Een sprookjesbus moet de files omzeilen

Op luchtfoto's van de Efteling is goed te zien hoe tussen het vele natuurgroen honderden autootjes visgraatgewijs staan geparkeerd op een gigantisch terrein....

IN de kleurrijke folder wordt de bus aangekondigd als 'de meest sprookjesachtige touringcar die er bestaat'. De passagier zal onderweg al in 'sprookjessferen' komen door 'Efteling-muziek, een Efteling-videofilm, Efteling-kleurplaten en nog veel meer'. Op zaterdagmorgen komt de pendelbus in alle vroegte aanrijden bij Bergen op Zoom, de eerste opstapplaats. Kleurige afbeeldingen van sprookjesfiguren op de buitenkant van de bus doen een even vrolijke binnenkant vermoeden. Maar in de touringcar is een Lange Jan van dertig centimeter, die op de achteruitkijkspiegel heeft plaatsgenomen, het enige dat aan sprookjes doet denken. Voor de kinderen ligt er een stapeltje A4-tjes met een kleurplaat -zonder viltstiften- klaar. De Efteling-muziek doet aan dolfijngeluiden denken en de beloofde film blijkt een promotiefilmpje van de Efteling te zijn.

'Oké, het comfort laat te wensen over', erkent Efteling-directeur Ronald van der Zijl. 'Maar het is een beginnetje. We móeten iets doen aan de toenemende verkeersproblemen in Nederland en wij willen daar graag het voortouw in nemen. Dat zijn we aan onze stand verplicht.'

In de ontvangsthal voor zijn kantoor in Kaatsheuvel hangen, temidden van diverse prijzen die de Efteling inmiddels heeft gewonnen, levensgrote luchtfoto's van het pretpark. Onmiddellijk wordt de aandacht getrokken door de opvallende kleuren tussen het vele natuurgroen, van honderden autootjes die visgraatgewijs staan geparkeerd op een gigantisch parkeerterrein. En juist daar wil Van der Zijl vanaf. Althans -'dat moet echt minder', meent hij, waarop een vlammend betoog volgt voor het collectief vervoer per touringcar. Want net als alle andere grote attractieparken in Nederland kampt de Efteling met een sterk afnemende bereikbaarheid. De inzet van pendelbussen, die bezoekers bij centrale punten ophalen en afzetten, moet daar verandering in brengen.

'Onze bezoekers staan in de file. Niet bij de Efteling, hier is ruimte zat. Het probleem ligt rond Rotterdam, Utrecht, Arnhem-Nijmegen, Antwerpen, Eindhoven, Tilburg. Nederland slibt hartstikke dicht en we weten het, maar we zíen het niet. We raken gewend aan de files.'

Op de parkeerplaats van de Efteling stappen Jacqueline en Peter Heus met twee kleine kinderen en een berg spullen uit de auto. Nee, van de pendelbus hebben zij nog nooit gehoord. 'Maar ik heb een pesthekel aan het openbaar vervoer', zegt mevrouw Heus uit de grond van haar hart. 'Die tas is niet te tillen, laat staan de kinderwagen. De auto is veel handiger.' Haar man benadrukt de vrijheid die de auto hen geeft. 'Met zo'n bus zit je de hele dag vast hier. Nu kan ik weg als ik het zat ben.'

Volgens het jongste rapport van het Nederlands Bureau voor Toerisme, Attractiepunten in Nederland, dreigt economische schade voor de staatskas vanwege de slechte bereikbaarheid van pretparken, die tezamen goed zijn voor ruim twintig miljard aan belastinggelden. Onderzoek toont aan dat mensen voor dagrecreatie niet langer dan anderhalf uur onderweg willen zijn. Files maken dat streven voor mensen die ver van de Efteling wonen, welhaast onmogelijk. Bovendien zijn het vertrek 'sochtends vroeg van huis, en terugkeer na sluitingstijd, juist de tijdstippen waarop belangrijke verkeerspunten vast staan.

'En dat kost klanten', zegt Van der Zijl. Het verkeersprobleem staat dan ook bij alle attractieparken hoog op de agenda. 'De mensen moeten de auto uit, de bus in. Maar dan moet de overheid wel meewerken, beter dan ze nu doet. Die moet voor het collectief vervoer faciliteiten creëren waardoor het aantrekkelijker wordt dan de auto.'

Van der Zijl is de voormalig financieel topman van Verenigd Streekvervoer Nederland (VSN). Hij zat in het overleg voor het Structuurschema Verkeer en Vervoer, waarvan vriend en vijand beaamden dat er nu echt wezenlijk iets ging veranderen aan de concurrentie tussen auto en openbaar vervoer. De vergaande maatregelen in het structuurschema zijn echter nooit uitgevoerd, door gebrek aan politieke wil en tegenstrijdige belangen. 'Daardoor loop ik ook in deze functie weer tegen de files aan', oppert Van der Zijl.

I N NEDERLAND rijdt een vloot van in totaal 5500 touringcars, voornamelijk naar evenementen en attracties. Alleen al bij de Efteling komen in het seizoen tussen zes- en zevenduizend bussen. Dat zijn er bijna duizend per maand. Om die reden pleit Van der Zijl voor de aanleg van meer busbanen in Nederland ('gebruik hier bijvoorbeeld de stille ventweg'), het gebruik van vrije busbanen voor touringcars, en de installatie van apparatuur die verkeerslichten beïnvloedt in alle bussen, van streekvervoer tot privé pendelbusjes.

'Wij moeten, in dit overvolle land, veel meer toe naar intensiever gebruik van de bestaande infrastructuur. In grote vervoersstromen, zoals die er zijn naar grote evenenementen en attractiepunten, is dat heel makkelijk te organiseren mits je maar voordelen biedt voor dat collectief vervoer: snelheid, betrouwbaarheid en comfort. Dus zeggen wij, bedrijven uit de dagrecreatie: regel voortreffelijk collectief vervoer. Dat geldt eigenlijk voor de hele kust -mensen gaan er massaal in hun blik naar het strand. Dat kan veel efficiënter.'

Om spijkers met koppen te kunnen slaan, hebben de grote attractie-evenementen vorige maand een overlegorgaan in het leven geroepen, waarin het verkeersprobleem kan worden besproken. 'Dagrecreatie Nederland' is een samenwerkingsverband van alle koepels van organisaties in de recreatieve sector. Op 9juli vond de eerste presentatie plaats. Daarin werken belangrijke toeristische instellingen samen, zoals dierentuinen, museumspoorlijnen en vervoersorganisaties, met het oogmerk de nationale problemen gezamenlijk te kunnen bespreken. Bereikbaarheid en mobiliteit zijn de belangrijkste speerpunten op dit moment, naar aanleiding van de conclusies in het rapport van het Bureau voor Toerisme in Nederland. De eerste contacten zijn gelegd met de ministeries van Landbouw en Verkeer en Waterstaat. Daar worden de problemen aan de orde gesteld.

'Het is eigenlijk heel simpel', zegt Van der Zijl. 'Toen we met het openbaar vervoer van Almere naar Amsterdam over de vluchtstrook mochten rijden, floreerde het busgebruik als nooit tevoren. Toen het niet meer mocht, was het ook afgelopen.'

Het ideaal van de voormalig VSN-topman is een groot, landelijk netwerk van touringcarverbindingen die niet alleen de Efteling, maar een aantal grote attractiepunten bedienen. 'Sinds twee maanden rijdt voor ons de sprookjespendel. Een paar kilometer verderop ligt het Land van Ooit. Waarom zou die pendel niet ook het Land van Ooit aandoen?

'Eind augustus, begin september gaat een delegatie van de Efteling rond de tafel zitten met een gedeputeerde van Provinciale Staten, om te zien of we zoiets tot stand kunnen brengen.' En na het seizoen, in oktober, vindt overleg plaats met de touringcar-ondernemers over het experiment met de sprookjesbus. 'Wij gaan er in ieder geval mee door', zegt Van der Zijl optimistisch.

Tot dusver kostte het pendelbusproject de Efteling slechts vijftienduizend gulden, want bij te weinig aanmeldingen gaat de reis niet door. Els Doggen, die vandaag met haar twee kleine kinderen met de pendelbus reist, weet hier alles van. Doggen had eigenlijk voor de bus van afgelopen dinsdag gereserveerd. 'Maar de Efteling belde af omdat zich maar tien mensen hadden opgegeven.'

Toch hebben tientallen bussen gereden, ondanks het feit dat zowel de Efteling als de touringcarbedrijven er slechts weinig bekendheid aan hebben gegeven. 'Daar leid ik uit af dat er behoefte aan is', zegt Van der Zijl. 'Zeker omdat Nederland vergrijst en oude mensen met kleinkinderen vaak geen andere mogelijkheid hebben om grote afstanden te reizen.'

Is het experiment, in zijn ogen, geslaagd? Lachend: 'Volgend jaar zitten er hopelijk wél stiften bij de kleurplaten in de bus. Na één keer proberen kan ik nog niet spreken van een geslaagd of mislukt experiment. Ik geef mezelf drie seizoenen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden