Er woedt een jihad tegen gelovigen

Missionaire atheïsten denken en handelen vanuit superioriteit. Volgens Esma Choho en Salima Belhaj lijken ze daarmee op degenen die ze bestrijden....

Hoera voor de moed van de ex-moslim om afkeuring en veroordeling naast zich neer te leggen. En te stoppen met het klakkeloos overnemen van het geloof van de familie of de moederlandse gemeenschap.

Het is namelijk een feit dat je het moeilijk kunt krijgen als je publiekelijk afstand neemt van de islam. Verdraagzame verzen in de Koran ten spijt, keurt de moslimomgeving afvalligheid af. Soms door bedreigingen met de hel, soms door verstoting uit de familie, soms door bedreigingen met de dood. In landen waar de sharia geldt, kun je namelijk bij wet ter dood worden veroordeeld.

En nogmaals hoera. De ex-moslim heeft namelijk zelf een keuze gemaakt. Hij of zij kiest en maakt gebruik van de (in de islam: door Allah gegeven) vrije wil. Het boek Moslim Unlimited beschrijft uitgebreid hoe (ex-)moslims worstelen met ‘zelfstandig denken’. Ervaringen van zowel ex-moslims als praktiserende moslims in dit boek laten zien dat velen door de zware sociale druk alleen al het idee van zelfstandig denken eng vinden en dat maakt de weg van kiezen zwaar en prijswaardig.

Twee maal hoera dus. Geen derde hoera, want in het applaus voor de afvallige klinkt een nieuwe collectieve dwang door. De suggestie is dat je alleen maar vrij kunt zijn door het geloof af te zweren. Nederland is een van de meest atheïstische landen ter wereld en lange tijd leidde dat tot een onverschilligheid ten aanzien van religieuze kwesties. Anno 2007 is deze desinteresse omgeslagen in een assertieve afkeer. Er lijkt een ware strijd gaande tegen religie in het algemeen en de islam in het bijzonder.

In zo’n strijd worden afvalligen onmiddellijk omarmd door mensen die een gevecht voeren tegen de islam. Ze dreigen het initiatief zelfs te kapen. Deze jihad tegen de islam wordt niet met zwaarden gevoerd, maar met columns, ingezonden brieven, debatten en opiniestukken. Deze jihad stelt dat de enige weg voor weldenkende mensen niet-geloven is. Religie in het algemeen en de islam in het bijzonder bedreigen de democratie, stellen deze strijders van het missionaire atheïsme. Ze zijn bijna even onverdraagzaam en stellig als fundamentalistische religieuzen. De ene sociale dwang heeft plaats gemaakt voor de andere: je mag nu niet geloven wat je ouders geloven, want het geloof van je ouders is ‘achterlijk’. Iedereen die gelooft, moet tot inkeer komen! We kennen gelukkig geen voorbeelden van seculiere eerwraak. Maar er is wel subtiele dwang. Die werkt via veroordeling, sociale uitsluiting en degradatie.

Een belangrijke overeenkomst tussen de onverdraagzame missionarissen, van religieuze of seculiere snit, is dat zij denken en handelen vanuit superioriteit. Ze claimen de waarheid in pacht te hebben en misgunnen anderen de vrijheid er anders over te denken. Het woord ‘achterlijkheid’ is exemplarisch voor het idee zelf superieur te zijn.

Als missionaire seculieren de beleden vrijheid van levensovertuiging serieus nemen, dan moeten ze even luid het recht verdedigen van de gelovige om te geloven, als dat van de afvallige om niet meer te geloven. De tegenstelling is niet tussen ongelovigen en gelovigen, maar tussen onverdraagzamen en verdraagzamen.

Mensen die hun geloof van zich afwerpen en te maken krijgen met de veroordeling van hun omgeving verdienen bescherming. Nu krijgt die bescherming de vorm van het claimen van een recht op geloofsafval en een veroordeling van de islamitische gemeenschap. Dat is een erg defensieve reactie. In het huidige gepolariseerde klimaat lijkt kiezen voor atheïsme onmiddellijk een veroordeling van alle gelovigen. Wie geen moslim meer is, is tegen de islamitische gemeenschap. Dit simplisme maakt het voor toekomstige afvalligen alleen maar lastiger hun overtuiging kenbaar te maken.

Wat nodig is, is een emancipatie van zowel de afvalligen als de atheïsten en de gelovigen. Het gaat erom dat iedereen de vrijheid krijgt en durft te nemen om zijn eigen levensovertuiging te vormen. Atheïsten, moslims en ex-moslims staan voor dezelfde uitdaging. Kies voor jezelf, sta voor je overtuiging en gun anderen de ruimte dat ook te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.