Een route waar helemaal niets te zien is

Het wordt tijd dat er een nieuwe, geactualiseerde reisgids voor de Kanaaltunnel komt. De 'officiële' gids van uitgever Casterman is inmiddels vier jaar oud....

EIGENLIJK is het vreemd: reisgidsen uitgeven over een route waar helemaal niets te zien is, waar nooit de zon schijnt, en waar de hulpverleners uitrukken als er een trein strandt. Kanaaltunnel (Kosmos reisgids; ¿ 12,95): 'Tijdens de rit met Le Shuttle zal men nauwelijks iets merken van de omgeving in de tunnel. Voor sommigen zal dat zelfs een teleurstelling betekenen, want juist de tunnel is het meest tot de verbeelding sprekende deel van het project. (. . .) Daarbij moet overigens bedacht worden dat een tunnel in de eerste plaats een functionele doorgang is en geen visuele gebeurtenis.' Hoeveel extra reizigers zou het hebben opgeleverd als een goede kunstenaar in de tunnelbuizen met lijnen en kleuren wél een visuele gebeurtenis had gecreëerd?

De talloze verslaggevers die sinds de officiële opening op 6 mei 1994 een treintochtje onder Het Kanaal maakten, hebben het bijna allemaal over een non-event. De Volkskrant, 1 november 1994: 'In Le Shuttle, de pendeldienst onder Het Kanaal tussen Calais en Folkestone, ziet de reiziger vooral zichzelf weerspiegeld in de ruit, en als hij het gezicht tegen het glas drukt nog net een door de hoge snelheid golvend streepje koelbuis.'

Kosmos reisgids: 'Wat tijdens de rit niet (of nauwelijks) te zien is, laat zich evenwel omschrijven. In de 35 minuten die de overtocht duurt, legt Le Shuttle ongeveer 50 kilometer af: 38 kilometer onder zee en 12 kilometer onder land. De tunnel bevindt zich circa 40 meter onder de zeebodem. De gemiddelde doorsnee van de spoortunnels is 7,6 meter.'

Waarom een reisgids maken over een snelle, stille, saaie manier van reizen? Voor uitgeverij Casterman, die in 1994 in samenwerking met tunnelexploitant Eurotunnel en Le Shuttle de 'officiële' Reisgids van de Kanaaltunnel (¿ 42,90) op de markt bracht, is het antwoord waarschijnlijk simpel geweest: zo veel mogelijk mensen warm maken om de tunnel te nemen, vooral mensen die kort op vakantie gaan. Vandaar het rode, cursief gedrukte woord Weekend vóór de titel. Even shoppen in Londen, even wat tuinen, landelijke pubs of kastelen bekijken in Kent. De gids biedt toeristische informatie over de Engelse graafschappen Kent, Sussex en Surrey, maar ook over de drie Franse departementen die als een halve cirkel rond een tunnelopening liggen: Pas-de-Calais, de Somme in het zuiden, de Nord in het noordwesten, en de Picardische kust.

De Franse auteurs stelden ook vijf culturele autoroutes samen, die allemaal in Calais beginnen en eindigen in Parijs, Rouen, Nancy, Luxemburg en Rotterdam; het is waardevolle informatie.

Niet bekend

Over de personentrein wordt alleen maar verteld dat die in de toekomst gaat rijden en dat het traject Parijs-Londen in drie uur zal worden afgelegd. De Eurostar maakte in 1994 zijn eerste rit en heeft inmiddels al miljoenen passagiers vervoerd. (Le Shuttle rijdt in 35 minuten door de Kanaaltunnel, de Eurostar doet daar 21 minuten over.)

Ook goede informatie over tarieven ontbreekt, noodgedwongen, in de gids. Na de openstelling van de Chunnel werden de prijzen steeds bijgesteld. Er moest geconcurreerd worden met veerdiensten over Het Kanaal, die hun tarieven verlaagden om genoeg klanten te houden en supersnelle catamarans inzetten om de reistijd over zee te bekorten. En: meer mensen dan ooit begonnen Het Kanaal over te steken. Het waren allemaal factoren die mede de prijzen bepaalden. Ze liggen waarschijnlijk een stuk lager dan Eurotunnel vooraf gehoopt had. Het moment dat de talloze investeerders werkelijk gaan verdienen aan hun miljardeninvestering, wordt steeds verder de volgende eeuw in geduwd. Op zijn vroegst wordt in 2006 dividend uitgekeerd.

Het is hoog tijd dat Casterman met een nieuwe editie op de markt komt. Het wordt de schrijvers straks vergeven als ze onder het hoofdstukje 'veiligheid' het ongeluk verzwijgen dat op 18 november 1996 plaats had, toen een trein met een brandende vrachtwagen aan boord de tunnel indook en tussen de zes- en zevenhonderd miljoen gulden schade aanrichtte. Laten we eerlijk zijn: dat soort reisgidseninformatie verhoogt de voorpret niet. Mochten er reizigers zijn die de Chunnel-ervaring moeten missen wegens tunnelangst: ze zijn welkom bij de stichting VALK (die letters staan voor Vliegangstbestrijding Leidse universiteit en KLM), 071-527.37.33. Claudia de Zeeuw, psycholoog/behandelaar bij VALK: 'We kunnen mensen helpen hun angsten hanteerbaar te maken. Er heeft zich nog niemand bij ons gemeld met alléén tunnelangst. Wel zijn er cliënten, die we eerst wegens vliegangst hielpen en later vanwege tunnelangst. Het is vrij logisch dat veel mensen angst voor de Chunnel niet bestrijden: ze pakken gewoon een boot of vliegtuig.'

Het maken van een nieuwe editie van de Casterman-gids zou een mooie kans bieden om de stroom slordige vertaalfouten te verbeteren, maar ook om de financiële aspecten van het tunnelproject beter te beschrijven. Wat we daar nu over lezen op pagina 29 is lichtelijk misleidend: 'Nog net voor het jaar tweeduizend is alles rond: politiek (beide landen hebben de verdragen goedgekeurd), financieel (zoals altijd werd het budget een beetje overschreden, maar toch boekte Eurotunnel succes bij de kleine aandeelhouders) en technisch: over een afstand van 35 kilometer onder zee is het laatste grote Europese project van de eeuw tot stand gekomen.'

Het budget is inderdaad 'een beetje overschreden': in plaats van de geraamde tien miljard gulden, kostte de tunnel zeker twee keer zo veel. En die aandeelhouders? Misschien dat Eurotunnel anno 1994 inderdaad succes boekte bij de kleine aandeelhouders, maar de laatste tijd zijn ze nogal boos omdat Eurotunnel schuldeisers tevreden heeft gesteld door ze aandelen te geven in plaats van rente te betalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden