Dood van Tjoelker heeft Leeuwarden veranderd

De familie Tjoelker wilde een zwerfkei en dus is het een zwerfkei geworden. Vanmiddag wordt het monument voor Meindert tijdens een sobere plechtigheid onthuld....

Van onze verslaggever

Michiel Kruijt

LEEUWARDEN

Het was juist niet onverschilligheid die Meindert Tjoelker het leven kostte. In de nacht van 12 op 13 september 1997 sprak de aanstaande bruidegom, die de week daarop zou trouwen, vier mannen aan die een fiets in de gracht gooiden. Die waren niet gediend van de wijze waarop Tjoelker dat deed. Er vielen klappen, en Meindert bleef op straat achter. Korte tijd later overleed hij aan zijn verwondingen.

Zijn dood zou in kranten een kort bericht hebben opgeleverd, ware het niet dat politiechef K. Bangma de inwoners van Leeuwarden opriep tot een protestherdenking. Tot diens verrassing beperkte de ergernis over het zinloze geweld zich niet tot zijn stad: in heel Nederland was het op vrijdagavond 19 september even stil. 'Een dodenherdenking zonder oorlog', schreef een columnist.

Het lag in de bedoeling om precies een jaar na die spontane stilte de gedenksteen te onthullen, maar op die dag is een familielid van Meindert jarig. En dus werd de plechtigheid een week eerder gepland. Leeuwarden is burgemeesterloos, daarom zal loco P. den Oudsten vanmiddag enkele troostende woorden richten tot de aanwezigen. Vader Tjoelker zal ook wat zeggen, als hij daartoe in staat is tenminste. 'Emotionele buien en enorme boosheid wisselen elkaar voortdurend in hem af', zegt iemand die hem deze week sprak.

Die kwaadheid geldt vooral het feit dat de vier belagers van Meindert vrij rondlopen. De twee hoofddaders zijn veroordeeld tot een 'netto'-straf van acht maanden, maar hoeven die nog niet uit te zitten omdat er hoger beroep is ingesteld. Een derde dader kreeg een werkstraf.

Op 28 september mag het gerechtshof in Leeuwarden zich wagen aan de reconstructie van die chaotische minuten vorig jaar. Nog steeds is niet opgehelderd wie de fatale klap heeft gegeven. Eind deze maand wordt ook bekend of de vierde verdachte alsnog voor de rechter moet komen.

Nicolien van de Bijl-Tjoelker, de zus van Meindert, heeft aangekondigd dat ze 'uit protest tegen het rechtssysteem' niet bij de onthulling aanwezig zal zijn. 'Moet je daar gaan staan, als die jongens om een hoekje staan te kijken', zei ze woensdag tegen de Leeuwarder Courant. Ze is, net als de rest van de familie, verbolgen over de handelwijze van het Openbaar Ministerie, dat slechts openlijke geweldpleging ten laste had gelegd.

Het mag op deze dag niet worden gezegd, maar ook de levens van Peter de W., Marco ten C., Pieter W. en Dennis S. zijn verwoest. Geen van allen had een strafblad, wel hadden ze die avond veel te veel gedronken. Allemaal betuigden ze hun spijt.

Peter en Marco - ze worden omschreven als brave huisvaders die vrijwilliger waren in een buurthuis - zaten vier maanden in voorarrest. Daarna hebben ze enige weken ondergedoken gezeten vanwege bedreigingen. Beiden verloren hun baan. Pieter, die een bedrijfje heeft, zag zijn relatie naar de knoppen gaan. Dennis, veel jonger dan de rest, werd niet vervolgd. Na een klacht van de vriendin van Meindert wordt zijn rol bij het gevecht opnieuw onderzocht.

De dood van Tjoelker heeft evenwel ook positieve gevolgen gehad. Gemeente, politie, bewonersorganisaties en andere instanties hebben de handen ineen geslagen. In het afgelopen jaar is men begonnen met de uitvoering van een actieplan, dat het straatgeweld in Leeuwarden moet beteugelen. Het actieplan Nee! tegen geweld vermeldt niet minder dan 42 'activiteiten', variërend van meer politie op straat tot een verplichte opleiding voor portiers en een leerzame theatervoorstelling voor de jeugd.

Een rondgang langs de populairste uitgaansgelegenheden leert dat er ook daadwerkelijk wat is veranderd. 'Er zijn veel meer politiemensen te zien tijdens stapavonden, en ze zijn veel attenter geworden', zegt de portier van café De Wereld. 'We kunnen nu een 06-nummer draaien en dan is de politie er binnen twee minuten', weet de barman van Beachclub De Buurvrouw. 'We hebben nu elke maand overleg met de wijkagent', zegt de bedrijfsleidster van discotheek Fire Palace.

De statistieken wijzen het nog niet uit, maar de binnenstad is door de politie terugveroverd, zegt een politiewoordvoerder. 'Waar al jaren in rapporten voor werd gepleit, is nu gebeurd. De dood van Meindert heeft als een katalysator gewerkt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.