Een Hollandse Magalhaes

De Enkhuizer herbergierszoon en globetrotter Jan Huygen van Linschoten (1562-1611) heeft een niet uit te vlakken bijdrage geleverd aan de glorieuze expansie van Nederland in de zeventiende eeuw....

'Als het zijn doel was om zijn landgenoten op weg te helpen bij het verkennen van de wereld, heeft hij dat bereikt', schrijft Vibeke Roeper in haar bijdrage aan de bundel Souffrir pour parvenir - De wereld van Jan Huygen van Linschoten (Arcadia, Haarlem; * 34,50). 'Met name het Reys-gheschrift is voor de vroegste verkenners van onschatbare waarde geweest.'

Van Linschoten deed zijn kennis al op jeugdige leeftijd op. Op 16-jarige leeftijd trok hij het zeegat uit. Hij ging eerst naar Spanje en Portugal en vertrok vandaar naar de Portugese vestiging Goa in India. Later verbleef hij nog twee jaar op het eiland Terceira, dat deel uitmaakt van de Azoren. In 1592 keerde hij terug in Enkhuizen, waar hij zich aan het schrijven zette.

De gerenommeerde Amsterdamse uitgever Cornelis Claesz, die een tijdje in Enkhuizen had gewoond, meldde zich om zijn producten op de markt te brengen. Op diens advies maakte Jan Huygen van Linschoten op basis van Spaanse en Portugese journaals met hulp van de arts en geleerde Paludanus ook een boek over het Atlantisch handelsgebied (West-Afrika, West-Indië en de oostkust van Zuid-Amerika): Beschryvinghe van de gantsche Custe van Guinea.

In 1594 en 1595 deed hij nog mee aan een paar expedities om een noordelijke doorgang naar China te vinden, maar daarna vond de 'Hollandse Magalhaes' het welletjes. Hij kreeg een functie als thesaurier van het stadsbestuur en wijdde zich verder geheel aan schrijf- en vertaalwerk. Zo vertaalde hij uit het Spaans de Historie naturael ende morael van de Westersche Indien (1598).

De bundel, samengesteld onder redactie van Roelof van Gelder, Jan Parmentier en Vibeke Roeper, verscheen ter gelegenheid van het negentigjarig bestaan van de Linschoten-Vereeniging, die zich tot doel stelt historische Nederlandse reisverslagen in drukvorm uit te brengen. Inmiddels telt de 'Linschoten-bibliotheek' 97 werken . De titel van de bundel was het levensmotto van Jan Huygen van Linschoten.

Han van Gessel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden