'Een Nieuwe Oma slaat vaardig de hand aan zichzelf'

'Ouderen moeten langer mee. Maar ouderen worden ook achtergesteld. Dat is een schande', zegt de 67-jarige schrijfster Marjan Berk. Maar ze wil geen uithangbord zijn....

Van onze verslaggeefster Mirjam Schöttelndreier

Van haar leeftijd trekt ze zich niets aan, haar werkweken duren langer dan veertig uur. 'Ik snap dat voor velen de pensioengerechtigde leeftijd een verworvenheid is, zelf ervaar ik het als een kunstmatige cesuur.'

Schrijfster Marjan Berk (67) zou een mooi voorbeeld zijn voor de mentaliteitscampagne die de overheid nodig acht, willen er straks genoeg ouderen blijven werken. Maar Berk wil geen uithangbord zijn. Noch de zaken mooier maken dan ze zijn. 'Ik ben soms bekaf.'

Wel moet er, vindt ze, meer aandacht komen voor de vergrijzing. Te beginnen met de erkenning dat het geen zaak van anderen is. Ze is het roerend eens met Betty Friedan, de aardig op leeftijd rakende Amerikaanse feministe.

'Friedan sprak ergens in Miami, in zo'n rijke oude mensen-getto. Een dame in een kort tennisbroekje had het steeds over bejaarden die tal van problemen te wachten stond. Ze sprak over ouderen als andere mensen. Waarop Friedan zei: ''It's us!'' En zo is het: ouderen, dat zijn we zelf.'

Berk was in 1998 in New York, bij de opening van het VN-Jaar van de Oudere, in 1999. Motto: 'Naar een samenleving voor alle leeftijden.' 'Ik was onder de indruk van VN-voorzitter Kofi Annan die betoogde dat de vergrijzing op wereldschaal een revolutie is die alle voorgaande revoluties zal doen verbleken. Ouderen moeten langer mee. Maar ouderen worden ook achtergesteld en genegeerd. Dat er in Nederland geen specifiek ouderenbeleid meer is, terwijl de zorg zo is uitgekleed de laatste jaren, vind ik een schande.'

In Washington zat Berk als 'Europese oma' in een 'grootouder-panel' op een conferentie getiteld 'Global meeting of the generations'. De uitnodiging dankt ze vermoedelijk aan het succes van haar Oma en opa boek, dat toe is aan een vierde druk.

'Ik beschouw mezelf als een nieuwe oma. Ik werk hard, met mij moet je afspraken maken. Dat weten mijn kinderen. Toch wil ik voor mijn vijf kleinkinderen een ouderwetse oma zijn, die ze een veilige plek biedt. In mijn boek geef ik tips hoe je als drukke oma contacten kunt onderhouden. Ik fax bijvoorbeeld met m'n kleinkinderen.'

Ze heeft al jaren een vaste column in het Utrechts Nieuwsblad, de Margriet en tweewekelijks in de Gaykrant. 'Ik schrijf met m'n leeftijd mee. Daardoor ben ik steeds meer over het ouder-worden gaan schrijven.' Om die reden wordt ze vaak als ervaringsdeskundige uitgenodigd in het senioren-circuit. Ze doet er de nodige knowhow op.

'Ik zat onlangs in de jury van de Willem Arntz-prijs. De prijs ging naar een zorgboerderij in Winschoten, een ouderenproject voor demente boeren. In een verpleegtehuis gaan die mensen snel dood, op zo'n boerderij kunnen ze wat schoffelen, kleine dieren verzorgen en rustig op een bankje zitten. Dat zijn heel goede initiatieven.'

Kort geleden toog ze, op uitnodiging van de Organisatie Latijns-Amerika (OLA) naar Colombia, samen met een vertegenwoordiger van van de Nederlandse ouderenbond KBO en de voorzitter van het Europees platform voor senioren. Ze zag de barre consequenties van vergrijzing in arme landen.

'Vijftigplussers bestaan daar niet meer als mens. In Bogota kregen ouderen gratis warme maaltijden. In een vluchtelingenkamp in Turbo zag ik oude mensen, zonder geld of de kracht om huiswaarts te keren. Internationale aandacht helpt, regeringen gaan zich schamen. Je verandert niets revolutionair, ik beschouw het als kruipolie.'

In Nederland draagt Berk, waar nodig, graag haar steentje bij aan de emancipatie van de oudere mens. 'Ook hier kom ik schrijnende verhalen tegen van ouderen die worden benadeeld in de zorg.' De positie van homo's in bejaardentehuizen kan veel beter: 'Er wordt wat afgepest in die huizen'.

Dat seks alleen voorbehouden zou zijn aan oudere mannen, is een reden een column aan vrouwengenoegens te wijden. In een UN-column: 'En mocht ik op zo'n heerlijke zoele herfstdag, zoals we nu voortdurend beleven, worden overweldigd door sensuele gevoelens, nou, dan sla ik de hand aan mijzelf. En vaardig dat ik ben.'

Een ouderenpartij vindt ze niets, een ouderenbond 'hard nodig'. Ook het afgelopen VN-jaar vindt ze van groot belang. 'Het jaar is bijna om, de strijd net begonnen.' Het komende jaar gaat ze Internet op, ze heeft een laptop besteld. 'Ik ga voor grannypower. Een sexy woord waarbij je je nog iets kunt voorstellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden