'Eet en laat eten' is levensmotto 'Oom Bennie'

Bernardo Provenzano geldt als het brein achter de moorden op de magistraten Falcone en Borsellino, maar was de politie 41 jaar te slim af - de laatste tijd mede door een 'verzoenende' managementstijl te volgen....

De Italiaanse politie heeft dinsdagochtend Bernardo Provenzano, alias u Tratturi, 'de Tractor', gearresteerd. Provenzano, die de leiding heeft over de mafia in het westen van Sicilië, geldt als veruit de meest en langst gezochte figuur in Italië: sinds mei 1963 wist hij uit handen van de politie te blijven. Zijn aanhouding - op een boerderijtje bij het Siciliaanse stadje Corleone - is met gejuich begroet in de top van de Italiaanse justitie en politiek. Kamervoorzitter Casini en president Ciampi brachten hulde aan de politie en in Palermo verzamelden zich mensenmenigten die uitgelaten 'bastardo' schreeuwden.

Provenzano geldt als de capo dei capi, de baas der bazen, van de mafia-organisaties van West-Sicilië, de allerhoogste baas van de 'Corleonesi'. Hij is de bekendste mafia-leider van het land, maar in zijn vak betekent dit dat tot gisteren niemand wist hoe hij eruit zag. De laatst bekende foto van hem stamt uit 1959. Daarop is hij zesentwintig jaar oud en oogt hij alsof hij juist bij de kapper vandaan komt. Bij zijn arrestatie moest de politie zijn identiteit vaststellen aan de hand van zijn DNA-profiel. Direct na zijn aanhouding is Provenzano naar een geheime plek overgebracht, van waaruit hij 's middags onder uiterst strenge bewaking voor een eerste kennismaking naar het hoofdbureau van politie van Palermo werd vervoerd.

In zijn binnenzak bleek hij enkele van de karakteristieke pizzini bij zich te dragen, de kaartjes waarmee hij contact met de buitenwereld onderhield - hij vaardigde er executiebevelen mee uit of gaf er de bedragen mee door waarmee terechtstelling door de geadresseerde kon worden voorkomen.

Ook werd in zijn verblijfplaats de typemachine gevonden waarop Provenzano zijn brieven schreef. Bij een eerdere arrestatie van mafiosi vond de politie een deel van Provenzano's correspondentie en sindsdien was zij op de hoogte van zijn schrijf- en huisstijl.

Provenzano begon zijn loopbaan bij de mafia vermoedelijk rond 1960, als invorderaar bij een kredietmaatschappij opgezet om drugsgeld wit te wassen. In 1963 deed hij voor het eerst van zich spreken toen hij betrokken was bij een afrekening in Agrigento. Sedertdien hield hij zich schuil en groeide hij uit tot een vertrouweling van de leiding van de Corleonesi. Hij geldt als het brein achter de liquidatie van onder meer de magistraten Paolo Borsellino en Giovanni Falcone in 1992 en de reeks aanslagen op het Italiaanse vasteland van 1993. Hij is al herhaaldelijk bij verstek tot levenslang veroordeeld, onder meer tijdens het twee jaar durende mega-proces tegen de mafia van 1986.

'Zu Bennu', zoals in vakkringen zijn koosnaam luidt, 'Oom Bennie', geldt als de zakelijk en politiek bezien slimste mafialeider van Sicilië. Gaandeweg specialiseerde hij zich in de gezondheidszorg, de bouw en de afvalverwerking. Toen hij in 1995 de algehele leiding over de Corleonesi verwierf - nadat hij enkele jaren eerder de oorlog tussen zijn tak van de mafia en die van Oost- en Zuid-Sicilië had gewonnen - is hij een politiek van 'onderdompeling' gaan voeren.

Provenzano huldigt het orthodox post-moderne standpunt, dat 'wat niet in de media is, ook niet bestaat', en bewerkstelligde dat de mafia buiten het publieke debat bleef. Hoewel hij verantwoordelijk wordt geacht voor talloze liquidaties, beval hij te stoppen met het publiciteitsgevoelige omleggen van publieke functionarissen.

Sindsdien heet zijn managementstijl 'verzoenend' te zijn: mangia e fai mangiare is zijn motto, 'eet en laat eten'. Daartoe bevorderde hij de interne vrede en specialiseerde hij zich in afpersing van bedrijven. Juist doordat hij ook een sleutelrol speelde bij het toekennen van openbare aanbestedingen van grote werken wordt aangenomen dat hij uitstekende contacten heeft met politici.

Michaël Zeemanwww.volkskrant.nl/mafia

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden