profiel matthijs de ligt

Een schaakpartij met voetballer Matthijs de Ligt. Hoe zou dat zijn?

Mathijs de Ligt. Beeld Monique Bröring

Volkskrant Magazine is 20 jaar oud, evenals deze bekendere Nederlander: voetballer Matthijs de Ligt.

Matthijs de Ligt (20)

Een niet gespeelde schaakpartij met de Juventus-speler.

Ik ga schaken met Matthijs de Ligt. Ik kan ook met hem gaan hockeyen, of een balletje trappen, of kaarten, of een wandeling maken door Turijn. Maar bij schaken is het niet te bedoeling dat je gaat praten, dat is wel zo handig voor een interview. Dan weet je bij voorbaat dat iemand niks zegt.

Ik zie dat als een compositie die nog niet af is, die in zijn imperfectie, door de verbeelding wordt geperfectioneerd.

Als ik ga schaken met Matthijs de Ligt, die op 12 augustus 1999 in een ziekenhuis in Leiderdorp is geboren, dan laat ik hem beginnen. Uit biografische studies is gebleken dat De Ligt al op zijn zevende schaakte met zijn opa, hij is sowieso een liefhebber van het bordspel-genre. Hij leerde dat het belangrijk is om invloed en controle te hebben over het centrum van het schaakbord, en dat je je ogen op het bord moet houden – en dat je bij schaken je mond moet houden.

Ik neem mijn eigen houten bord mee, evenals de stukken, hij is aan zet. Ik denk dat hij met een kordate, klassieke opening komt, en zonder me aan te kijken de pionnen verzet, op gevoel en intuïtie, intensief zwijgend, een frons in zijn voorhoofd is getuige. De nieuwbakken Juventus-speler heeft gezet.

Terwijl ik nadenk over het vervolg, schiet opeens in mijn gedachten Annekee voorbij, zijn vriendin, dochter van Keje Molenaar, Ajacied in de jaren tachtig, en net als Matthijs een man met goed haar, en ritmisch wiebelende volzinnen. Annekee vindt het niet gek dat haar vriend als 20-jarige de prijs Beste Voetballer van het Jaar wint, na al de Golden Boy Award te hebben gewonnen. Zij vindt het niet gek dat Matthijs op zijn 20ste al heel goed is, aangezien Matthijs al heel goed is.

Zij vindt ook dat Matthijs thuis gewoon onze Matthijs is, en dat Matthijs een gewone lieve jongen is en heel anders dan op het veld. Annekee kan al in het Italiaans zeggen dat ze van hem houdt, en dat klinkt alsof Sophia Loren de liefde verklaart aan Marcello Mastroianni.

Matthijs de Ligt kan zelf ook goed praten, hij kan na een wedstrijd goed uit zijn woorden komen. Hij kan zeggen wat je moet zeggen zonder dat je niks zegt. Je kunt er als kijker mee aan de slag, maar je raakt er niet van slag van. Hij kan zeggen dat de drie punten in de tas zitten, en dat het collectief gewonnen heeft. Hij zegt dat ze goed stonden, en dat ze op het goede moment druk zetten. Hij vertelt dat hij wist dat ze een speelstijl hebben waartegen tegenstanders het lastig krijgen, en dat tegenstanders vermoeid raken, en onzeker worden.

Pieken en dalen

Voetbal gaat met pieken en dalen, hoor ik Matthijs zeggen, het gebeurt gewoon. Laat de aanvoerder maar praten, die aanvoerder is op zeer jeugdige leeftijd al een aanvoerder waar je wat aan hebt.

Bij Matthijs schiet al snel het halo-effect voorbij, dat in 1920 de wereld in werd geslingerd door de Amerikaanse psycholoog Edward Lee Thorndike. Het Halo-effect komt erop neer dat door de aanwezigheid van een bepaalde kwaliteit – leiderschap, je verantwoordelijkheid pakken – je vanzelf denkt dat hij dat overal zou kunnen toepassen. ‘Halo’ komt van het Engelse woord halo, dat heiligenkrans betekent. Matthijs heeft een heiligenkrans boven zich, wat wellicht te maken zou kunnen hebben met de ongekende zonsverduistering die één dag voor zijn geboorte werd waargenomen boven, onder andere, Leiderdorp.

Dus is het halo-technisch gezien niet raar als Matthijs de Ligt op een dag als voorzitter van de Raad van Bestuur van Unilever het woord neemt. Het zakenleven gaat met pieken en dalen, zegt hij. De kwartaalcijfers zijn in de plus, en dat heeft te maken met een aantrekkende markt in China, en goeie investeringen in Zuid-Amerika. Ook voelt Unilever wederom een sterke verbondenheid met Nederland, de thuismarkt. De Ligt erkent in gesprek te zijn met een projectontwikkelaar om in Amsterdam een tweede hoofdkantoor neer te zetten, ondanks dat de dividendbelasting niet is afgeschaft.

Nog beter zou het zijn als hij president wordt van Nederland, zonder dat we de koning verliezen. De premier schaffen we af, en hij wordt net als de grote Liberiaanse voetballer George Weah president van het land, omdat het land dat wil. Op het moment dat Mark Rutte hoort dat Matthijs de Ligt beschikbaar is als president van het land, doet hij vrijwillig afstand van zijn betrekking, als leider van het zoveelste kabinet Rutte. Matthijs is een gewone lieve sociale jongen die weet wat hij moet zeggen en wat goed is voor het land, en dat het met pieken en dalen gaat.

Dat het land Matthijs wil, is niet meer dan normaal. Wij willen het land zijn dat Matthijs gaat leiden. Matthijs is er nu nog niet klaar voor, maar op een dag voelt hij de roeping. Matthijs gaat ervoor zorgen dat in alle parken van Nederland weer schaakborden komen en dat de 5G wordt afgeschaft. Hij wil dat kinderen gaan slootjespringen en verplicht oude omaatjes laten oversteken. Wie andere kinderen pest, moet rondjes lopen om het veld – en iedereen geeft hem gelijk. De kans is groot dat Nederland terecht zal komen in een Gouden Periode, niet zozeer in hoogconjuncturele zin, maar wel in beschaafde zin, elke dag een gedicht van Herman Gorter daalt neer op ons gewone stervelingen:

Maar o alzegenend licht,

Witheerlijk, witgespreid licht,

Daal op haar en laat haar nooit zijn

Zonder uw zaligen

Opeens zie ik Matthijs de Verenigde Naties leiden, en voor wereldvrede zorgen – of gaat dat te ver? Ja, ik sla door, dat zou Matthijs ook vinden, ik sla door. Hij is dan wel op jonge leeftijd van SV Abcoude naar Ajax gegaan, dan hoef je nog niet de Amsterdamse branie en arrogantie te hebben en te denken dat je overal de baas kan spelen. Denk ook niet dat broer Wouter, zus Fleur of moeder Vivian of vader Frank dat in hem zien.

Omdat ik met Matthijs ga schaken en hij niks mag zeggen om de concentratie tijdens ons potje niet te verstoren, wil ik het niet hebben over dat kloterige competitiedebuut als Juventus-verdediger, tegen Napoli. Dan hebben we het nog niet eens over het eigen doelpunt, in de eerste vriendschappelijke wedstrijd. Het gaat erom dat hij het bij alle drie de goals tegen Napoli beter had kunnen doen, dat dingen anders zijn dan hij gewend is. Zijn vader en manager Frank de Ligt keek daar vast niet van op. Matthijs houdt van structuur en regelmaat, weet hij. Aan nieuwe dingen moet hij altijd een beetje wennen. Hij is een kat-uit-de-boomkijker, liet zijn vader ook nog optekenen. Zijn debuut in Oranje tegen Bulgarije, als 17-jarige, was ook niet vlekkeloos.

Schaakliefhebbers onder elkaar

Ik zou kunnen vragen aan Matthijs of hij het klassieke schaakverhaal van Brad Darrach kent, we zijn toch als schaakliefhebbers onder elkaar: The Day Bobby Blew It. Een publicatie uit 1973 in Playboy over de dag dat de Amerikaanse schaker Bobby Fischer niet op kwam dagen tegen de Russische schaker Boris Spasski, in de sportieve arena van de Koude Oorlog. Over tien jaar zal er een gedetailleerde reconstructie komen van zaterdag 31 augustus 2019; de strijd tussen twee jonge vazallen van zaakwaarnemer Mino Raiola. Matthijs de Ligt afkomstig van Ajax en Hirving Lozano die van aartsrivaal PSV naar Napoli werd verhandeld. Matthijs kreeg kramp en gleed uit, Lozano debuteerde als een tijger, met een doelpunt als beloning. De Dag Dat Matthijs Het Verklootte.

Matthijs zegt niks, hij weet dat de voetballerij denkt dat als een vlinder één keer niet fladdert er een orkaan in Wladiwodstok ontstaat. Het zou raar zijn als deze wedstrijd hem zijn hele leven zou achtervolgen. Bovendien liet hij kort daarna in Oranje zien dat zijn vleugels nog volkomen intact zijn.

Ik laat mijn pion over twee vlakken gaan, we staan tegenover elkaar, in het centrum. Ik zie hem weer staan tegen Juventus, op 16 april 2019, in het Allianz Stadium in Turijn, op de rand van het strafschopgebied – 89 kilo, 1 meter 88 lang, nog maar 19 jaar oud, wippend op zijn voorvoeten. Wat een dag, wat een moment. En daar gaat Matthijs, hij kleunt tegen Juventus-spelers Alex Sandro en Daniele Rugani op, en kopt de bal met een stuit de linkerbenedenhoek in, in de kwartfinale van de Champions League.

Hij deed zijn hand bij zijn rechteroor, tijdens het juichen, en ik deed het thuis ook, en ik vermoed in nog talloze andere huiskamers werd dezelfde beweging gemaakt. Want er klonk triomfantelijk opgewekt gekwetter, ergens speelde een jazzcombo voor ons allemaal, en het geluid werd universeel gestreamd, dat kon niet anders, je hoefde alleen maar je hand bij je rechteroor te houden.

Toen ik later de foto op Instagram zag van Frenkie de Jong en Matthijs de Ligt met een zwaar-montuurbril op, vrolijk shoppend bij de Albert Heijn, kort voor de dramatische halve finale tegen Tottenham Hotspur, begreep ik ineens wie hij had gehoord, in de 67-ste minuut. Dat was natuurlijk saxofonist Bob Cooper, een legendarische muzikant in de West Coast-jazzscene, in jaren vijftig in Los Angeles.

Ik heb hem in de platenkast staan, naast Chet Baker en Art Pepper. Daar is-ie al, dezelfde kuif, dezelfde bril. Zoek zelf maar op, Bob Cooper. Bob Cooper moet wel het rolmodel voor Matthijs de Ligt zijn, kuif- en bril-wise gesproken.

Ik ga niet schaken met Matthijs de Ligt. Mijn schaakverzoek is heel erg onder op de stapel terechtgekomen, op het bureau van het management, ik hoor niks meer, al weken niet. Volgende keer vraag ik of hij samen naar Bob Cooper wil luisteren, gewoon op een narrige novembermiddag in Turijn. Neem ik het nummer The Champ mee, waar Cooper samen speelt met Conte Candoli en Lee Morgan. Dat moet wel speciaal voor Matthijs zijn gecomponeerd, in 1957, met pieken en dalen.   

Matthijs de Ligt

1999 Geboren in Leiderdorp

2005-2009 FC Abcoude

2009-2019 Ajax

2016 Debuut Ajax-1

2017 Debuut Nederlands Elftal

2018-2019 Wint Golden Boy Award

2018-2019 ­Winnaar Gouden Schoen

2019 - heden Juventus 

Nederlanders vertellen openhartig over de rol die afkomst speelt in hun leven. ‘Opeens werd er op mij en mijn broertje het labeltje ‘zwart’ geplakt.’

En hoe zit het met andere bekende Nederlandse twintigers?

Famke Louise over fans, feminisme en onlinecultuur: ‘Ik kan ook niet wachten tot er meer vrouwelijke artiesten komen’
Als 16-jarige begon ze te vloggen op YouTube, vier jaar later vliegt Famke Louise (voluit Famke Louise Meijer, uit Almere) als artiest de wereld over om haar bijna een miljoen Instagramvolgers te entertainen. Een gesprek over fans, feminisme en de kracht van marketing.

Acteur Bilal Wahib (20): ‘Je moet te veel willen om er te komen. En je moet bereid zijn om er hard voor te werken’
Je hoeft je grote dromen niet voor je te houden, vindt Bilal El Mehdi Wahib (20). Dus hij zei het gewoon, anderhalf jaar geleden in de Volkskrant: ‘Dit jaar wil ik vijf liedjes uitbrengen. Voor ik mijn diploma heb gehaald, wil ik een rol spelen bij Toneelgroep Amsterdam. En ik wil zo snel mogelijk een Gouden Kalf.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden