180 graden Erik Ex

Docent Erik Ex wil leerlingen leren dat de telefoon opzij moet als ze zich willen concentreren

Geschiedenisdocent Erik Ex (31) veranderde van mening over de mobiele telefoon in de klas.

Erik Ex Beeld Ivo van der Bent

Oude opvatting

‘Mobiele telefoons in de klas moet je gebruiken in de les. Telefoons zijn onderdeel van de maatschappij en van de leerling. Smartphones hebben veel te bieden aan de docent en aan het onderwijs. Je kunt er in de klas tal van zinnige dingen mee doen: informatie delen en opzoeken. Het is ouderwets te zeggen dat telefoons op school moeten worden verboden, we moeten juist kijken naar de mogelijkheden.’

Het kantelpunt

‘In 2017 maakte ik met mijn broer een reis van Finland tot Singapore, met het Volkswagenbusje van onze moeder. Overal zijn we gaan kijken hoe er wordt lesgegeven. We maakten de videoserie ‘Wereldlessen’ voor de website van de Volkskrant. Een jaar lang zat ik achterin de klas in 13 landen. Ik heb alles gezien als het over het smartphonegebruik gaat: Op sommige scholen mochten de telefoons op tafel blijven liggen, in Noord-Cyprus en in Singapore bijvoorbeeld, in Georgië waren ze verboden, in veel landen, zoals Finland werd er niks over gezegd, in Rusland moesten ze worden ingeleverd aan het begin van de les in een bakje.

‘Achterin de klas zag ik, veel meer dan ik als docent voor de klas door had gehad, hoe afleidend mobieltjes zijn. Ze zijn zo verslavend, zeker voor kinderen. Je kunt leerlingen daar bijna niet de schuld van geven. Pubers zijn nu eenmaal op zoek naar liefde en erkenning. Die liefde en erkenning komt op die leeftijd minder van ouders en steeds meer van leeftijdgenoten. Telefoons leveren precies dat. Als je een trilling of piepje krijgt dan betekent dat dat iemand aan je heeft gedacht of dat iemand verbinding met je wil maken. Dat is de essentie van wat een puber het liefste wil, realiseerde ik me zo achterin de klas. Smartphones spelen daar een essentiële rol in.’

Nieuwe opvatting

‘Mobieltjes in de klas zijn niet onschuldig. Het is de grootste afleiding die er is. Met een smartphone in de buurt kunnen kinderen de les niet volgen en leren ze niets. Leerlingen zitten continu onder de tafel hun telefoon te checken. Ze stoppen hem ook snel weer weg want ze willen luisteren maar ze zijn in feite de hele tijd afgeleid. Als dat drie keer in een les gebeurt is het weinig. Ik heb ook gezien dat het dertig keer gebeurde.

‘Ik merk ook bij mezelf: zelfs als ik geen bericht binnenkrijg, check ik mijn telefoon. Je wordt dus ook onrustig als er helemaal niets aan de hand is.

‘Toch vinden veel docenten dat het gebruik van de smartphone de verantwoordelijkheid van de leerling is. Daar ben ik het niet mee eens. Ook de leerlingen die willen opletten worden afgeleid door hun mobiel. Docenten moeten hierover meer met hun leerlingen in gesprek.

‘Ik pleit er niet voor om net als in Frankrijk mobiele telefoons te verbieden, dat heeft geen zin. Dan wordt het een verboden goed: kinderen verzinnen heus wel een manier om hun mobieltje naar binnen te smokkelen. We moeten kinderen leren hun telefoon bewust opzij te leggen als ze iets willen doen wat concentratie of aandacht vergt. Dat geldt overigens ook voor volwassenen is mijn overtuiging.

‘Er bestaan tegenwoordig telefoontassen met dertig vakjes waar leerlingen hun telefoon aan het begin van de les kunnen in doen. Op die manier leer je ze aan dat als je wilt leren, wilt luisteren, iets wilt lezen de smartphone uit je zicht moet zijn. Je ziet ook steeds vaker in restaurants dat mensen hun telefoons in een hoekje bij elkaar leggen voor ze aan tafel gaan zodat niemand onder het eten erop zit te kijken.’

Het effect

‘Ik ben anders gaan kijken naar het concept van techniek in de klas. Niet alleen naar smartphone maar ook naar iPads in de les. Ik geloof niet in het succes van iPad-achtige scholen. 93 procent van de leerkrachten maakt zich zorgen over mobieltjes op school. Het is een onderwerp waar nog veel onderzoek naar gaat komen maar wat er nu nog niet is. Als docent moet je voor dit soort onderzoeken uitlopen. Je kunt als leraar niet wachten tot een of andere hersenwetenschapper precies heeft aangetoond hoe het allemaal werkt want dan ben je al te laat. Daarom vind ik het belangrijk er gesprekken over te voeren op scholen. Iedereen zou zich moeten realiseren: als de meerderheid van de docenten voelt dat het niet klopt dan klopt er waarschijnlijk ook iets niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden