Duitse joden krijgen optimistische voorman

Impresario Paul Spiegel (62) volgt de vorig jaar zomer overleden Ignatz Bubis op als voorzitter van de Centrale Raad van Joden in Duitsland....

GEZETEN onder de beeltenis van zijn bejubelde voorganger Ignatz Bubis, sprak een bewogen Paul Spiegel zondag zijn eerste woorden als voorman van de joodse gemeenschap in Duitsland. Hij wil in de geest handelen van Bubis, die het als zijn voornaamste taak zag de herinneringen aan de jodenvervolging levend te houden en een verzoening tussen joden en Duitsers tot stand te brengen.

Vlak voor zijn plotselinge dood vorig jaar augustus liet Bubis zich nog somber uit over de houding van menige Duitser tegenover het verleden. Spiegel lijkt optimistischer van aard. De tijd is rijp voor 'normalisering' van de verhoudingen tussen joden en Duitsers, vindt hij. Het gegeven dat tegenwoordig meer joden in Duitsland willen wonen, ziet hij als een graadmeter voor zich wijzigende verhoudingen.

Met Spiegel heeft de joodse gemeenschap geen tweede Bubis. Zijn voorganger gold als het 'ethische geweten' van Duitsland en spreekbuis van niet alleen de joden, maar alle minderheden in het land. Spiegel had aan de vooravond van de stemming in de Centrale Raad over een nieuwe voorzitter al te kennen gegeven zich niet met dezelfde overgave als Bubis van zijn taak te zullen kwijten. Hij wil zijn werk als impresario, met een paar duizend artiesten uit binnen- en buitenland onder zijn hoede, kunnen voortzetten.

De negentigduizend leden tellende joodse gemeenschap in Duitsland heeft met Paul Spiegel een liberale en seculiere voorman. De meerderheid van de Centrale Raad gaf aan hem de voorkeur boven de meer traditionele Charlotte Knobloch, leider van de joodse gemeenschap in München.

Een van zijn voornaamste taken zal zijn de integratie van zestigduizend joodse immigranten die de afgelopen jaren uit Oost-Europa naar Duitsland zijn gekomen. De meesten zijn arm en hebben weinig kennis van de joodse religie en tradities. Met hun komst is de joodse gemeenschap in Duitsland sinds de vereniging verdrievoudigd; die is daarmee de snelst groeiende ter wereld.

Paul Spiegel begon zijn loopbaan als journalist bij de grootste joodse krant van Duitsland, de Allgemeine Jüdische Wochenzeitung. Hij zegde de journalistiek vaarwel voor het woordvoerderschap van een bankconcern. In 1986 begon de met de SPD sympathiserende Spiegel een eigen bedrijf als impresario.

Hij is al ruim dertig jaar actief in de joodse gemeenschap. Sinds 1984 is hij voorzitter van de joodse gemeenschap in Düsseldorf. In 1993 werd hij vice-voorzitter van de Centrale Raad van Joden.

Spiegel zal vermoedelijk de laatste voorzitter van de raad zijn die de jodenvervolging heeft overleefd. De in Warendorf in Noordrijn-Westfalen geboren Paul Spiegel vluchtte in 1939 met zijn moeder naar België, nadat zijn vader en zusje door de Gestapo waren opgepakt. Zijn moeder wist een onderduikadres te vinden voor haar toen driejarige zoon bij een katholiek boerengezin op het Belgische platteland. Tot het einde van de oorlog kon Paul Spiegel daar blijven.

Ook zijn moeder ontkwam aan de jodenvervolging. Zij had de oorlogsjaren doorgebracht op een onderduikadres in Brussel. Zijn vader overleefde een verblijf van vijf jaar in de concentratiekampen Buchenwald, Auschwitz en Dachau. Zijn zusje werd door de nazi's omgebracht.

Bij de hereniging in 1945 met zijn ouders bleek het gezin een van de weinige joodse gezinnen die terugkeerden naar Duitsland om zich daar weer te vestigen. Een belangrijke rol in die beslissing, zo vertelde Spiegel onlangs in een interview, speelden hun Duitse buren in Warendorf. Zij bleken hun leven geriskeerd te hebben met het verbergen van heilige teksten uit de plaatselijke synagoge - voor vader Spiegel aanleiding Duitsland nog als zijn 'thuis' te kunnen beschouwen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden