewoon mijn conclusies getrokken.'

Is de hoofddoek een symbool van onderdrukking van de vrouw?

'Als je ervoor kiest om je als een dragonder uit te dossen, be my guest, maar ik vind het zonde. In Nederland geldt de afspraak dat mannen hun seksuele driften onder controle hebben. Het is niet nodig om jezelf daartegen te beschermen.'

Zijn mannen en vrouwen gelijk?

'We zijn anders, maar even waardevol. Mannen zijn meer cut the crap, rechtdoorzee, vrouwen zijn voorzichtiger.'

Wat is een slechte, typisch vrouwelijke eigenschap?

'De neiging om te manipuleren. Vroeger heb ik het ook gedaan, maar het werkt niet. Zeg gewoon wat je wilt.'

Je koos de orthodoxe variant.

'Als ik ga, ga ik all the way. Zo ben ik'.

Legt het jodendom je als vrouw beperkingen op?

'Als je die weg gaat, is het daarna tussen jou en Hasjem (God, red.). Ik vul mijn geloof in zoals ik wil. Uit rechtse hoek krijg ik wel-eens 'treive sjikse' naar mijn hoofd (onreine, niet-joodse) maar dat komt meestal van mannen die zich zelf nergens aan houden. Het jodendom gunt vrouwen een sterke rol. Israël was het tweede land ter wereld met een vrouwelijke premier.'

Waarin verschilt de joodse benadering van vrouwen van de christelijke?

'Het vrouwzijn wordt door joden niet opgeknipt in maagd en hoer. Een joodse vrouw wordt héél gelaten: ze mag een seksueel wezen zijn én een moederfiguur. De maagd Maria, daar kan ik niks mee. Die tweedeling vind ik een vorm van castratie.'

Jou wordt vaak felheid verweten.

'In de christelijke cultuur worden vrouwen geacht kalm te zijn. Als ze zeggen waar het op staat, vindt men dat hysterisch, maar een heftige vrouw is nog geen boze vrouw. Dat is niet de energie waarmee ik dingen doe.'

Waarmee wel?

'Passie, gedrevenheid. Ik houd van discussies op het scherp van de snede.'

Je bent niet langer dan een jaar getrouwd geweest.

'Ik raak snel verveeld. Als een man iets wil in het leven, I'll be the leader of his cheering squad. Maar als het niet aankomt, verlies ik belangstelling.'

Bedoel je: als hij er niets van bakt?

'Of als hij mij terugfluit wanneer ik succes heb. Als ik op zaterdagavond een belangrijk telefoontje krijg, moet de man in de kamer niet de tv harder zetten. Hij hoeft van mij niet ambitieus te zijn, maar don't rain on my parade.'

Ben je wel eens afhankelijk geweest van een man?

'Nooit. Ik had mijn hypotheek kunnen afbetalen met het geld dat ik in mannen heb gestopt. Van schilderspullen tot vakanties van zijn kinderen.'

Waarom deed je dat?

'Omdat ik, wat ik doe, voor de volle honderd procent doe.'

En je dan de baas wordt?

'Er zijn in mijn leven weinig mannen geweest van wie ik dacht: jij kunt mij aan. Woekeren, de ander overheersen, die neiging heb ik wel. Tot het saai wordt.'

Sterke mannen kruisen wat minder jouw pad?

'Mannen die fantastische dingen doen, maar het ook leuk vinden als ik fantastische dingen doe, zijn schaars. Die willen een vrouwtje dat naast de theepot zit.'

Wilde je ooit een gezin?

'Die wens is niet uitgekomen. Je moet daar niet te moeilijk over doen. Een wens is nog geen nood. Met jonge kinderen had ik niet deze carrière kunnen hebben. Ouderschap is het moeilijkste vak dat er is. Als ik moeders in de supermarkt tegen hun kinderen hoor gillen, moet ik me beheersen om niet in te grijpen. In het moederschap zou ik al mijn tijd gestoken hebben, zeker de eerste jaren. Een kind is geen meubelstuk dat je aan de nanny kunt overlaten.'

De verantwoordelijkheid ligt bij de vrouw?

'Hulde als een vader meedoet, maar het kind komt uit de vrouw. Zij besluit of ze het kind houdt. Zij is de eerstverantwoordelijke, of ze dat nu leuk vindt of niet.'

En als ze ook nog een carrière wil?

'Als het allemaal lukt, chapeau. Maar ik heb vrouwen totaal zien afbranden en ik heb moeders meegemaakt die hun werk door collega's lieten opknappen. Dan verlies ik respect. Als je chocola kiest, moet je niet zeiken dat je ook vanille wilt. Vrouwen willen soms te veel. Je kunt niet alles.'

Is de emancipatie af?

'Ik zie geen enkel nadeel aan het vrouwzijn. Ik doe wat ik wil, ben dankbaar voor dit lijf. Soms krijg ik seksistische opmerkingen. Maar lijd ik daaronder? Hou op zeg. De kronkel ligt bij die man, niet bij mij. In religieuze gemeenschappen zit nog wel verborgen leed. Als de imam een echtscheiding weigert, kun je naar het gerecht lopen, je zit toch vast in dat huwelijk. Wat mij ook verontrust, is de preutsheid die oprukt. Muurschilderingen die gescrambeld worden, vrouwen van GroenLinks die hoofddoekjes gaan dragen uit solidariteit met moslima's. Waar is de tijd gebleven dat vrouwen topless door het Twiske (recreatiegebied, red.) liepen?'

Heb je geprofiteerd van de seksuele bevrijding?

'Seks is het leukste grotemensenspelletje dat er is. Ik geniet ervan.'

Maakt seks een vrouw kwetsbaar?

'Ik heb een wild leven gehad, mij in situaties bevonden waarvan ik achteraf denk: jezus, Esther. Er is nooit iets vervelends gebeurd.' (Ze knijpt dreigend haar ogen samen.) 'Ze lieten het wel uit hun hoofd.'

Zien mannen een vrouw na haar 50ste nog staan?

'Men begint door te krijgen dat oudere vrouwen seksueel aantrekkelijk zijn. Dat is een sign of the times waar ik dankbaar gebruik van maak. Ik voel me seksueel vrij. Ik zie het als een onderdeel van onze emancipatie dat het niet ineens is afgelopen.'

Je kleedt je sexy. Voor wie?

'Voor mezelf. Als ik in het weekend alleen thuis ben, trek ik vaak een lange jurk aan. Dat is voor mij het toppunt van vrouwelijkheid. Heerlijk, het geruis van die stof langs mijn benen.'

Heb je een man nodig?

'Er zijn momenten dat ik denk: nu lig ik weer alleen in mijn bed. Maar ik ben liever gelukkig alleen, dan ongelukkig met zijn tweeën. Van dat zure gekonkel zie ik het positieve niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden