'Een machtsstrijd tussen gemeenten en Haagse politiek'

Grote steden weigeren mee te werken aan de uitzetting van ingeburgerde asielzoekers die zijn afgewezen. Zij vinden het onmenselijk om medeburgers de straat op te sturen....

Van onze verslaggever Toine Heijmans

Laatst was wethouder Jan Wieten uit Kampen met een afgewezen asielzoeker mee naar het consulaat om er een paspoort te regelen, zodat de man met gezin terug kon naar Turkije. 'Dat paspoort kwam er dus niet', zegt Wieten, 'omdat zijn drie kinderen Koerdische namen hebben. Die bestaan niet voor ons, zei de Turkse ambtenaar.' Toch moet de familie weg. 'Maar dat doen we dus niet. Dat is onmenselijk.'

Kampen werkt niet langer mee bij het ontruimen van huizen waarin afgewezen asielzoekers wonen die al jaren in Nederland zijn. Als justitie om de inzet van politieagenten vraagt, hoort ze nee. Genoeg heeft Wieten van de 'flinke-Tinussenpolitiek' uit Den Haag. 'Dit is een machtsstrijd tussen de gemeenten en het rijk.'

Het conflict sluimert al jaren maar werkt zich nu naar een hoogtepunt toe. Dat heeft te maken met de opstelling van de exminister voor Vreemdelingenzaken, Nawijn. Hij verspreidde begindit jaar hoop met zijn belofte 'schrijnende gevallen' warmhartig te bezien. Er kwam zicht op een pardon voor asielzoekers die onder de oude Vreemdelingenwet vallen, en al jaren wachten op een eindbeslissing. Inderdaad kwam er zo'n pardon, maar alleen voor degenen die minimaal vijf jaar in Nederland zijn en nog steeds op een beslissing wachten over hun eerste asielverzoek. Zo'n 2500 mensen – volgens gemeenten, kerken en hulpvaardige buurtbewoners veel te weinig.

De rest moet alsnog weg en dat is voor diezelfde gemeenten, kerken en hulpvaardige buurtbewoners – met de Kerst in zicht – onaanvaardbaar. Alleen al in Groningen, meldde gedeputeerde Ineke Mulder, moeten voor het eind van het jaar zes-tot zevenhonderd mensen weg. Waarheen, dat is de vraag. Het gros wil niet terug, of kan het niet. Burgemeester Wallage van Groningen laat onderzoeken of zijn politiekorps nog wel mee moet werken aan uitzettingen, uit oogpunt van openbare orde maar ook omdat het verwijderen van ingeburgerde asielzoekers niet 'zonder opstootjes' zal verlopen, zoals het Dagblad van het Noorden noteerde.

Andere steden, waaronder de vier grootste, hebben al wel besloten voorlopig geen politie-inzet toe te staan. Tenminste: als het om asielzoekers gaat waarvoor niets is geregeld. Staat er een vliegtuig klaar om ze naar het vaderland te brengen, of is er een plek vrij in een uitzetcentrum, dan zal de sterkearm optreden. De politie zal zich dus vooral afzijdig houden bij het ontruimen van woningen van asielzoekers die onder de oude wet vallen, al jaren wachten, kinderen kregen, bekenden zijn van school en voetbalclub. Totdat minister Verdonk met een nieuw, concreet uitzetplan komt.

Verdonk wil niet ingaan op de actie. Haar relatie met de gemeenten, die tegen het rijksbeleid in vaak opvang regelen voor uitgeprocedeerden, is broos. 'We zijn in overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten', zegt een woordvoerder, 'en komen op basis daarvan volgend voorjaar met een brief aan de Tweede Kamer over nieuw uitzettingsbeleid.'

Voor Jan Wieten duurt dat te lang. Hij verwacht deze maand nog twintig tot veertig mensen Kampen uit te moeten zetten. 'Dan hebben we de keuze: óf ze op straat zetten met alle gevolgen vandien, óf wachten tot dit kabinet eindelijk zijn verantwoordelijkheid neemt. De sleutel ligt bij de regering.' Geeft hij zelf dan geen valse hoop, door mensen in Kampen te houden die toch weg moeten? 'Dat is zo. Dat is iets dat ik absoluut niet wil. Elke uitgeprocedeerde die hier hulp krijgt, moet eerst documenten ondertekenen waarin hij verklaart terug te gaan zo snel als dat mogelijk is.'

Laatst was Wieten met een afgewezen Chinees meisje naar de Chinese ambassade, voor een inreisdocument. 'Daar zeiden ze: jij mag terug maar je kindje niet. Wat moet je doen, dan?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden