Elk boek, ieder project kon zijn laatste zijn

Het eeuwige leven: Rob van Zoest (1953-2018)

Ondanks MS bleef Rob van Zoest zich tot het einde van zijn leven inzetten voor de lage en de hoge cultuur. Tot in Paleis Soestdijk.

Rob van Zoest Foto Jocelyne Moreau / HH

Als bij Rob van Zoest op zijn 31ste jaar de ziekte multiple sclerose wordt vastgesteld, heeft hij al een heel leven achter de rug. Hij is getrouwd geweest, heeft een dochter, was voetballer bij Ajax en heeft een studie kunstgeschiedenis opgepakt.

Vijf jaar later richt hij samen met Paul Spies en Stefan van Raaij het Kunsthistorisch Advies en Organisatiebureau D'ARTS op. 'Hij beschikte over een ondernemersgeest', zegt zijn echtgenote Judith van den Bos. 'Maar hij wist dat het door de ziekte ook wel moeilijk zou worden een baan te vinden.'

Van Raaij zou al in 1990 overstappen naar het Van Gogh Museum. Met Spies zou hij 21 jaar samenwerken totdat die directeur werd van het Amsterdams Historisch Museum. Spies: 'Ik deed veel teamprojecten, Rob vooral veel boeken. Het waren allemaal kloeke kwalitatief heel hoogstaande werken. Hij zei altijd dat elk boek zijn laatste kon zijn. Daarom sloeg hij iedere keer een piketpaaltje. En doordat hij nog zo lang leefde staat er een hele rij piketpaaltjes.'

Van Zoest maakte boeken op het gebied van kunstgeschiedenis en Nederlands cultureel erfgoed, maar ook over Ajax, de Amstel en het Vondelpark. Zijn ziekte zou hem fysiek slopen. Hij kon uiteindelijk alleen zijn rechterarm nog gebruiken. Geestelijk bleef hij energiek. In 2013 maakte hij nog De Amsterdamse Grachten, een herziene versie van het Grachtenboek uit 1991.

Van Zoest overleed op 19 maart in Noordeinde, vlak bij het Noord-Hollandse dorp Graft - 34 jaar nadat de diagnose MS was gesteld. 'MS is een vreselijke ziekte. Maar er zit één voordeel aan: de ziekte is gradueel', zei hij in een interview met het blad MS Zien in 2006.

Hij sprak openlijk over zijn ziekte en over zichzelf. Eigenlijk had die ziekte zich al in 1980 gemanifesteerd op het voetbalveld bij Ajax, toen hij tijdens een training neerviel en door een ambulance naar het ziekenhuis werd vervoerd. Het werd toen afgedaan als een epileptisch insult. Vier jaar later bleek het MS te zijn.

Tijdens zijn studie had hij met zijn partners onderzoek gedaan naar de huizen en tuinen van koning-stadhouder Willem III en zijn Engelse vrouw Mary Stuart. Met de oprichting van D'ARTS viel hij met zijn neus in de boter, omdat één jaar later het William en Mary-jaar, werd gevierd. D'ARTS had de kennis in huis en mocht exposities organiseren, tv-programma's produceren en een bijbehorend boek uitbrengen.

Een jaar later redigeerde Van Zoest Museums as generators of culture. Vele boeken volgden zoals: Ode aan het Vondelpark (1997), Ajax 1900-2000, De Amsterdamse Haven 1275-2005 en Paleis Soestdijk - Drie eeuwen huis van Oranje (2009). 'Hogere cultuur wilde hij een lage instap geven, lage cultuur juist een hoog podium', zegt Spies.

In 2005, na de dood van prinses Juliana en prins Bernhard werd hij samen met Spies gevraagd voor de exploitatie van Paleis Soestdijk, dat werd opengesteld voor het publiek. Spies: 'Het werd een groot succes. De toegangskaarten waren maanden van tevoren uitverkocht.'

Ook ontwikkelde Van Zoest het Ajax Museum en was hij betrokken bij het toegankelijker maken van de Amsterdam Arena. 'In 1992 bracht hij met de expositie Ajax Ingelijst in de Beurs van Berlage sport en cultuur samen', zegt Van den Bos.

Hij wilde nooit koketteren met zijn ziekte. Voordelen aan MS waren er, afgezien van de invalidenparkeerkaart, niet. 'Mensen die zeggen dat MS hun een beter leven heeft gegeven, zouden zonder MS waarschijnlijk ook geen best leven gehad hebben', zei hij in 2006.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.