Postuum Elise Leijten

Elise Leijten (1962-2018): Eenzame demonstrant met vele alter ego’s

Ze werkte in de gehandicaptenzorg, maar de meeste tijd ging naar actievoeren. Daarbij had Elise Leijten meer typetjes dan Koot & Bie.

Elise Leijten op 1 oktober 2000. Beeld Vredesmuseum

In 2012 rende ze in bankiers-pak en met plaksnor achter een naar het Catshuis fietsende premier Rutte aan. K. Pitalist was een van haar alter ego’s. Rutte herkende haar ondanks de maskerade en gaf al fietsend een ferme hand. Bij het hek werd ze tegen gehouden. Ze riep hem nog heel cynisch na: ‘We gaan wel door hè, met de Olympische Spelen?’

Ze was tegen de Spelen. Ze wilde dat het geld naar de zorg zou gaan, of naar hulp aan vluchtelingen. Mede-actievoerder Yvonne Timmermans kende haar al van de betogingen tegen de Franse kernproeven in de Stille Oceaan, waarvoor haar gezicht insmeerde met latex en zich in flarden gerukte zwarte kleding stak. Met een krijsende namaakbaby in een kinderwagen stelde ze de gevolgen van atoomproeven aan de orde. ‘Ze had een enorm groot hart en ze was een inspirator.’

Ze had meer typetjes in haar bagage dan Koot & Bie: George W. Bush, Balkenende, Pi-Nocchio, een wapenhandelaar, een lobbyist, of een slachtoffer van een atoomaanval. Wat er de laatste maanden met haar is gebeurd, weet niemand precies. In maart werd ze opgenomen in een inrichting in Amsterdam. Op 23 oktober maakte ze een einde aan haar leven.

Elise Leijten

Elise Leijten werd geboren als jongste in een gezin van vier in het Brabantse Waalre. Het sterke rechtvaardigheidsgevoel had ze te danken aan de leraren op school, die haar opstellen lieten schrijven over de noden van de aarde. Ze ging naar de Kunstacademie in Maastricht en deed daarna een opleiding tot edelsmid aan de vakschool in Schoonhoven. ‘Ze heeft wel sieraden gemaakt, maar uiteindelijk volgde ze haar idealen’, zegt haar zus Mieke Leijten.

Na de Kunstacademie trok ze onder de straatartiestennaam Elf met een accordeon door Europa. De massademonstraties tegen de kruisraketten in de jaren tachtig en de ramp met de kerncentrale in Tsjernobyl in 1986 inspireerde haar protestliedjes en teksten te maken. ‘Kijk, hier sta ik: Hirosjima, Nagasaki, Sellafield, Tsjernobyl: wat staat ons nog te wachten als Lubbers zijn karwei afmaakt.’ ‘Kernenergie is schoon, goedkoop en duurzaam en mijn neus blijft groeien.’

Ze demonstreerde vaak alleen. ‘Laat je niet afschrikken omdat je alleen bent, want als je een sterke boodschap uitdraagt kun je in je eentje meer bewerkstelligen dan een massa die dat niet doet’, vertelde ze in een interview met het actieblad Ravage. Soms deed haar vriend Rob mee. Ze demonstreerde tegen het bezoek van de Japanse keizer, de Betuwelijn, racisme, de Navo, de ontruiming van kraakpanden, klimaatverandering, de Joint Strike Fighter en migratiebeperking. Het was altijd ludiek, nooit gewelddadig of provocatief. In 2009 won ze de Kees Koning Vredesprijs.

Demonstrante Elise Leijten als K.Pitalist wacht op Prinsjesdag bij paleis Noordeinde. Beeld ANP

Op 4 mei 2008 werd ze gearresteerd op de Dam toen ze bij de dodenherdenking een spandoek bij zich droeg met het opschrift: Staan we straks ook twee minuten stil bij alle burgerslachtoffers in Afghanistan? De politie pakte haar op. Tegen Het Parool zei ze ‘ Ongelofelijk toch? Dat is een schending van het recht op vrijheid van meningsuiting.’

Intussen werkte ze met verstandelijk gehandicapten in een dagbestedingscentrum in Amsterdam. ‘Vooral de moeilijke gevallen liepen met haar weg. Elise met haar clowneske gedrag, huppelend en springend, bracht hen letterlijk in vervoering, verrukking’, schreef Ravage.

Begin dit jaar ging het minder met haar. Ze kwam in een kliniek terecht. Ze zag het leven niet meer zitten. Ze had haar zegje gedaan. ‘Zoals altijd koos je ook nu je eigen weg’, meldde haar familie in het overlijdensbericht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden