WeerbaarErik Whien

‘Er komen nieuwe dingen voort uit verdriet en dood, dat is een natuurwet’

Hoe blijf je mentaal overeind in tijden van tegenslag, een zoveelste lockdown bijvoorbeeld? Regisseur Erik Whien ging boksen om zijn woede te kunnen voelen.

Herien Wensink
null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Als regisseur Erik Whien (43) aan de telefoon komt, is net de kerstboom omgevallen. Zoon Kees (4) was op zoek naar zijn speelgoedhamer in het kastje áchter de boom. Schrikken natuurlijk, dikke tranen. ‘Mooi aan kinderen is dat ze meteen voelen. Het verdriet is heel puur, en direct. En nu is het alweer euforie, en overal pindakaas.’

Het is jammer dat het zo Happinez-achtig klinkt, vindt hij, maar kleine kinderen leven volkomen in het nu: er is nog geen spijt achteraf, of grote zorg over later. Terwijl hij zelf nogal eens te veel in zijn hoofd zit. ‘Tobben, piekeren, eindeloos analyseren: mijn hoofd kan mijn grootste vijand zijn. Van al dat denken kan ik somber worden, fatalistisch.’

Wat hij dan nodig heeft, is fysieke inspanning en, zoals hij het noemt ‘een ander narratief’: ‘Verdriet, rouw, het zijn vormen van verandering. Het is nooit zo dat er alleen iets verdwijnt, er komt ook altijd iets nieuws bij. De reprisetournee van onze dierbare voorstelling Revolutionary Road is nu bijvoorbeeld afgelast, en dat is héél erg, maar ik krijg er aanstaande zondag een mooie livestream voor terug. Ik vind het belangrijk om die winst te blijven zien, al moet er zeker ruimte zijn voor het verdriet.’

Je verloor een paar jaar geleden kort na elkaar je beide ouders. Hoe vind je bij zo’n tragedie dat andere narratief?

‘Misschien zie je dat niet meteen, en vaak is het iets op een heel andere schaal. Niet lang nadat mijn moeder voor de dood had gekozen, regisseerde ik de voorstelling Find Me a Boring Stone. Daarvoor schreef Stan Vreeken een aantal prachtige nummers. Die luister ik nog steeds, en ik denk elke keer: wat ongelofelijk dat de dood van mijn moeder deze schitterende muziek heeft voortgebracht.

Gijs Naber, die de voorstelling speelde, ontmoette Thekla Reuten rond de begrafenis van Jeroen Willems. Zij hebben nu samen twee kinderen. Er komen nieuwe dingen voort uit verdriet en dood, dat is een natuurwet. Maar om het te zien moet je soms de zoekfunctie in je hoofd anders afstellen.’

Verwerk jij je verdriet in het theater? Je maakte de laatste jaren een reeks voorstellingen over rouw.

‘Gek genoeg besef ik pas sinds kort dat het steeds weer over rouw gaat. Maar het klopt: ook Revolutionary Road, Eindspel en Sea Wall gaan erover. Kort na de dood van mijn moeder, die depressief was, voelde ik vooral berusting. Maar in een rouwproces manifesteert zich steeds een nieuw stukje van de ijsberg. Toen ik vorig jaar Verdriet is het ding met veren maakte, merkte ik dat ik ook kwaad was, en dat die woede ruimte verdiende. Dat ik me bewust werd van de woede en die kon toelaten, is overigens te danken aan therapie.

‘Ik weet niet of ik mijn gevoelens beter verwerk dankzij mijn voorstellingen. Wel wordt mijn werk er krachtiger van, nu het persoonlijk mag zijn en ik mijn ervaring met rouw en afscheid in mijn artistieke keuzen meeneem. Maar regisseren blijft voor een deel analytisch, hoofdelijk. Terwijl je rouw moet durven voelen, en durven ondergaan.’

null Beeld Anna Boulogne
Beeld Anna Boulogne

Wat doe jij dan om uit je hoofd te komen, en gewoon te voelen, zoals Kees?

‘Hardlopen, door de weilanden hier. En ik boks, sinds een jaar. Verdriet zit niet alleen tussen je oren, maar ook in je lijf en als ik beweeg, voel ik dat mijn lichaam iets verwerkt. Niet dat ik direct in huilen uitbarst, maar de spanning die ik voel lost op. Boksen is een goede manier om woede gecontroleerd toe te laten en te verwerken. Het hoofd is maar een heel klein deel van wat zich allemaal in ons afspeelt.’

Revolutionary Road (livestream), 19/12 via Internationaal Theater Amsterdam.

Bent u of kent u iemand die een goede manier heeft gevonden om mentaal gezond te blijven in deze tijd van tegenslag? Mail naar e.vanveen@volkskrant.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden