Het Eeuwige leven Menno Boerema 1958-2019

Editor die niet voor de gemakkelijke film ging

Hij dacht te weinig talent te hebben voor het regisseurschap, dus werd Menno Boerema editor. Het leverde hem twee keer een Gouden Kalf op.

Menno Boerema Beeld Petra Noordkamp

De editor is in de filmwereld de naaste vertrouweling van de regisseur. Menno Boerema bleef echter voor het grote publiek onbekend, hoewel zijn naam stond op de aftiteling van tachtig films en hij twee keer een Gouden Kalf kreeg.

Boerema, een van Nederlands beste filmeditors, kreeg begin dit jaar een hartstilstand. Hij kon tijdig worden gereanimeerd en leek weer helemaal hersteld te zijn. ‘Hij was onlangs nog met een aantal collega’s naar zijn huis in Umbrië geweest’, vertelt zijn partner Petra Noordkamp. ‘Daarna ging hij samen met mij naar Porto. Hij ging eerder terug naar Nederland om de verjaardag van zijn zus te vieren. En die nacht daarop kreeg hij opnieuw een hartstilstand.’

Filmmaakster Marjoleine Boonstra werkte in de laatste anderhalf jaar nauw met hem samen: ‘Na de overlijdensadvertenties in de Volkskrant gelezen te hebben, ging ik verdrietig naar de prullenbak, verward, zijn handschrift zoekend op zijn laatste kladblaadjes. Ik riep mezelf tot de orde. Maar zijn handschrift ligt niet in de prullenbak, zijn handschrift zal bewaard blijven in de hoofden van mensen die met hem gewerkt hebben en met al die films die hij door de jaren gesneden heeft’, vertelde ze tijdens de uitvaart.

Boerema werd geboren in Velsen. Op zijn zesde jaar verhuisde het gezin naar Rome, waar zijn vader als visserij-bioloog ging werken voor de FAO. Vijf jaar later werden hij en zijn zus naar het internaat Louisa State in Baarn gezonden voor een middelbareschoolopleiding. Hij vond het een zeer eenzame periode. Later zou hij naar de Filmacademie gaan.

‘Hij dacht niet voldoende talent-en te hebben voor het regisseurschap’, zegt Noordkamp. ‘Daarom specialiseerde hij zich in editing – uit al het gedraaide materiaal de optimale vertelling construeren. Al in zijn tweede studiejaar werd hij gevraagd een eindexamenproductie te monteren. Het kwam bijna niet voor dat een student uit een jongere leergang dat op zich nam.’

Nadat hij in 1982 was afgestudeerd aan de Filmacademie, ging hij aan het Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome in de leer bij Roberto Perpignani, die de montage voor films van Bertolucci en de gebroeders Taviani deed. ‘Niemand liep in het werk van Perpignani zomaar een deur binnen. Geen schnitt was betekenisloos. Ik heb geleerd dat je bij elke overgang iets moet vertellen wat verder gaat dan de gebeurtenis zelf’, vertelde hij in 1998 in het vaktijdschrift Skrien.

Terug in Nederland werkte hij met regisseur en editor Danniel Danniel aan de film Ei, die werd geselecteerd voor Cannes. Niet lang daarna deed hij de montage voor Mijke de Jongs In krakende welstand en werd hij benaderd door Hugo Claus voor Het Sacrament. In 1998 ontving hij een Gouden Kalf voor zijn oeuvre van de vijf jaar daarvoor, in 2006 voor zijn montage van de documentaire Jungle Rudy van Rob Smits. Hij werkte veel met regisseurs als Peter Delpeut, Johan van der Keuken, Fow Pyng Hu en Lodewijk Crijns.

Sinds 2006 gaf hij les op de Filmacademie en hij was tien jaar mentor bij de IDFAcademy Summer School. Na de eeuwwisseling ging hij de landsgrenzen over en ondersteunde beginnende filmmakers en editors in Afrika, Zuid-Amerika en Azië bij hun werkzaamheden.

Boerema in Skrien: ‘Wat ik met Perpignani gemeen heb, is het persoonlijke monteren. Perpignani legt zijn hele leven in het monteren. Hij is nooit gegaan voor de gemakkelijkste oplossing of voor de gemakkelijke film. Ook als het minder ging. Datzelfde geldt voor mij. Monteren is te zwaar, te intensief en te belangrijk om aan onzin te werken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden