'Een donker raadslid, dat kan toch niet'

Minderhedenbeleid, achterstandswijken, zwarte scholen, positieve discriminatie. Bijna altijd als het om de integratie van allochtonen in Nederland gaat, klinkt het problematisch....

OP HET BORD in zijn snackbar staat het patatje stoofvlees broederlijk naast de gevulde pistolet met buvaziçi-salade. Ramazan Yavas (55) ziet het als een 'smakelijke harmonie' tussen twee culturen. Het maakt duidelijk dat de integratie goed verloopt.

Yavas is in maart als eerste Turk voor D66 in de Amersfoortse gemeenteraad gekozen. Zijn kandidaatstelling was groot nieuws in de Turkse gemeenschap. Maar de vraag of Yavas vooral wil opkomen voor de Turkse Nederlander, vindt hij verkeerd. 'Ik ben geen Turks raadslid, maar een raadslid dat Turks is. De problemen in een stad als Amersfoort zijn veel groter dan alleen de positie van allochtonen. De stad groeit snel. Er komen de komende jaren veel nieuwe bewoners bij. Dat moet economisch worden opgevangen. Dat vraagt om aandacht.'

De laatste gemeenteraadsverkiezingen in maart van dit jaar hebben geleid tot een nieuw record. Honderdveertig allochtone raadsleden werden verkozen, een verdubbeling vergeleken met de raadsverkiezingen van 1994, zo blijkt uit schattingen van Forum, het instituut voor multiculturele ontwikkeling in Utrecht.

De meeste allochtone raadsleden komen voort uit PvdA-gelederen, op de voet gevolgd door GroenLinks en het CDA. Op ruime afstand volgen VVD en D66. Naast kandidaten van Turkse, Surinaamse, Marokkaanse en Molukse origine, zijn er ook Italiaanse, Griekse en Filipijnse raadsleden gekozen.

Voor Yavas betekende de uitslag een opsteker. Het gaat hem erom dat de gemeenteraad een afspiegeling is van de bevolking. Een gekleurde raad hoort bij een multiculturele samenleving. Het vergroot de legitimiteit van de politiek en stimuleert de integratie.

Yavas: 'Tijdens de verkiezingscampagne besefte ik dat vijfduizend Turken in Amersfoort allang op een raadslid hebben zitten wachten. Zij verwachten veel van mij. In Turkije is een politicus iemand die als een soort god wordt behandeld. Hij heeft macht, kan beslissingen forceren, zaken regelen. Doe je dat in Nederland, dan lig je er binnen de kortste keren uit. Het algemeen belang gaat voor en dat probeer ik mijn achterban ook duidelijk te maken.'

Maar hoe ver gaat de loyaliteit naar de eigen achterban? Het is een gevoelige vraag voor veel allochtone raadsleden. Niet omdat allochtone politici meer moeite zouden hebben met het bewandelen van de politiek correcte paden dan hun autochtone collega's. Maar alles wat een allochtoon doet, wordt onder een vergrootglas gelegd, zegt André Soelimin Roekiman (36), raadslid van PAL/GroenLinks in Leeuwarden. 'Neem Singh Varma. Die werd ervan beschuldigd als GroenLinks-kamerlid geld te hebben verduisterd van een hulporganisatie. Iedereen stortte zich op haar, terwijl onderzoek later uitwees dat de beschuldiging absoluut onjuist was.'

Roekiman, geboren in Paramaribo uit Javaanse ouders, is sinds 1994 het enige allochtone raadslid in heel Friesland. Hij voelt letterlijk de druk van de 'witte' meerderheid om zich heen. Het is een subtiele, voor niet-allochtonen onvoelbare vorm van dwang. 'ln Nederland zeggen we dat de politiek een afspiegeling van de samenleving moet zijn. Dat betekent niet alleen een afspiegeling in kleur, maar ook in stijl. Van mij als Surinamer wordt echter verwacht dat ik mijn Surinaamse stijl laat varen. Als politicus in Suriname kan je zaken sneller realiseren, je werkt met korte lijnen. Komt er een groep buurtbewoners naar je toe met het verzoek om een wijkgebouw, dan gebruik je je politieke daadkracht. Dat gebouw komt er. In Nederland wordt zo'n actie opgevat als cliëntelisme. Absoluut verwerpelijk! Maar daarmee verwerp je ons ook.'

Hoewel Nederland bekend staat om zijn ruimdenkende politiek, ervaart Roekiman wel degelijk een neerbuigende houding van blanke Nederlanders: 'Als GroenLinks-kamerlid Rabbae zegt ''dat is kontdraaierij'' en hij legt de klemtoon verkeerd, dan is het flauw dat een ander Kamerlid zegt ''wat zegt u, meneer?'', terwijl hij de intentie heel goed heeft begrepen.'

Kwalijker nog vindt Roekiman de manier waarop politieke partijen allochtone kandidaten behandelen. De PvdA-Leeuwarden zette bijvoorbeeld bij de jongste verkiezingen een allochtone kandidaat bewust op een niet-verkiesbare plek. In Smallingerland stond een 'niet-Nederlander' wel op een verkiesbare plaats, maar de partij zorgde ervoor dat een 'ouwe rot in het vak' voldoende voorkeurstemmen kreeg om hem te passeren.

'Pure volksverlakkerij', noemt Roekiman het. Een voorbeeld van 'blanke arrogantie', zegt Alex Soplantila (45), GroenLinks-raadslid in Vlissingen. 'Witte' Nederlanders meten zich het liefst een afzijdige houding aan als het gaat om minderhedenbeleid, heeft hij gemerkt. Het is een van de redenen waarom Soplantila, zelf van Molukse afkomst, zich nog steeds geen Nederlander voelt, hoewel in Vught geboren.

'Ik voel me wel volledig geïntegreerd, maar door mijn uiterlijk word ik bijna dagelijks geconfronteerd met het feit dat ik anders ben. Laatst ging ik naar een feestelijke opening van 'Small Sail' in het maritiem museum. Bij de trap word ik staande gehouden door de portier. 'Het is een besloten feest, meneer, alleen voor raadsleden.' Hij moet gedacht hebben: een donker raadslid, dat kan toch niet.'

Peter de Greef

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden