Postuum Mirjam Pressler

Eeuwig leven: Mirjam Pressler (1940-2019), de vrouw die Het Achterhuis completeerde

In 1987 kreeg zij de eer een completere versie van het dagboek van Anne Frank te maken. Pressler werd meteen gegrepen door de persoon die Anne was.

Mirjam Pressler. Beeld Sven Hoppe / HH

Mirjam Pressler mocht zich de eindredacteur noemen van een van de populairste boeken in de wereld: Anne Franks Het Achterhuis waarvan wereldwijd meer dan 30 miljoen exemplaren zijn verkocht.

Zij maakte in 1991 de standaardbewerking die wordt gebruikt voor alle vertalingen. Hiermee deed zij het werk over van Anne’s vader Otto Frank die bepaalde passages had weggelaten omdat ze te beledigend zouden zijn voor nog levende personen of te intiem werden gevonden. Pressler schreef ook zelf vele boeken waarvan Bittere Chocolade het bekendst is. Ze overleed op 16 januari in Landshut, niet ver van München.

Pressler werd als Mirjam Gunkel in 1940 geboren in Darmstadt als buitenechtelijk kind van een Joodse moeder. Ze kwam in een pleeggezin terecht waar ze liefdeloos werd opgevoed. Het geluk was dat ze in deze familie de Holocaust kon overleven. De enige afleiding waren boeken, die ze verslond. ‘Lezen was de redding van het zwijgende kind dat ik eens was’, zei ze daar later over.

Op haar elfde jaar kwam ze terecht in een weeshuis. Een katholieke non nam het daar voor haar op en speelde in op haar belangstelling voor literatuur. Ze kreeg de mogelijkheid om te studeren. Ze ontmoette haar man - wiens naam ze aannam en zou houden en ging met hem naar Israël, waar ze in een kibboets woonde en werkte. Hier werden haar drie dochters geboren.

Maar het huwelijk hield geen stand. Pressler keerde met haar kinderen terug naar Duitsland. In München ging ze wonen in een flat voor alleenstaande moeders. Ze probeerde een bestaan op te bouwen door een spijkerbroekenboetiek te beginnen. Maar dat werd een fiasco. Boeken vertalen kon ze wel. Ze had Hebreeuws geleerd en ook Nederlands. Op haar 40ste jaar besloot ze zelf een boek te schrijven. Haar jeugdroman Bittere Chocolade over een meisje dat aan boulimia lijdt, werd een bestseller.

Gegrepen door Anne Frank

Dankzij dit succes kon ze zich op het schrijven werpen. Ze schreef meer dan veertig eigen boeken (Tanden brengen geluk en Niek de Vogelfluiter), maar bleef ook Nederlandse literatuur vertalen zoals van Annie M.G. Schmidt, Mies Bouwhuys en Anja Meulenbelt. In 1980 overleed Anne Franks vader Otto Frank. Toen in de jaren daarop de authenticiteit van het dagboek werd aangevochten, besloot het door Otto Frank opgerichte Anne Frank Fonds een wetenschappelijke versie van Het Achterhuis te publiceren. Pressler deed de vertaling in het Duits. ‘In 1987 wilde het fonds een completere versie van het dagboek voor het grote publiek. Die eer ging naar Pressler. Zij breidde het door Otto Frank geredigeerde dagboek met een derde uit. Dit werd de nieuwe standaardversie voor alle vertalingen’, vertelt Yves Kugelmann, stichtingsbestuurder van het fonds.

Pressler werd daarbij helemaal gegrepen door de persoon van Anne Frank. ‘Ik vond het een ongelooflijk eerlijk pubertijdboek.’ Ze schreef daarna een aparte biografie van Anne Frank. ‘Ik wilde kinderen die het dagboek lezen een kader geven dat het begrijpelijker maakt om de tijd en de personen te verstaan. Anne heeft haar eigen ontwikkeling geschreven, maar niet kunnen beschouwen hoe haar godsbeeld zich ontwikkelde, haar seksualiteit ontluikte, hoe ze mensen in haar zak kon steken. Ook Peter op wie ze verliefd werd en bij wie ze waarschijnlijk haar eerste orgasme heeft beleefd. Hoe ze van het gebruikelijke dagboekmeisje een vrijwel volwassen schrijfster werd’, vertelde ze in Het Parool.

Later schreef ze Groeten en liefs aan allen over de familie Frank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden