Dorine Hermans: 'In een relatie met een vrouw heb je niets met die man-vrouwverdeling te maken'

Wat betekent het nu om vrouw te zijn? Historica Dorine Hermans (58): 'Ik had een vriendje bovendeks en een vriendinnetje onderdeks.'

Dorine Hermans: 'Ik kan niet tegen grenzen en toch heb ik ze hard nodig.' Beeld Imke Panhuijzen / de Volkskrant
Dorine Hermans: 'Ik kan niet tegen grenzen en toch heb ik ze hard nodig.'Beeld Imke Panhuijzen / de Volkskrant

Dorine Hermans is een kenner van het Koninklijk Huis. Ze maakte naam met haar biografie over Pieter van Vollenhoven en doorgrondde het idioom van onze koning met Ik mag ook nooit iets: Willem-Alexander in zijn eigen woorden. Haar boeken worden ook gretig gelezen aan het hof. Zo kreeg ze Beatrix bijzonder boos met het boek Voor de troon wordt niemand ongestraft geboren vanwege de spraakmakende getuigenverslagen over Willem I, II en III. Andermans leven uitpluizen, dat ligt de historica en publicist nog het best. Haar eigen leven verloopt niet altijd even ordelijk, zegt ze als ze in een stofwolk een Haarlemse uitspanning binnenvalt. Maar dat warrige aura heeft haar in haar journalistieke loopbaan geen windeieren gelegd.

'Toen ik ooit voor een interview veel te laat bij Pieter van Vollenhoven naar binnen struikelde omdat ik eerst heel lang in de toeristenrij had gestaan van Paleis Het Loo in plaats van me te melden bij Huis het Loo, dacht hij waarschijnlijk: zo'n onbeholpen schaap kan ik best iets vertellen, die heeft geen kwaad in de zin.' De chaos in het dagelijks bestaan houdt haar ook verre van de sociale media: 'Mijn mailbox bijhouden kost me al moeite en ik ben bang dat ik er verslaafd aan raak.'

Als vrouw

Journalist en schrijver Ad Fransen interviewt voor de Volkskrant bekende vrouwen over wat het betekent vrouw te zijn anno nu.

Bent u verslavingsgevoelig?

'Ja, ik doe alles extreem. Ik heb een ingewikkeld karakter: eigenlijk kan ik niet tegen grenzen en toch heb ik ze heel hard nodig. Ik ben totaal de tegenpool van mijn partner. Zij trekt gelukkig ook voor mij de grenzen.'

U doelt op advocaat Bénédicte Ficq met wie u samen bent?

'Ja, maar ze is erg op haar privacy gesteld, over haar wil ik niet te veel vertellen.'

Hoe lang zijn jullie al bij elkaar?

'Bijna dertig jaar. Soms vind ik het nog steeds vreemd dat ze zo'n warrig type als ik heeft gekozen.'

Is er nog een rolverdeling?

'Bénédicte zegt weleens: 'Ik ben hier zowel de man als de vrouw, en jij bent het kind.' (lacht) Het is wel prettig: als je met een vrouw bent, heb je in een relatie niets met die man-vrouwverdeling te maken. En ik heb altijd als zelfstandige gewerkt, dus hoefde ik ook nooit op te boksen tegen een mannelijke baas. Hoewel, in het begin van mijn journalistieke carrière werkte ik voor Elsevier, een echt mannenbolwerk.'

Moest u daar op de redactie uw positie als vrouw bevechten?

'Haha, nee, ik ben niet zo'n bevechter, ik laat de dingen vaak over me heen komen.'

Wat heeft u van uw moeder geleerd?

'Ze is een jaar geleden gestorven en bij haar begrafenis heb ik het nog eens benadrukt: mijn moeder had een enorm talent voor liefde. Ze keek altijd naar iemands leuke kanten. Doe ik ook. En wat ik verder van haar heb geleerd is: niets doorvertellen wat mensen jou toevertrouwen, ze moeten zich veilig bij je voelen, hun rottigheid aan je kwijt kunnen.'

Kon u vroeger al uw rottigheid bij uw moeder kwijt?

'Nou, ik had een vrij probleemloze jeugd, op één ding na en dat was meteen het allermoeilijkste, daar durfde ik aanvankelijk ook niet mee bij haar aan te komen: ik wist al vroeg dat er iets vreemds was tussen mij en meisjes.'

Herinnert u zich een eerste moment dat u dat voelde?

'Ik kom uit een katholiek milieu en op je 7de doe je dan de Eerste Heilige Communie, in mooie kleertjes. Ik denk dat ik toen voor het eerst verliefd was op een meisje. Op Fieke, die had van die sexy witte communiesokjes aan.'

Wat deed u ermee?

'Ik dacht aanvankelijk dat het normaal was. Pas op de middelbare school begon het te knellen. Ik dacht maar één ding: als niemand dit maar ooit te weten komt. Op mijn 16de ben ik er toch mee naar mijn moeder gegaan. 'Mama, het lijkt wel of ik verliefd ben op een meisje', zei ik. Ze antwoordde: 'Dat staat op bladzijde zus en zo van het opvoedboek van dokter Spock, en het gaat gewoon weer over.'

En hoe reageerde u toen?

'Ik was zo blij, ik dacht: heerlijk, het gaat gewoon over. Dat heb ik heel lang gedacht: het gaat wel weg.'

Verlangde u als jonge vrouw naar het moederschap?

'Ja, ik wou heel graag net zo'n knuffelig kacheltje als mijn moeder zijn; de liefde, de warmte, een gezin zoals zij dat runde, daar verheugde ik me enorm op. Maar bij zulke fantasieën hoorde ook angst, ik dacht: dat zal er vanwege die afwijking van mij nooit van komen.'

Kon u met uw innerlijke strijd bij uw vader terecht?

'Mijn vader was rechter, hield er een onafhankelijk oordeel op na en vond dat je niet mocht spotten met iemands afwijkende seksuele voorkeur. Hij zei altijd dat mensen daar niets aan konden doen, omdat ze ermee waren geboren. Maar hij vond niet per se dat je daar dan in de praktijk naar moest leven. Integendeel. Hij was bang om mijn toekomst en zei: 'Als dit openbaar wordt, willen mannen niet meer met je trouwen.' In mijn studententijd riep ik een keer tegen hem: 'Papa, ik hou van vrouwen en het gaat niet over.' Maar hij reageerde niet en ging gewoon door met het lezen van de krant. Uit onmacht vermoed ik, want hij was een enorme lieverd.'

CV Dorine Hermans

1959 Geboren in Maastricht
1985 Doctoraal Geschiedenis, Universiteit van Leiden
Sinds 1986 publicist voor Elsevier, de Volkskrant en NRC
1994 boekdebuut: René Klijn, portret van een aan Aids overleden zanger
2002 Biografie: Pieter van Vollenhoven, burger aan het hof
2005 De Schoonfamilie, met Daniela Hooghiemstra
2007 Vertel dit toch aan niemand, met Daniela Hooghiemstra
2006 Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren, met Daniela Hooghiemstra
2011 Ik mag ook nooit iets, met Daniela Hooghiemstra
2013 Wie ben ik dat ik dit doen mag
2017 Geef dat kind een slok jenever, met Els Rozenbroek

Hoe was uw relatie met uw vader?

'Intiem contact was moeilijk. Ik heb nog twee broers en een zus, we hadden een gezellig gezin vanwege mijn moeder, maar mijn vader was tamelijk onbereikbaar voor de kinderen. Hij zat vaak op zijn studeerkamer. En hij was een beschadigd mens, hij had vastgezeten in een Jappenkamp. Hij bewoog zich op een eiland door het huis. In mijn puberteit kwamen Freudiaanse psychiaters met berichten dat je ook homo kon worden vanwege een verwrongen relatie met je vader. Toen dacht ik dat het zijn schuld was dat ik op vrouwen viel. Die arme man, hij kon er natuurlijk ook niets aan doen.'

Heeft u vriendjes gehad?

'Ja, maar ik merkte al gauw dat ik van jongens niet helemaal zo hoteldebotel werd als mijn vriendinnen. Wel vond ik het spel van elkaar krijgen spannend. Omdat ik iets ongrijpbaars had, had ik succes bij de jongens. Ze belden vaak aan, het was een dolle boel bij ons thuis op de stoep. Mijn jongere broertje heeft eens tegen mijn moeder geklaagd, dat hij er genoeg van had de deur open te doen voor die jongens.'

Waren er geen rolmodellen, vrouwen aan wie u zich als lesbienne kon optrekken?

'Brr, de woorden 'lesbienne' en 'lesbisch' vond ik altijd zo vreselijk! Daarbij stelde ik me vrouwen voor die eruit wilden zien als mannen. Ik kende maar één vrouw die ook had wat ik had en dat was Annemarie Grewel, maar dat was ook zo'n mannentype. Als ik haar zag, dacht ik: misschien is ze hartstikke leuk, maar met haar wil ik niet door het leven.

'Gelukkig kwam op mijn 20ste de film Een vrouw als Eva uit, waarin twee vrouwen die ik aantrekkelijk vond verliefd worden op elkaar. Eén ervan werd gespeeld door die prachtige Maria Schneider, die in het echt ook nog eens gay bleek te zijn. Eerst durfde ik de bioscoop niet binnen, bang dat iemand zou denken: O kijk, Dorine is vast ook zo. Maar toen ik de film had gezien, was ik opgelucht: er bestaan ook knappe vrouwen die hebben wat ik heb.'

Maria Schneider in 'Een vrouw als Eva'. Beeld anp
Maria Schneider in 'Een vrouw als Eva'.Beeld anp

Betekende dat de verlossing?

'Nee, het ging geleidelijk. Tijdens mijn studententijd in Leiden had ik zelfs een vriendje bovendeks en onderdeks een vriendinnetje. Bij een andere jaarclub leerde ik wel mooie vrouwen kennen die ook zo waren als ik. Toen heb ik voor het eerst seks gehad met een vrouw, mijn eerste liefde. Maar ik vond het nog steeds eng om het openlijk te benoemen. Ik dacht: misschien dat de mensen om mij heen vanzelf wel zien wat er aan de hand is.'

Wanneer kon u uiteindelijk zonder schroom aan uw seksuele voorkeur toegeven?

'Toen ik verliefd werd op Bénédicte. Sinds ik met haar samen ben en van haar hou, is alle schaamte weg. Ik maak me nog maar over één ding zorgen: dat ze eerder doodgaat dan ik.'

U schreef onlangs mee aan het no-nonsense-opvoedboek Geef dat kind een slok jenever. Het boek is kritisch over slappe ouders; kinderen moeten eigenlijk niet zo zeuren. U hebt met uw vrouw een dochter en een zoon, was u streng?

'Totaal niet, mijn eigen kinderen zijn stomverbaasd over dit boek. Ze zijn nu het huis uit, maar zwommen vroeger in de ijsjes en klapperpistooltjes, ik was ongelooflijk toegeeflijk. Maar ouders van nu zijn zo angstig, er mag helemaal niets fout gaan, daar gaat dit boek ook tegenin.'

Had u nog angsten met betrekking tot het ouderschap?

'Ik vond het doodeng: homoseksuele ouders, wat doen we die kinderen aan? Ik heb er eindeloos deskundige literatuur op nageslagen, maar overal las ik dat kinderen zich even gelukkig kunnen ontwikkelen als in een conventioneel gezin.'

En de omgeving, vond die uw soort ouderschap altijd normaal?

'Ja, behalve op vakanties in landen waar homoseksualiteit niet zo geaccepteerd is. Dan deden we alsof Bénédicte de moeder was en ik de tante. Dan kreeg ik soms op een camping mannen achter me aan, die dachten: ha, een gezellige alleenstaande vrouw. Moest ik demonstratief voor de tent gaan zitten bellen met mijn zogenaamde echtgenoot thuis en heel hard zeggen: 'Schatje, ik mis je zo.''

Hoe is uw omgang met mannen?

'Bij vrouwen gaat het vaak over relaties en kinderen. Ook interessant, maar mannen kunnen zo diepgravend praten over hun vak of over één bepaald onderwerp, dan hang ik aan hun lippen.'

Hoe treedt u de ouderdom tegemoet?

'Het blijft lastig, maar er komt een moment dat je aan je uiterlijk nog maar weinig kunt doen. Dat geeft ook rust, je weet in ieder geval dat je daarop niet meer wordt beoordeeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden