Column

Een Marokkaanse moeder zou trots de verjaardag van haar gehandicapte kind moeten kunnen vieren

Heel gewoon Hayat

Hoe kan het dat het syndroom van Down niet voorkomt onder Marokkanen? Hayat wil dat ook imperfectie geaccepteerd wordt in haar gemeenschap.

Een Marokkaanse moeder zou trots de verjaardag van haar gehandicapte kind moeten kunnen vieren. Beeld Eva Roefs

Ik ben op de verjaardag van een meisje. Hoewel ze 50 jaar is geworden, noemt iedereen haar nog steeds meisje omdat ze dankzij het syndroom van Down nooit haar jeugd is verloren. Haar ouders hebben een feest georganiseerd waarvoor kosten noch moeite zijn gespaard. Haar broer en zus houden een ontroerende speech over de mooie jeugdherinneringen en vertellen hoeveel ze van hun bijzondere zusje hebben geleerd. Er is een vragenspel waarbij een dans met de jarige kan worden gewonnen. En tenslotte betreedt het meisje zelf ook het podium voor een optreden: een prachtfeest.

Als ik bij mijn ouders ben, vertel ik ze over de trotse jarige job en vraag ik hen waarom ik in Marokko nooit gehandicapte mensen zie. Het lijkt wel alsof ze daar niet bestaan. Statistisch gezien zouden er juist (iets) meer gehandicapte kinderen moeten zijn gelet op de neef-nichthuwelijken en het taboe rond prenatale screening. Er ontsteekt direct een discussie tussen mijn ouders over de vraag of neef-nichthuwelijken een verhoogd risico met zich meebrengen op afwijkingen maar voordat die discussie volledig ontaardt, herinneren ze zich de vraag of je een kind van God tijdens de zwangerschap mag aborteren. Mijn zusje kijkt me geërgerd aan. 'Jezus waarom kun jij het nooit gewoon over het weer hebben ofzo?' Ze trekt een verveeld gezicht en vertrekt naar d'r kamer. Mijn oom, die een week op bezoek is vanuit Frankrijk, vertelt over zijn verwondering toen hij eens een groep Franse nonnen zag met een klas gehandicapte kinderen. Hij stond ontroerd te kijken hoe liefdevol het schoolreisje werd geleid en zag de kinderen genieten. Mijn vader valt hem bij en zegt ook een contrast te zien met Marokko. Hij herinnert zich een buurjongetje met een 'raar' gezicht dat nooit mocht buitenspelen. Het jongetje werd binnengehouden, ging niet naar school en riep hele dagen onverstaanbare dingen uit het raam naar voorbijgangers. De jochies uit de straat gooiden stenen naar 'm.

Ik vind het moeilijk. Zijn Marokkanen minder lief voor gehandicapten? Dat lijkt me niet. Een kennis van ons heeft een dochter met ernstige vergroeiingen waardoor ze niet kan lopen en na vele operaties nog steeds een beperkte levensverwachting heeft. Iedereen is dol op het meisje, ze is het stralende middelpunt en wordt behandeld als een prinses. Van minder liefde is absoluut geen sprake. Toch valt opvallend vaak het woord meskiena (zielig) en fluisteren de oudere vrouwen in de keuken tegen elkaar Allah y stir: moge God ons behoeden voor onheil. Een vreemde paradox. Alles ligt in handen van Gods wil en dat accepteren we dankbaar, maar als die wil uitmondt in afwijkingen spreken we van onheil en gaan we fluisteren. Kunnen we imperfectie zo slecht verdragen?

Een vergelijkbare houding zie ik ten aanzien van psychische aandoeningen. Ook die lijken niet voor te komen. Marokkanen met borderline of dwangneuroses? Nee hoor, die hebben wij niet. Hooguit worden we geteisterd door kwade geesten of zwarte magie. In beide gevallen moet je voor genezing naar een meneer die koranverzen gaat opdreunen net zolang tot de kwade geest de benen neemt of de zwarte magie is gezuiverd. Nu zie ik Marokkanen van mijn generatie of die van mijn zusjes niet snel naar zo'n meneer stappen: wij maken een afspraak bij de huisarts. Maar ik vraag me af hoeveel Marokkanen van mijn ouders' generatie rondlopen met onbehandelde psychische klachten. Daar lijkt een taboe op te rusten. Zo is vorig jaar onze buurman in Marokko gescheiden na een kort huwelijk met een vrouw die psychiatrische patiënt bleek. Wij waren al verbaasd: hij was een oudere werkloze man die bij zijn moeder inwoonde bij gebrek aan een eigen inkomen. De bruid daarentegen kwam uit een welgestelde familie die voor het stel een prachtige woning had gekocht, compleet met inboedel. De bruidegom hoefde slechts een symbolische bruidsschat te geven en kon zo zijn intrek nemen in het nieuwe huis. Toen bleek hem pas dat de vrouw aan schizofrenie leed. Haar ouders deden er alles aan om dat te verbergen en hun dochter in een zo normaal mogelijk leven te duwen, compleet met een aangekochte man. Die overigens haastig de benen nam; hij zat liever werkloos bij zijn moeder dan in een mooi huis met een schizofrene vrouw.

Het ontkennen van imperfectie is een zwaktebod. Ouders dragen de zorg voor een bijzonder kind en houden hulp buiten de deur. Bovendien is het de mensen onwaardig die we daarmee in de schaduw van ons bestaan duwen. Een Marokkaanse moeder zou met even zoveel trots de verjaardag van haar gehandicapte kind moeten kunnen vieren. Niemand hoeft perfect te zijn.

Columniste Hayat schrijft onder pseudoniem in verband met haar juridische werk. hayat@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.