Het eeuwige levenKea Fogelberg (1950-2021)

Een arts moet helpen, vond ze. Ook als iemand wil sterven en zelfs als dat haar man is

Kea Fogelberg vervulde in veel opzichten een voortrekkersrol. Als huisarts hielp ze patiënten sterven, ook toen dat nog niet mocht, en richtte ze een fonds op voor zwervende ongedocumenteerden.

Kea Fogelberg Beeld Jiri Büller / de Volkskrant
Kea FogelbergBeeld Jiri Büller / de Volkskrant

In de Zoeterwoudse wijk ­Weipoort, waar ze woonde, was ze even geliefd als in Leiden, waar ze haar huisartsenpraktijk had. Voor haar uitvaart met een boerenkar in de idyllische omgeving van de Weipoort waren mensen in grote getalen uitgelopen.

Kea Fogelberg vervulde in alle opzichten een voortrekkersrol: als vrouwelijke arts, bij thuisbevallingen, als palliatieve terminale zorgverlener en als steun en toeverlaat voor talloze illegalen – zelf noemde zij ze ongedocumenteerden – in Nederland. ‘Als het moest, belde ze alle ziekenhuizen en apotheken af met het verzoek om wat restjes medicijnen voor zieke ongedocumenteerden’, zegt haar zus Teresa Fogelberg.

Drie jaar geleden gaf ze een groot interview in de Volkskrant over haar baanbrekende werk in de palliatieve zorg. In haar 33 jaar als huisarts had ze toen 21 patiënten helpen sterven, ook toen het nog niet mocht, met wat extra medicatie. Vier keer vulde ze op de overlijdensverklaring in dat de man of vrouw een natuurlijke dood was gestorven, terwijl het dat niet was. Een arts moet in de eerste plaats helpen, vond ze. In 2016 hielp ze ook haar eigen man Hans de Zeeuw, die toen al ­dertien jaar aan parkinson leed en bang was om wilsonbekwaam te worden bij zijn ­euthanasieverzoek.

‘Moordenaar’ van haar man

Hans, die daarvoor voor de ruimtevaartorganisatie Estec satellieten had ontworpen, wilde niet meer. Met zelf ontworpen gereedschappen, die ook met trillende handen precisiewerk deden, had hij nog een eigen uurwerk gebouwd dat tot de miljoenste seconde nauwkeurig was. Maar toen het klaar was, had hij alleen nog een doodswens. ‘Ik heb mij zijn moordenaar gevoeld’, omschreef Kea in de Volkskrant haar gevoelens toen de huisarts in bijzijn van haar en Hans’ vijf kinderen die wens vervulde. Hans was 75 jaar geworden. Kea werd zelf 70 jaar. Ze overleed op 14 april aan de gevolgen van kanker.

Ze werd geboren in Zweden als dochter van een Zweedse vader en een Finse moeder. In 1950 emigreerde het gezin naar ­Nederland, waar haar vader een baan kon krijgen als piloot en later gezagvoerder bij KLM. In Nederland kreeg Kea nog een zus en broer. ‘Er was altijd het idee om naar Zweden terug te keren. Haar moeder had moeite Nederlands te leren. Toen Kea als peuter van anderhalf een keer van een buurvrouw te horen kreeg dat ze niet moest morsen, zei haar moeder: ‘Wat is morsen?’ Kea legde het haar moeder toen in het Zweeds uit’, vertelt Teresa.

Fonds voor ongedocumenteerden

Na de middelbare school ging ze ­geneeskunde studeren in Leiden. Daar ­begon ze in 1979 haar eigen praktijk. ‘Ze moest tegen de stroom in roeien’, zegt haar vriendin Engelien Geerdink. ‘Want vrouwelijke huisartsen waren er nog ­amper.’ Ze werd actief lid van de Vereniging Nederlandse Vrouwelijke Artsen (VNVA). Met de toestroom van asielzoekers uit Joegoslavië en voormalige Sovjet-republieken stond ze aan de basis van Gezondheidszorg Illegalen Leiden (GIL). Geerdink: ‘Toen de bed-bad-broodregeling verviel, richtte ze een fonds op om ongedocumenteerden die daardoor over straat zwierven, te helpen.’

In 2002 overleed haar vader na een lange lijdensweg. ‘Hij woonde in België en Kea zag dat daar de palliatieve zorg ­beter was geregeld dan in Nederland’, zegt Teresa. Dat inspireerde haar zich op de palliatieve zorg te werpen. Kea liet zich nooit door bureaucratische horden ­tegenhouden. In 2005 zei ze over het nieuwe zorgstelsel: ‘Ik huil bijna over wat er nu gebeurt. Politici zijn autisten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden