DOEN! TOEVOEGEN. PRIKKELEN. VERRASSEN.

JONGEREN VINDEN KUNST MAAR SAAI. IN DEVENTER WORDT GEPOOGD DE KLOOF TE DICHTEN. 'PAALDANSEN! JAAAH!'..

Het moet natuurlijk wel een beetje realistisch blijven. Geen 50 Centsinvullen, aub. Niet Britney Spears opschrijven.

Vmbo-leerlingen van het Etty Hillesum Lyceum in Deventer, vestiging Laanvan Borgele, kauwen bedachtzaam op hun pen, staren naar het formulier optafel of zoeken hulp bij elkaar. De vraag die voorligt, is hoe hunfavoriete uitgaansavond eruit zou zien.

'Pfff. Moeilijk.' 'Wat dacht je van, eh... Of eh, wat heb jij?'

Onder toezicht van docent culturele en kunstzinnige vorming Ron Oomlaveert Erik Delobel tussen de lessenaars. Hij moedigt de scholieren aan.'Ali B. of Lange Frans en Baas B. kun je best noemen. Maar je moet er weliets bij bedenken. Het mag niet alléén een concert zijn.'

Dit is Do It! in uitvoering. Oom (40), naast docent ookcultuurcoördinator op school, en Delobel (26), cultuureducatiecoördinatorbij het poppodium Burgerweeshuis, lopen in Deventer tientallen klassen invmbo, havo en vwo af. Ze vragen leerlingen ideeën over culturelevoorstellingen of activiteiten te spuien. Wie de creatiefste voorstellendoet, wordt vervolgens betrokken bij de uitvoering.

Voorwaarde: de avond moet interdisciplinair zijn - 'daar moet jenatuurlijk niet meer aankomen, met zo'n term', weet Delobel. 'Iets erbij,dat is al genoeg.' Zo is popgroep Di-rect is al eens langs geweest, maardan is er wel een modeshow aan vooraf gegaan en konden bezoekers zich latenfotograferen. Lokale rappers stonden op het podium, geflankeerd door eenvioliste van de plaatselijke muziekschool - hiphop meets classic. Oom:'Concerten zijn er genoeg. Wij willen iets toevoegen. Prikkelen.Verrassen.'

Do It! is een van de vele initiatieven die een brug moeten slaan tussenjeugd en kunst. Een enquête van de stichting Cultureel Jongeren Paspoort(CJP), de organisatie die onder meer de gelijknamige kortingspas uitgeeft,leverde eerder deze maand een op het eerste gezicht paradoxaal beeld op.Scholieren vinden kunst maar saai. Ze denken bij het begrip vooral aanmuffe musea, klassieke muziek en statige schouwburgen. Tegelijkertijd staanze er middenin: ze gaan massaal naar films, popconcerten, cabaret enmusicals. Het CJP denkt dat de kloof met hulp van CKV nog wel te dichtenvalt. Je kunt jongeren best vanuit rap met opera laten kennismaken, of eenandere zijweg inslaan, langs slampoetry naar heuse literatuur. Maar beginwel vanuit de beleving van de jongeren, luidde het advies.

'Paaldansen!'

Ineens gonst een suggestie door de klas. 'Jaaah! Paaldansen! Cool.''Ach nee joh, dat mag toch niet.' 'Bodypainting, dat kan toch wel?' Delobelverzamelt de formulieren. Op kantoor, zegt hij, heeft hij zo'n zeshonderdideeën voor de ideale uitgaansavond.

De ambitie op school is, zegt Oom, de leerlingen in contact te brengenmet de culturele instellingen in Deventer: het Burgerweeshuis, Filmhuis DeKeizer, Theater Bouwkunde, schouwburg De Leeuwenburg, hetcultureel-historisch museum De Waag en het centrum voor beeldende kunstKunstenlab. Volgens de docent is de drempel te hoog. 'Kinderen vinden hetvaak eng. Het begint al bij hele basale dingen. Waar moet ik betalen? Waarkan ik mijn jas kwijt? Welke jongeren komen er? Zeker vmbo-leerlingenkijken er onwennig tegenaan. Die gaan van huis uit minder naarvoorstellingen en kunnen wel een duwtje in de rug gebruiken.'

Do It! loopt vijf jaar, met subsidie van de gemeente, OCW en deVereniging Nederlandse Poppodia. Het project is ontstaan als reactie op eenonderzoek van de gemeente. Daaruit bleek dat de jongeren het uitgaanslevenweinig waardeerden. Kernachtig citaat: 'Er valt geen reet te beleven.'

Ze zijn nu een serie evenementen verder. Op The Big Audition jureerdepopgroep Intwine op school bandjes; de winnaar vormde 's avonds in hetBurgerweeshuis het voorprogramma. Op de Grote Allochtonen Show tradenstandup comedians op, die commentaar leverden op de positie van minderhedenin Nederland; ze werden afgewisseld door hiphoppers en een buikdanseres.Onder de titel State Your Name bezochten onlangs breakdansers Deventer enkwam een 'old skool' graffitiartiest, Chain 3, over uit de Bronx. Inmiddelsis de Do It!-formule geadopteerd door podia in Breda, Hengelo, Nijmegen,Steenwijk en Zwolle.

Hiphop, pop, breakdance; gaan de coördinatoren niet te veel door deknieën? Oom ontkent. 'Vanuit graffiti kan ik naar Keith Haring, naar popart. Zo werkt het. Je kunt het best over literatuur hebben, maar dan moetje niet de eerste les een gedicht op tafel leggen.

'Leerlingen moeten hier voor het vak CKV een bepaald aantal puntenhalen. Wie naar een Hollywoodfilm gaat, krijgt er één, wie een klassiekconcert bezoekt drie. Je moet ze niet dwingen, daar geloof ik niet in.Sturen, stimuleren. Dat wel. Ik ben laatst met vier jongens van de vmbonaar een voorstelling van Conny Janssen Danst geweest. Ze staken zelf hunvinger op. Ik was verbaasd. Zij? Oei. Maar ze hebben daarover primawerkstukken gemaakt. Vertelden hoe vreemd ze het vonden - maar dat ze, metenige hulp, ook wel iets van het verhaal hadden begrepen.'

Delobel: 'Kunst komt zo dichterbij. We hebben scholieren in hetKunstenlab naar werk van schilders uit Deventer laten kijken. Ze kregen eendiscman mee met twaalf muziekstukken, van klassiek naar minimal music enpop. Ze moesten kiezen welke muziek het meest bij een bepaald schilderijpaste. Zo gaan ze nadenken, praten over kunst.'

Delobel en Oom twijfelen niet aan de resultaten. Afgelopen zaterdagnog, zagen ze meisjes van het vmbo in het Burgerweeshuis bij de FiestaCubana, heren op zekere leeftijd in de traditie van de Buena Vista SocialClub. Zonder Do It! had je ze daar niet gezien, die stelling durft Delobelwel aan.

Het mes snijdt aan meer kanten. De vragenformulieren bieden zicht opwat leeft onder de jeugd. Delobel: 'We kwamen vorig jaar veel de namentegen van Lange Frans & Baas B. Zelf hadden we dat toen nog niet zo inde gaten. Laten we ze dan maar eens boeken, dachten we. Toen ze hieruiteindelijk kwamen, stonden ze boven aan de hitlijst met Zinloos. Rijendik voor de deur, natuurlijk.' Oom: 'Do It! heeft ook effect op de klas.Stille waters kunnen met een goed voorstel op de proppen komen. Daardoorkrijgen ze ineens status.'

In een lokaal van Het Vlier, een havo/vwo-vestiging van het HillesumLyceum buigen vijf meisjes zich over posters en flyers. 'Hé, de naam vande band is verkeerd gespeld! Het is Robotobibok, en geen Robotobitok.' Nouja, zegt Delobel, niets meer aan te doen. Op de achterkant staat het welgoed. Dat komt ervan, weinig toegankelijke electro-jazz uit Polen en ooknog eens een ingewikkelde naam.

Deze scholieren zijn de keuze voorbij. Zij vulden een combinatie in vanfilm en muziek. Een van hen had ooit Zita Swoon op het Lowlandsfestival metbeeld zien optreden. De programmeur van het Burgerweeshuis kwam ter ore datRobotobibok een gelijksoortige act heeft, en binnenkort in Nederland is.De Polen spelen op vrijdag 11 november live in Deventer de soundtrack vanThe Flesh and The Evil, een stomme film uit de jaren vijftig die dantegelijkertijd wordt gedraaid; is Hollywood ver genoeg zo? De avond wordtbesloten met silent disco, dansen met draadloze koptelefoons op muziek vandj's die uiteenlopende genres draaien.

De meisjes zijn actief betrokken bij de uitvoering van het project: delay-out van de posters, de kaartverkoop, de promotie. Delobel: 'En julliedoen de aankleding van de zaal, toch? Wat denk je van wat zitzakken?'

Nieuwe verwarring over het drukwerk. 'Er staat niet op de voorkant vande flyers dat het in het Burgerweeshuis is. Of weet iedereen dat gewoonwel?'

Terug op kantoor in de binnenstad loopt Delobel de oogst van de ochtenddoor. 'Vmbo'ers hebben het liefst hiphop, r & b en standup comedy. Havoen vwo kiezen eerder voor bandjes, of iemand als Spinvis, of doen graagiets met kleding. Maar soms lukt het gewoon niet. Dan zegt een leerling:ik weet niks, het interesseert me niet.'

Maar dit keer rijgen de suggesties zich aaneen. 'Een leuke DJ en mensenmoeten zich verkleden in iets wat ze totaal niet zijn.' 'Karaoke.' 'Eenblingavond.' 'Een loungeavond met lange banken en loungemuziek en iedereenin het wit, en tafels met eten (fruit).' 'Zelf voor vriend of vriendin eenontwerp maken voor bodypaint, en die laten aanbrengen. Paint Your Date.'Delobel: 'Mmm. Chillen is geliefd, maar het is te passief. Je moet er ietsaan vastkoppelen. Dat zou best bodypaint kunnen zijn.'

De bejubele variant van de morgen keert terug op papier, op voorstel vanRick, Osman en Leroy: 'Samba-avond met paaldansen'. Kan Delobel daar ookwat mee? 'Niet als het op zichzelf blijft. Je kunt erover nadenken. Ietsmet rock, of decor en belichting.' Want er zijn wel grenzen aan Do It!. Eeneerder idee om een bestaand tv-programma te kopiëren werd al snel als teplatvloers terzijde gelegd: met Herken de homo kom je de kloof zeker nietover.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden